Jongerenproject Berlijn; hóé maak je een oorlog ooit weer goed?

Op 27 januari is het International Holocaust Remembrance Day, de dag waarop internationaal de Holocaust wordt herdacht. In het kader van Theater Na de Dam zijn er door heel Europa voorstellingen te zien, zo ook in Berlijn. Theatermaker Jantien Fick vertelt.

Dit jaar vindt het vierde Theater Na de Dam project plaats in Berlijn. Het vierde jaar waarin we tegen problemen aanlopen als het gaat over het vinden van Zeitzeugen, mensen die de oorlog meemaakten in Duitsland en moeilijker nog, in Berlijn. Omdat mensen er niet over willen spreken of er gewoonweg niet meer zijn. Mensen zullen misschien wel de beelden kennen van een vrijwel volledig verwoeste stad.

‘Stunde 0,’ zoals het ook wel wordt genoemd. Een term die refereert aan het zogenoemde ‘einde’ van de oorlog in Duitsland op 8 mei 1945. ‘Stunde 0;’ een nieuw begin, een schone lei. Afstand nemen van Nazi-Duitsland.

Na lang zoeken komen we in contact met Philipp Sonntag, een man van nu 81 die als kind de oorlog meemaakte, en Rahel Mann, die als kind ondergedoken heeft gezeten in Berlijn. Beide kinderen die zichzelf tijdens de oorlog onzichtbaar moesten maken. Tijdens het gesprek met Philipp Sonntag hangt er een gemoedelijke sfeer, de acht jongeren van het project en Philipp eten koekjes, drinken thee en koffie en praten over toen en nu. Over kind zijn in de oorlog, een moeder die voor de veiligheid van haar gezin kiest en daarmee voor haar eigen dood. En over 1945, het einde van de oorlog.

Maar is er wel zoiets als een ‘Stunde 0,’ wanneer de ene oorlog overging in de ander? Wat is er met de overlevenden gebeurd? Na jaren van onzichtbaarheid, welke plek is nu van hen? Philipp praat veel over de tijd erná, of eigenlijk dat die tijd altijd is doorgegaan. Hij vertelt over ‘die Wiedergutmachung’. Een regeling waarbij de Duitse overheid geld uitkeerde aan de overlevenden van de Holocaust en mensen directe slachtoffers waren van het Nazi-regime. Letterlijk vertaald: het weer goed maken.

Een term die bijna klinkt als een grap in deze context. Want hóé maak je een oorlog  ooit weer goed?

Met veel gedachten en vragen gaan we verder en zien jullie hopelijk op 26 of 27 januari in Berlijn.

Klik hier voor meer informatie over de voorstelling Die Un-Unsichtbarkeit die op 26 en 27 januari in Berlijn te zien is.