Koen Caris schreef de tekst van Zo´n prachtige dag, en ik moet gaan voor Theater Na de Dam. Oda Spelbos speelt, Raygin Fullinck regisseert, ze maakten de voorstelling samen. Op 2 mei staat de voorstelling op het programma van Theater Dakota, Den Haag, op 3 en 4 mei in Theater Kikker, Utrecht en op 5 mei in Theater Bellevue, Amsterdam.

– interview met Koen Caris –

Hoe is de voorstelling tot stand gekomen?
Koen: “Raygin vroeg mij of ik het leuk vond om iets te maken voor Theater Na de Dam. Meteen dacht ik: ja, dat wil ik. Ik sta helemaal achter jullie manier van belangrijke verhalen levend houden, dat is voor mij de kern. Hoe langer het geleden is, hoe belangrijker het wordt kunst en theater in te zetten om dat voelbaar te houden. Toen Raygin mij vroeg, dacht ik twee dingen: ja en ook, maar wat dan? Ik heb niet vanuit mijn familieverleden een heel helder aan de Tweede Wereldoorlog gelinkt verhaal. Het was dan ook best een beetje zoeken naar het verhaal dat wij wilden vertellen. De voorstelling die we uiteindelijk samen gemaakt hebben, is een grappige, ontroerende monoloog van een vrouw die terugblikt op haar leven, en dan vooral haar kinderjaren in de opmaat naar de Tweede Wereldoorlog, en haar puberteit tijdens de oorlog. Over hoe haar leven, haar denken en haar zijn gevormd zijn door die jaren.”

Waardoor werd je geïnspireerd?
Koen: “In januari jl. las ik over twee verschillende dingen die niets met elkaar te maken hebben, maar in mijn hoofd aan elkaar gelinkt werden. Ik las over de moord op Renee Nicole Good, de vrouw die in de VS door die ICE-agent is doodgeschoten. Ik vond dat sowieso heel erg en bij mij bleef het iets meer hangen, omdat ik veel paralellen voelde tussen haar en mezelf: dezelfde leeftijd (37), allebei schrijver, allebei queer. Ik voelde me verbonden met haar. Dat bericht liet me niet meer los. Daarnaast las ik over Sophie Scholl, die als kind actief was bij de Hitlerjugend en later een grote ommezwaai maakte en zich bij de verzetsgroep Die Weiße Rose van haar broer Hans aansloot. Sophie en Hans zijn allebei op heel jonge leeftijd betrapt, gearresteerd en geëxecuteerd. De verhalen van Renee en Sophie zijn mijn inspiratie. Ik stelde mezelf de vraag: wat maakt nou dat de een wel in verzet komt en de ander niet? Wat maakt nou dat Sophie op heel jonge leeftijd de Hitlerjugend de rug toekeerde en een hele andere kant opging? Wat maakt dat Renee Nicole Good het gesprek en de confrontatie met de ICE-agent aangaat. Ik doe dat allemaal niet. Waarom? Mis ik een soort lef of moreel overzicht dat zij wel hadden? Zou ik niet ook veel meer in verzet moeten komen tegen autocraten, xenofobie en oprukkend fascisme? Zou ik niet veel meer op de barricaden moeten staan? Het tweede dat die verhalen voor mij aan elkaar verbond is dat ik heel erg bleef hangen op al dat leven dat deze twee vrouwen nog hadden kunnen leven, maar wat hen ontnomen is. Ik kan mij niet zo goed een voorstelling maken van zo’n gigantische hoeveelheid leven dat er ineens niet meer is. Dat is het startpunt van die voorstelling geweest.”

Een voorstelling over iets dat je je niet kunt voorstellen?
Koen: “Wat ik zelf heel mooi vind aan theater is dat je met fantasie dat leven, dat vroegtijdig is onderbroken, nog wel kunt laten klinken, nog wel kunt tonen. Als ik denk aan de Tweede Wereldoorlog of elk conflict met veel slachtoffers, dan is het aantal slachtoffers zo hoog, dat ik het moeilijk vind om elk individueel slachtoffer als mens te blijven zien, omdat het er zoveel zijn. Met deze voorstelling tonen we een heel doorsnee leven, maar we tonen bewust hoeveel liefde, slimheid, aandacht, gedachten, gevoelens er al in één doorsnee leven zitten. Als het gaat over Gaza, Libanon, Iran, Israël, dan word ik een beetje afgestompt. Als je hoort hoeveel mensen er zijn overleden, dan is het moeilijk om het individu te zien. Het idee dat al die slachtoffers allemaal zo’n vol en rijk hoofd hadden als jij en ik. Theater kan dat goed invoelbaar maken.”

Was het voor jou moeilijk om je in de vrouwelijke hoofdpersoon te verplaatsen?
Koen: “We hadden een richtlijn, het verhaal over Sophie Scholl, waar veel over bekend was, dus dat hielp zeker. We hebben met z’n drieën, met regisseur Raygin Fullinck en acteur Oda Spelbos, in samenspraak dit personage kunnen vormgeven. We hebben daarbij veel gehad aan Oda en aan haar research. Zij zei dan bijvoorbeeld “ik denk dat dit niet gewerkt zou hebben voor dat meisje”. Het was heel fijn dat we met z’n drieën konden bouwen.”

Hoe kun je in het theater het beste raken met geschiedenis?
Koen: “Door in te zoomen. Ik vind het zelf moeilijk om echt te voelen dat de mensen uit de geschiedenis evengoed mens waren, zoals ik een mens bent. Theater is de kunstvorm die over mensen gaat. Met theater kun je inzoomen op het mens zijn en het invoelbaar maken.”

Wat kan het publiek verwachten?
Koen: “Een grappig, ontroerend en soms pijnlijk portret van een erg bijzondere, erg doorsnee vrouw die ons meeneemt in haar leven. Wat ze niet kunnen verwachten, maar wat er wel in zit zijn een aantal grote twists en turns waar ik niet veel over ga zeggen. Kom zelf maar kijken.”


Koen Caris (1988) schrijft toneelstukken, romans en hoorspelen. Dat doet en deed hij onder andere voor Kobra Theaterbureau, BNNVARA, VPRO, Het Nationale Theater, Bellevue Lunchtheater en Productiehuis Zeeland. Zijn debuutroman Stenen eten won de Hebban Debuutprijs en haalde de shortlist van Beste Boek voor Jongeren. Als theater- en hoorspelschrijver won Koen onder meer het TheaterTekstTalent-Stipendium en werd genomineerd voor de ITs Playwriting Award, de Zilveren Reissmicrofoon en de Prix Europa.