Archief voor januari, 2022

Performances on International Holocaust Remembrance Day

Posted by

In the context of International Holocaust Remembrance Day, on the 27 th of January 2022, eight theater projects will be performed by young people in seven European countries at the initiative of Theater Na de Dam. With these performances based on eyewitnesses, Theater Na de Dam and its eight partners provide this commemoration day with extra significance. The youngsters reflect on the meaning of this war in present day Europe.

Rückwärts, Berlin

Rückwärts is an audiovisual and dance performance based on questions such as: How can we commemorate what has happened during the holocaust today? How can we tackle this big issue in small ways? Which emotions are connected to this? What makes us trip up in life and why? When do I turn around and look back – and when do I look away? What do you see passing you by?

The performance can be followed via livestream on January 27th at 8 PM via this link.

Re/Fraction, Budapest

There are moments when the continuity of life is broken. These moments stay with us, they are parts of our stories, bodies, communities. Sometimes they stay with us as crystal clear images, sometimes we have to look for the connections with them, to reclaim parts of our lives: a name that sounds familiar, a forgotten taste, some streets that we’ve been unconsciously avoiding.

We are looking for connections with stories of the elderly who have lived the Holocaust with 12 young peple from Budapest. Through our performance we’re sharing the outcome of our research. Our performance is site specific, it is focused on Klauzál tér in Budapest, and commemorates the former ghetto of Budapest and the deportations from Hungary 

The performance is created within the framework of Personal Histories Budapest, that has been organizing community theater processes in Budapest for four years.

The Unforgettable story, Warsaw

This performance is a series of etudes based on conversations between young people involved in the project and senior citizens – witnesses of the Second World War.

The stories of Mrs. Ela, Mrs. Basia, Mr. Bolesław and Mr. Eugeniusz – personal, moving, unusual, sometimes surprising – were an inspiration and starting point for the group to reflect and find analogies between the past and present times.

What kind of world do we live in? What kind of world do we want to live in, and what kind we don’t want to live in? What problems do young people think are important in today’s world?

What do we have to face up to so that what the witnesses of history experienced never happens?

The youth group met a year ago at ZOOM to create an online performance. This year they planned to stage the last year’s performance live. Unfortunately, due to COVID 19, the performance has been moved to march.

We are the memory, Prague

The performance We are the Memory 2022 commemorates the events of the “Heydrichiáda” which is the collective name for a period of severe repression carried out by the German Nazi occupiers during World War II in the Protectorate of Bohemia and Moravia in connection with the person representing the Reich Protector – Reinhard Heydrich.
In the premises of the Church of St. Cyril and Methodius, a group of eleven young actors will recall the bravery of the people who provided support for the paratroopers. The task is to revive the stories of those who were fatally affected by the events around the assassination of the Reich Protector.

Act of Remembrance, Lviv

The performance is based on the oral history of Mykola Petrenko as recorded by the team of the history project #unheard. Mykola Petrenko was an eyewitness in the Holocaust and this performance is in honor of his story and all the other unheard stories of the Holocaust.

The performance is part of a series of events in the city of Lviv and in the Terrority of Terror Museum. Unfortunately, due to COVID 19, these events have been cancelled. This performance can be viewed in Zoom on 27 January at 14:00, click here.

Memory Office, Kaunas

This performance was part of the CityTelling Festival and will be revisited for International Holocaust Remembrance Day. An excerpt from one of the letters that is read in the perfromance:

“I am grateful that you have agreed to remember the past again and to share your experiences during the war. It has been difficult for me, who has not had a similar experience living in a free democracy, to respond to your experiences. I tried to imagine, but the strong freshness of freedom within me resented as I stood to put myself in your shoes. How can freedom be taken away? How can a person not be allowed to speak? How can you close him without his own offense and try to break it? How can one voluntarily contribute to another’s death? No, it is not allowed. I tried to analyze, to understand what was going on in the minds of all the people involved in the war, what they were going through, what emotions controlled them, what they believed. I tried to understand why this happened, what the reasons or excuses were for it. But I didn’t find the slightest crumb to justify these incidents.”

Gabriele, 16

Our Heritage, Bamberg

Contweedancecollective has made a filmproject. Inspired by a story about a courageous woman and the search for her mother who disappeared in the Dutch resistance, the project is focused on the body as a storage for memories. It is a dialogue between different generations, crossing the border between The Netherlands and Germany.


Due Scarpe in Due, Turin

During this performance, the actors reflect on the lack of certain products during the war through the story of two sisters who had to share one pair of shoes.

Bijpraten met Jaïr Stranders

Posted by

“Het is goed voor iedereen om de luiken open te zetten en andere perspectieven te ontdekken.”

Theater Na de Dam bestaat al weer bijna dertien jaar. De afgelopen twee edities van de jaarlijkse 4 mei-manifestatie waren beide digitaal en aangepast vanwege corona. In 2022 maakt Theater Na de Dam zich weer op voor fysiek publiek. Met Jaïr Stranders, mede-initiatiefnemer en artistiek directeur Theater Na de Dam, blikken we terug en vooruit.

– Interview met Jaïr Stranders –

Koekje van eigen deeg
Sinds mei 2021 was het een tijdje stil op de kanalen van Theater Na de Dam. Jullie hebben niet stil gezeten, wat is er in de tussentijd gebeurd?
“Hanna Timmers, de coördinator van de jongerenprojecten, is bij ons vertrokken. Zij heeft een hele belangrijke rol gespeeld voor Theater Na de Dam. Vanaf 2012 maakte ze theater met jongeren in de Spaarndammerbuurt in Amsterdam. Vervolgens heeft zij van daaruit het concept voor de jongerenprojecten vormgegeven en is ze bij het team gekomen om de projecten door het land te verspreiden. En dat was enorm succesvol, inmiddels zijn er jaarlijks 40 projecten in het land plus de internationale projecten. We kijken terug op een mooie reis die zij met Theater Na de Dam heeft gemaakt en wij met haar. In juni hebben we met team en (oud)-bestuur afscheid van Hanna genomen. Dat hebben we gedaan door een theatrale route voor haar te maken, waarin ieder een bijdrage leverde als verrassing. Een paar jongeren die bij haar groot zijn geworden, deden ook mee. We konden haar een koekje van eigen deeg geven. Dat afscheid was een heel belangrijk moment voor Theater Na de Dam.”

Momenten markeren
Wat deed Theater na de Dam dit najaar?
“In het najaar zijn we begonnen met de teamdagen, om elkaar te blijven inspireren en voeden. De gedachte is vrij simpel, maandelijks zoeken we een plek waar we geïnspireerd raken en daarna werken we op of bij die plek. Zo hebben we onder andere een teamdag gehad bij de erebegraafplaats in Bloemendaal en gaan we binnenkort naar het Holocaust Namenmonument. Dan kwam er een belangrijk besluit van de NOS, namelijk dat de live tv-uitzending niet meer vanuit de schouwburg in Amsterdam wordt uitgezonden, maar vanuit Wageningen. En we hebben de Kristallnachtherdenking gemarkeerd, dat doen we met Theater Na de Dam al een paar jaar met belangrijke momenten die met WOII te maken hebben, anders dan 4 en 5 mei. Net als onze internationale projecten op 27 januari, op de International Holocaust Remembrance Day.”

Geen re-enactment
Kun je iets vertellen over de bijzondere samenwerkingen met de internationale partners op 27 januari?
“Theater Na de Dam heeft veel ervaring met prikkelend theater maken met jongeren. Niet door de verhalen van de ooggetuigen met wie zij spreken na te spelen, geen re-enactment, maar door een persoonlijk verhaal te maken geïnspireerd op die verhalen. Wij zijn best wel uitgesproken over hoe dat eruit kan zien, met bijvoorbeeld tijden die door elkaar lopen, een vorm die bijvoorbeeld een theatrale route is. We hebben daarin zogezegd school gemaakt. In 2016 bedachten we: hoe zouden we deze bijzondere jongerenprojecten internationaal kunnen brengen? Het leek ons mooi om in Europees verband met jongeren stil te staan bij de betekenis van de Tweede Wereldoorlog. We zijn begonnen met een pilot in Berlijn om te onderzoeken of die voorzichtige ambitie vervolgens verder kon groeien. Door een internationaal netwerk van Hanna werd dat groter. Turijn, Brussel, Kopenhagen en Praag kwamen erbij. De projecten bleken ook belangrijk voor de ontwikkeling van de makers.”

Luiken openzetten
Op welke manier werken jullie samen?
“Het idee is dat Nederlandse makers, die hier ervaring hebben met het format van onze jongerenprojecten, gekoppeld worden aan makers en jongeren in die landen. Daarnaast gaat het om een inhoudelijke uitwisseling, om van elkaar te leren en te horen hoe er in andere landen gedacht wordt over bezetting, vrijheid en herdenken. In Oost-Europa heeft men bijvoorbeeld hele andere ervaringen en invalshoeken dan in West-Europa, maar wordt er theater gemaakt met dezelfde soort fascinatie. Ik denk dat die uitwisseling waarde heeft op veel niveaus. Voor de makers en voor de jongeren is het inspirerend, maar zeker ook voor het publiek. Het is goed voor iedereen om de luiken open te zetten en andere perspectieven te ontdekken. De Tweede Wereldoorlog is zo bepalend geweest voor het Europa dat we erna hebben willen opbouwen. Een democratische rechtstaat kan heel snel afglijden en daar moeten we elkaar in Europa scherp op houden.”


Internationale conferentie
Wie doen er de komende editie mee?
“Twee partners die altijd meedoen zijn Berlijn en Turijn. Oekraïne gaat meedoen en in Polen hebben we nu twee plekken. Verder Hongarije, Tsjechië en Litouwen, veel Oost-Europese landen. Deze spreiding vind ik bijzonder. Oost-Europa heeft een enorme grote Joodse populatie gehad. Daar is natuurlijk niet alleen WOII heel bepalend geweest, maar ook de communistische periode. Daardoor zijn de verhalen ook anders. Wat ik bijzonder vind is dat de samenwerking continueert. Zelfs in coronatijd vinden de partners het belangrijk om dit door te zetten, ze zien er de waarde van. Tegen de klippen op gaan we door, we ontmoeten elkaar in Zoom, samen met 60 jongeren uit al die landen. Een kleine wens zou zijn om over twee of drie jaar in meerdere Europese steden een project te hebben, in Parijs of Wenen. Het zou nog mooier zijn om in 2025 een internationale conferentie te hebben over deze manier van herdenken met en door jongeren.”


Verhaal dat doorstroomt naar het nu
Het thema van de komende Theater Na de Dam-editie is onderbelichte verhalen, waarom dit thema?
“We zitten al langer op dit thema, alleen hebben we het nooit eerder zo benoemd. We vinden het natuurlijk heel belangrijk om de verhalen over de oorlog, bezetting en bevrijding te blijven vertellen. In onze eigen producties proberen we alleen niet het zoveelste bekende heroïsche oorlogsverhaal te vertellen, maar juist het verleden te koppelen aan vragen die wij over deze tijd hebben, die we in deze tijd moeten horen. Of bijvoorbeeld de dingen bevragen door een heel interessant perspectief vanuit die oorlogsgeschiedenis te kiezen. Het is heel goed om als samenleving te blijven leren wat er mis kan gaan. Op de vraag ‘hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze kinderen niet overkomt wat ons is overkomen?’ antwoordde Abel Herzberg eens: ‘hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze kinderen niet gaan doen wat ons is overkomen?’. Welke spiegel moeten we de samenleving nu voorhouden? Nasrdin Dchar liet in 2016 al zien dat hoe er in de jaren dertig met Joodse mensen werd omgegaan niet zo heel veel verschilt met hoe Europa nu met vluchtelingen omgaat. Hij heeft een verhaal over WOII verteld, dat doorstroomt naar het nu. We zijn al langer bezig om op 4 mei verhalen te vertellen die de samenleving niet wil zien of is vergeten. Wij zien het als onze rol om theater te maken over deze schaduwverhalen. Toen we begonnen in 2010 formuleerden we het nog niet zo. We wisten wel dat theater verdieping kon geven, maar door de ontwikkeling in de afgelopen tien jaar hebben we meer en meer scherpte en diepte kunnen geven aan de missie en visie van Theater Na de Dam. Natuurlijk ook omdat de tijden zijn veranderd.”

Hoe bevrijd was iedereen nou echt?
Is Nederlands-Indië in oorlogstijd ook zo’n onderbelicht verhaal?
We vieren op 5 mei Bevrijdingsdag, maar hoe bevrijd was iedereen nou echt? Twee miljoen mensen met een Nederlands-Indische afkomst voelen dat op 5 mei vast helemaal anders. Dat geldt ook voor mensen met een Joodse achtergrond. Op 5 mei was de oorlog nog helemaal niet afgelopen, want voor velen was 90% van de familie vermoord, bezittingen waren weg en de Nederlandse  samenleving had op dat moment geen aandacht voor dit leed.”

Wageningen, Nederlands-Indië en Suriname
En zijn er al tipjes van de sluier voor komende editie van Theater Na de Dam?
De televisie-uitzending die we zeven jaar lang maakten vanuit Amsterdam, gaan we voor het eerst in Wageningen maken. Heel spannend, iets nieuws. In Carré gaan we met regisseur Olivier Diepenhorst ook nogal een spannende voorstelling neerzetten, die de hete hangijzers niet schuwt als het gaat over Nederlands-Indië. Er is nog steeds heel veel controverse rondom die geschiedenis. We gaan vanuit verschillende perspectieven naar Nederlands-Indië kijken, voor, tijdens en na de oorlog. En we gaan het erover hebben hoe wij veel te weinig weten of willen zien, dat gaat ook over de rol van Nederland in die oorlog. Emma Lesuis gaat een voorstelling maken over Suriname in de Tweede Wereldoorlog. Als het lukt, gaat ze op reis naar Suriname om daar onderzoek te doen en probeert ze voorbij de geijkte verhalen te komen.”

TNDD Connects

Posted by

Theater Na de Dam zoekt jonge Connectors!

Met de jongerenprojecten geeft Theater Na de Dam al 11 jaar meer inhoud en diepgang aan de herdenking. Met TNDD Connects ontwikkelt Theater Na de Dam een nieuw online platform waarmee deelnemers aan de jongerenprojecten en het publiek ook buiten 4 mei met elkaar verbonden blijven.

Theater Na de Dam is op zoek naar jonge Connectors die dit samen met onze organisatie willen vormgeven en opzetten. Als TNDD Connector ben jij het die de brug slaat tussen de deelnemers aan de verschillende jongerenprojecten. Daarnaast ben je de spin in het web die actief de Theater Na de Dam jongeren community, de organisatie van Theater Na de Dam en het publiek met elkaar verbindt. De jongeren van TNdD Connects vormen samen de redactie van een online platform waarvan zij de content en vorm zelf bepalen. Om dit te realiseren krijgen zij verschillende workshops op het gebied van content maken.

Gedurende zeven maanden bouw je met een team van Connectors mee aan een online platform, deel je jouw visie op
actualiteiten vanuit historisch besef en werp je een frisse en kritische blik op projecten van Theater Na de Dam. Ben
jij de Connector die wij zoeken?

Wil je meedoen? Stuur jouw cv en kort filmpje van 1 minuut waarin je jouw motivatie vertelt naar
julie@theaternadedam.nl. Aanmelden kan tot 28 januari. De kennismakingsgesprekken zullen plaatsvinden in februari.

27 jan: International Holocaust Remembrance Day

Posted by

Op donderdag 27 januari 2022, International Holocaust Remembrance Day, worden er op initiatief van Theater Na de Dam in zeven Europese landen acht theaterprojecten door jongeren gespeeld. Hiermee voorziet Theater Na de Dam met de acht partners deze herdenkingsdag van extra betekenis. Het is alweer de zesde editie van deze bijzondere samenwerking, waarbij ruim 100 Europese jongeren en hun publiek op hetzelfde moment even één zijn.

Europees theaterprogramma op 27/1: International Holocaust Remembrance Day
Dit jaar spelen er op 27 januari 2022 acht voorstellingen verspreid over Europa: in Berlijn (Duitsland), Turijn (Italië), Kaunas (Litouwen), Praag (Tsjechië), Budapest (Hongarije), Lviv (Oekraïne), Warschau en Goleniow (Polen).

Zo reflecteren de partners in Turijn met de voorstelling Due scarpe in due (Twee schoenen ineen) op het gemis van mensen en spullen tijdens de oorlogstijd, door te vertrekken vanuit één verhaal over twee zussen die samen één paar schoenen moesten delen tijdens de oorlog.
Op dezelfde dag speelt een groep van elf jonge acteurs in Praag in de kerken van Sint Cyrillus en Methodius de voorstelling We are the Memory 2022. Hierin herinnert een groep van elf jonge acteurs zich de gebeurtenissen rondom Heydrichiáda, de verzamelnaam voor een periode van zware repressie door de Duitse nazibezetters tijdens de Tweede Wereldoorlog en de moed van de mensen die de parachutisten hebben ondersteund.
In Berlijn wordt door partner van het eerste uur Academy Bühnenkunstschule &Produktionshaus een danstheatervoorstelling gemaakt: Rückwärts, met als thema achteruitkijken, herdenken en stilstaan.

“Het is goed voor iedereen om de luiken open te zetten en andere perspectieven te ontdekken.”

Artistiek leider Jaïr Stranders over de Europese uitwisseling
“Theater Na de Dam heeft veel ervaring met prikkelend theater maken met jongeren. Niet door de verhalen van de ooggetuigen met wie zij spreken na te spelen, maar door een persoonlijk verhaal te maken geïnspireerd op die verhalen. We hebben daarin school gemaakt. Het idee is dat Nederlandse makers, die hier ervaring hebben met het format van onze jongerenprojecten, gekoppeld worden aan makers en jongeren in die landen. Daarnaast gaat het om een inhoudelijke uitwisseling, om van elkaar te leren en te horen hoe er in andere landen gedacht wordt over bezetting, vrijheid en herdenken. In Oost-Europa heeft men bijvoorbeeld hele andere ervaringen en invalshoeken dan in West-Europa, maar wordt er theater gemaakt met dezelfde soort fascinatie. Ik denk dat die uitwisseling waarde heeft op veel niveaus. Voor de makers en voor de jongeren is het inspirerend, maar zeker ook voor het publiek. Het is goed voor iedereen om de luiken open te zetten en andere perspectieven te ontdekken. De Tweede Wereldoorlog is zo bepalend geweest voor het Europa dat we erna hebben willen opbouwen. Een democratische rechtstaat kan heel snel afglijden en daar moeten we elkaar in Europa scherp op houden.”

Sinds 2017: Theater Na de Dam en International Holocaust Remembrance Day
In 2015 riep de VN 27 januari, de bevrijdingsdatum van Auschwitz, uit tot internationale herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust. Tevens spoorde de VN lidstaten aan om educatieve programma’s voor jongeren te ontwikkelen zodat de Holocaust niet wordt vergeten en genocide in de toekomst voorkomen wordt.

Sinds 2017 markeert Theater Na de Dam deze dag, in samenwerking met internationale partners, door middel van jongerenprojecten. Hiermee herdenken we dit moment in onze recente Europese geschiedenis met het besef dat Auschwitz is uitgegroeid tot een universeel symbool voor de massavernietiging van onschuldige burgers.

Op verschillende plekken in Europa verhouden jongeren in de leeftijd 12 tot 20 jaar zich, onder begeleiding van professionele theatermakers, tot de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in hun stad of dorp. Ze onderzoeken en bevragen de betekenis van de Tweede Wereldoorlog voor de ingewikkelde tijd waarin ze nu leven. Dat doen ze op dezelfde manier als waarop Theater Na de Dam dat elk jaar doet in de aanloop naar 4 mei met veertig groepen jongeren in heel Nederland. De jongeren ontmoeten en interviewen ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog. Op die manier wordt de geschiedenis voor even ook een persoon, een persoonlijke herinnering. Het onderzoek, de reflectie en de ontmoeting met deze oudere generatie vormen de basis voor het maken van een voorstelling.

Op 15 januari 2022 was er een internationale jongerendag (foto). Via zoom konden de meer dan 60 deelnemers elkaar leren kennen. Tijdens deze inspirerende ochtend hebben wij onder andere gesproken over stereotypen en samen een performance gemaakt.