Archief voor maart, 2022

Column #2 Vyne de Ruyter

Posted by

Wat twaalf jaar geleden begon met zeven voorstellingen aan de Nes in Amsterdam, is uitgegroeid tot een theatermanifestatie door heel Nederland met meer dan 100 voorstellingen op 4 mei om 21:00 uur. Naast het werk dat we zelf maken en produceren en de prachtige jongerenprojecten door het land, bestaat ons programma ook uit voorstellingen die we programmeren. Dat is een uiteenlopende groep met zowel gevestigde namen als nieuwe makers. En met zowel gerenommeerde podia als eenmalige locaties, omgedoopt tot theater.

Dat het zo veelzijdig is, vind ik er ook zo mooi aan. Het is voor ons namelijk belangrijk om een aanjager te zijn. Een beweging die iets op gang brengt, die door kan ontwikkelen. En dat ik dat zie gebeuren, vind ik het leukste aan mijn werk. Dat steeds meer makers en speelplekken op 4 mei de handen ineenslaan en eigen tradities maken. Zoals Theater Voor Iedereen in Moordrecht dat al jaren lang een voorstelling maakt op locatie. En de gratis voorstelling die ieder jaar plaatsvindt bij Podium Mozaïek in Amsterdam. En zo zijn er nog tal van andere voorbeelden. Samen vormen we het programma van Theater Na de Dam. Ook steeds meer theaters houden op voorhand hun zaal leeg en stellen ons de vraag of wij een voorstelling hebben om te programmeren. Dat is echt geweldig. Zo zitten we regelmatig te puzzelen. We doen een uitnodiging aan iedereen die een idee heeft om aan de slag te gaan. Wij kunnen helpen en koppelen waar nodig.

Dat gebeurde ook bij Dorien Hoogeweegen. Tijdens het opruimen van het appartement van haar overleden moeder vond ze een vuilniszak met oude mappen en een rood tasje met briefjes erin. Haar moeder, Hetty van der Tocht, zat in het verzet in Bezuidenhout. Op 5 mei 1944 werd ze, nadat ze bij drankenhandel Vlek binnenstapte, gearresteerd door de Gestapo. Een paar minuten eerder werd ook haar contact Blackie opgepakt. Ze is vastgezet, opgesloten en verplaatst van strafgevangenis Haaren, naar Ravensbrück, naar het buitenkamp van Dachau en als laatst de dodenmars van München Weissenseestrasse naar Wolfratshausen. Op 28 april 1945 ontsnapte ze samen met vijf kampvriendinnen, waarna ze in de buurt van het klooster in Schaftlarn de bevrijding afwachtte. Gedurende deze tijd maakte Hetty notities, geschreven op allerlei stukjes papier waaronder Kübel (wc)papier. Die notities zaten allemaal in het rode tasje in de vuilniszak. En in de mappen zat drie jaar correspondentie uit 1946 – 1949 tussen haar vader vanuit Indië en moeder vanuit Scheveningen.

Choreograaf Haya Maëla heeft met Danshuis Haarlem hier een voorstelling van gemaakt te zien op 4 mei 21:00 in De Schuur Haarlem en daarvoor ook in Museum Oranjehotel.

We blijven iedere week voorstellingen toevoegen aan ons programma dus mocht je iets organiseren en we hebben elkaar nog niet gevonden, meld je aan via onze website. Of mail mij direct met vragen, ik denk graag mee.

Vyne de Ruijter is programmeur bij Theater Na de Dam. Samen met het team en vele partners stelt zij elk jaar een programma van meer dan 100 voorstellingen samen.

Interview Lot van Lunteren

Posted by

In 2021 maakte Lot van Lunteren een solo voor Theater Na de Dam: TERUG WEG, die vanwege de coronamaatregelen alleen besloten is gespeeld. Gelukkig komt Lot terug met TERUG WEG. Op 4 mei is de voorstelling te zien in de Verkadefabriek Den Bosch.

Het is een persoonlijke voorstelling, kun je daar iets over vertellen?
“Over mijn opa is mij altijd verteld (ik heb hem niet gekend, hij stierf toen ik twee was) dat hij, nadat hij terugkwam uit Theresienstadt, één maand uit z’n humeur was. Op z’n werk. Hij was een evenwichtig man vertelde mijn oma. Mijn oudtante Martha stierf begin jaren ’90. Zij had geen kinderen en geen relatie. Haar spullen gingen naar mijn moeder en haar zussen. Haar dagboek uit de oorlog en erná heeft jaren bij mijn ouders op zolder gelegen. “Dat is heel verdrietig” waarschuwde mijn moeder toen ik het wilde lezen. Het ís ook heel verdrietig las ik. Vreselijk ontroostbaar, zo eenzaam en zo verdrietig. Maar mijn opa was één maand uit z’n humeur na de oorlog. Op z’n werk. Mijn oud tante Martha en mijn opa Hans hebben dezelfde weg afgelegd in de oorlog. Broer en zus. Dezelfde kampen, dezelfde familie verloren. Alleen hoe ze terugkwamen was verschillend. Van mijn opa is dat niet bekend; hoe hij terugkwam. Of hoe hij teruggekomen is. Dat heeft hij nooit verteld.”

Hoe heb je er een voorstelling van gemaakt?
“Deze voorstelling is een poging tot vormgeven wat ik zocht en blijf zoeken. Een zoektocht naar deze verhalen. En wat er achter zit. En naar een antwoord op de vraag wat ík doe in dat verhaal. Of wat ik kán doen. Ik ben geen evenwichtig mens. Wat heeft het verhaal van tante Martha met mij te maken. Wat ís het verhaal van mijn opa Hans?”

Gaat het onderzoek hierna nog verder?
“Het is denk ik nooit afgelopen. Dit is en blijft waarschijnlijk een thema in mijn leven. Iets wat het een bepaalde kleur geeft. Dat is niet anders. Naast andere dingen natuurlijk. Of er nog een voorstelling van komt weet ik niet. Maar in het dagboekje van mijn tante zit nog genoeg verhaal. Daar zal het niet aan liggen.”


Meer info over Terug Weg.

Interview Andrada Şimo

Posted by

“Deze editie wordt actueler dan ooit”

In 2022 vieren we 10 jaar Theater Na de Dam jongerenprojecten, een legacy van Hanna Timmers, in 2021 vol enthousiasme en toewijding overgenomen door artistiek producent en coördinator Andrada Maria Şimo. We stelden haar een aantal vragen over haar nieuwe job, de komende editie en de actualiteit.


Op mijn plek
Je bent vorig jaar begonnen, hoe vind je je nieuwe job tot nu toe?
“Ik begon in coronatijd. De kaders werden noodgedwongen steeds losser, waardoor er meer diversiteit ontstond in de vorm. De makers werden gedwongen om zichzelf opnieuw uit te vinden. Bijvoorbeeld voordeurtheater bij Maas, telefoontheater met een heel callcenter in CC Amstel en kookpakketten met audiofragmenten bij Theater de Makkers. Dat inspireert ook weer de huidige makers. In Spanbroek, een dorp waar iedereen in het verzet zat maar niemand erover sprak, kreeg ik een rondleiding. De geschiedenis werd er tastbaar gemaakt. Ik wist meteen: hier zit ik op mijn plek.”

Inspiratiereeks
Wat heb je sindsdien gedaan, de highlights?
“Het internationale netwerk rondom onze projecten bij International Holocaust Remembrance Day op 27 januari heb ik uitgebreid, we zijn tot acht internationale partners gekomen. Sinds het najaar ben ik bezig met het voorbereiden van de editie van 2022, inclusief een inspiratiereeks voor makers over onderbelichte verhalen. Bijvoorbeeld over wat er gebeurde tijdens de oorlog in psychiatrische inrichtingen, over het verhaal van Nederlands-Indië en het verhaal van de Roma en Sinti, het antiziganisme en hoe dat nog steeds erg leeft in het heden. Daar weten te weinig mensen vanaf. Verder heb ik gezocht naar interessante gezelschappen die een aanvulling zijn. Zo heb ik Misiconi Company erbij gevraagd. Ze werken met jongeren met en zonder beperking. Samen met Edmee Loupatty, Macarena Loma Yevenes en Julie Ruf heb ik Theater Na de Dam Connects opgezet. Connects is een groep van zes jongeren, verspreid door het land, die al eerder hebben meegedaan aan de jongerenprojecten. Op hun eigen platform, met eigen content in hun eigen (beeld)taal gaan ze reflecteren op de actuele tijd vanuit de geschiedenis en daarmee het heden met het verleden verbinden.“

Lucht
Hoe is het om na twee online edities weer live en fysiek te mogen?
“Het voelt heel verfrissend, alsof er meer rust, lucht en vrijheid inkomt bij de makers. Daar was wel behoefte aan na zo’n lange periode van ad hoc en flexibel moeten zijn. Samenwerken aan een herdenkingsritueel, dat heeft waarde.”

Onderbelichte verhalen
Kun je een sneak peak geven van de komende JONG-editie?
“Theater Na de Dam gaat voor mij over samen het collectieve geheugen levend houden. Daarbij is het heel belangrijk dat we niet blijven hangen in een incompleet verhaal, maar dat we steeds nieuwe verhalen blijven zoeken en belichten. Of bekende verhalen vertellen vanuit een nieuw perspectief. De verhalen die de jongeren ontdekken en verzamelen zijn een waardevolle aanvulling op de geschiedenisboeken. De makers heb ik voor deze editie aangemoedigd om op zoek te gaan naar onderbelichte verhalen of taboes. Er worden voorstellingen gemaakt over bijvoorbeeld de Surinaamse soldaten die hebben meegevochten en te weinig erkenning kregen en krijgen, over vrouwen in het verzet en over een textielfabriek in Enschede waar de Jodenster werd gefabriceerd.’’

Actueler dan ooit
Wat merk je van de invloed van de huidige tijd en de oorlog in Oekraïne?
“We worden ingehaald door de geschiedenis. Wat ver leek komt gevoelsmatig heel dichtbij, Oekraïne is om de hoek. Ik merk dat het heel erg leeft, zowel onder de jongeren als de makers. Het kan ook invloed hebben op de ooggetuigen die wij spreken, deze periode kan nare herinneringen oproepen. Dus deze editie wordt actueler dan ooit. Vrede en vrijheid zijn geen vanzelfsprekendheden. Er ontstaat nu bijvoorbeeld haat tegenover de Russen. We willen heel snel een zondebok vinden. Juist met deze projecten proberen we jongeren te stimuleren kritisch te reflecteren op de tijd waarin we leven, hen morele bagage en een handelingsperspectief mee te geven. Dus extra ingewikkeld, extra urgent, extra waardevol. Het geeft alleen maar aan hoe belangrijk het is om er niet alleen op 4 mei bij stil te staan, maar het hele jaar door. We zeggen over de oorlog: ‘dit nooit meer’, maar wat is er werkelijk geleerd? Wat mij ontroert is dat er in januari een groep jongeren in Lviv meedeed. Ze maakten een voorstelling over een verhaal van een ooggetuige van de oorlog en nu zijn ze zelf ooggetuigen.”

Andrada Maria Şimo
Andrada Maria Şimo is een Roemeense performer, workshopleider en dramaturg. Sinds 2008 woont en werkt ze in Nederland. Na het afronden van de MA International Performance Research werkt zij vooral in het artistiek-maatschappelijke veld. Binnen de culturele sector werkt zij veel met thema’s zoals racisme, discriminatie van gemarginaliseerde groepen en identiteit. Sinds februari 2021 is zij de nieuwe artistieke producent en coördinator van de jongerenprojecten.