Schemermens

Posted by

Een muzikaal verteltheater
over licht vinden in het duister

Kort na de Tweede Wereldoorlog zoekt de joodse advocaat Salomon Zeitscheck naar antwoorden om zijn menselijkheid te hervinden. Hij vertoeft vaak in de schemering, tussen de schimmen van zijn verdwenen geliefden. Al schrijvend probeert Zeitscheck licht te vinden in de duisternis binnen en buiten hem. Hij voelt zich verwant met de Bijbelse figuur Job die alles verloor en toch niet verbitterd raakte. Maar als Zeitscheck in zijn zoektocht dreigt vast te lopen, zet een onverwacht geschenk hem op een heel ander spoor.
‘Schemermens’ is een aangrijpend verhaal gebaseerd op de novelle ‘Drie rode rozen’ en de oorlogsdagboeken van de joodse auteur Abel Herzberg (1893 – 1989). Romanpersonage Salomon Zeitscheck wordt gezien als het alter ego van de schrijver die tijdens de oorlog in concentratiekamp Bergen-Belsen gevangen zat.

Tijdens deze theatrale vertelvoorstelling klinkt er klassieke muziek van o.a. Edvard Grieg, Jean Sibelius en Arvo Pärt, maar ook Russische tangomuziek en eigen (jazzy) composities.

Herdenking van de kleine daad

Posted by

Op maandag 4 mei 2026 slaan Stadsschouwburg De Harmonie, Tryater en Neushoorn voor het eerst samen de handen ineen voor Theater na Dam. Direct na de Nationale Dodenherdenking presenteren zij in Neushoorn de voorstelling Herdenking voor de kleine daad. Een indringende voorstelling vol muziek en theater die ons laat nadenken over wat herdenken vandaag de dag betekent.

Herdenking voor de kleine daad richt zich op de kracht van het gewone, dagelijkse gebaar. De makers willen laten zien dat je ook met iets kleins een verschil kunt maken. Omdat de meeste mensen in de tijden van oorlog geen daders of grote helden zijn, maar toeschouwers. Een daad kan zitten in iemand echt zien, vragen hoe het gaat, een avond onderdak bieden. En zo toch iets te kunnen doen in het alledaagse, in plaats van passieve toeschouwers te worden.

Theater, muziek en cabaret

De avond begint om 20:45uur in Poppodium Neushoorn. (inloop vanaf 20:15) Dit is op loopafstand van de Prinsentuin, waar om 20.00 uur de herdenking in Leeuwarden plaatsvindt. De toegang voor Theater na de Dam is gratis, wel moeten mensen zich aanmelden via de site van Neushoorn.

De voorstelling is gemaakt onder leiding van theatermaker Ira Judkovskaja. Zij is de nieuwe directeur van Neushoorn en werkte hiervoor als artistiek directeur bij Tryater. Samen met een veelzijdige groep artiesten brengt zij een programma dat raakt en verbindt. Zo staat theatermaker Brecht Wassenaar op het podium en zorgt de Iraanse zangeres Arezoo voor een prachtig vocaal geluid. De muziek wordt verder ingevuld door muzikante Amarins Woltring en basklarinettiste Femke van den Berg. Ook cabaretier Shariff Nasr verleent zijn medewerking aan de avond. Hij won in 2024 zowel de jury- als de publieksprijs van het Leeuwarder Cabaret Festival en staat bekend om zijn persoonlijke en scherpe verhalen over de maatschappij.

Een nieuwe traditie

In een wereld waarin oorlog en onverschilligheid nog altijd aanwezig zijn, stelt deze groep artiesten een belangrijke vraag: wat kunnen wij zelf doen? Met deze eerste grote samenwerking geven Tryater, De Harmonie en Neushoorn een moderne invulling aan de herdenkingsavond in de stad. Theater na de Dam in Leeuwarden biedt zo niet alleen ruimte om samen te herinneren, maar is ook een plek voor ontmoeting en nieuwe ideeën.           


Friese kleine daad Tweede wereldoorlog
Aanleiding voor de insteek van de voorstelling is een verhaal uit het Verzetsmuseum in Leeuwarden.

Over een kleine Joodse jongen die in WO2 ondergedoken was in een Fries dorp, en te laat gewaarschuwd bij een razzia. Meestal vluchtte hij bij razzia’s de velden in. Nu werd hij naar de buurvrouw gebracht, een jonge vrouw die vaak met Duitsers ging dansen. Die buurvrouw deed zich nu voor als moeder van de jongen en redde zo zijn leven die avond.

Later na de oorlog is haar hoofd kaalgeschoren, als straf omdat zij met de Duitsers had gedanst. Weinigen wisten dat zij die avond het leven van een kind had gered.

Dit soort kleine verhalen worden niet vaak verteld, en zijn er om inspiratie uit te putten in de wereld om ons heen en alles wat daar gebeurt. Dit verhaal is niet alleen aanleiding voor de voorstelling, maar heeft ook een plek in de avond zelf.

Tijd is een illusie

Posted by

Wat als tijd geen rechte lijn is, maar een cirkel? Oorlogen blijven maar terugkeren en polarisatie lijkt sinds de Tweede Wereldoorlog alleen maar te zijn toegenomen.

In deze voorstelling onderzoeken de spelers hoeveel invloed ”man zijn” heeft op deze terugkerende patronen. Welke rol speelt het idee van moeten ”vermannen” in strijd en verdeeldheid? Is er nu meer ruimte voor meer lagen van mannelijkheid? Zoals verzachten, verbinden of kwetsbaarheid tonen. Of vraagt het juist om een nieuwe betekenis van kracht?

Met spoken word, dans en spel leggen de spelers hun vragen en bevindingen op tafel. Ze trekken maatschappelijke structuren uit elkaar en tonen persoonlijke verhalen en echo’s uit de geschiedenis. Ga mee in een zoektocht naar verandering. Tijd is een illusie is geen kant-en-klare conclusie, maar een artistiek onderzoek wat je uitnodigt om te reflecteren.

Struikelliedjes

Posted by

Alles dat speelt op het wereldtoneel speelt ook bij ons in de wijk.

Zoiets groots en abstract als de Tweede Wereldoorlog wordt voelbaar en herkenbaar door te luisteren naar persoonlijke verhalen over, toenmalige, buurtbewoners.

Naar aanleiding van de Stolpersteinen (struikelstenen), is Suze Terwisscha van Scheltinga met Het Wilde Westen in 2020 begonnen met het schrijven van muziekstukken als eerbetoon aan onze wijkbewoners die tijdens de tweede wereldoorlog vanuit Utrecht West zijn gedeporteerd en vermoord. Door de coronaomstandigheden werd toen gekozen voor een video opname.

Nu, in 2026, zijn er 6 struikelliedjes geschreven en organiseren we op 4 mei, om 21:00 uur, na de dodenherdenking een herdenkingsconcert.
Inloop vanaf 20u30

Naast nieuwe uitvoeringen van deze struikelliedjes worden een paar andere toepasselijke liederen gespeeld en wordt er een nieuwe video vertoond.

Resolve

Posted by

Er is geen begin, er is geen eind.
Jij – wij – toen – nu; we balanceren op een lijn.

De brug naar de ander is broos;
ze lost langzaam op,
als we haar niet dagelijks met open ogen bezoeken.

Kruispunten die je laten afslaan.
Verscheurde beelden in zwart en wit
die onze blikken vangen en in de stilte naklinken.

Als je de moed hebt, ontsteek je het licht.
Ontwart de draden van verleden en heden.
Zoekt woorden die het uitschreeuwen en zachte handen.

Mijn vrede is er niet zolang de jouwe niet bestaat.

RESOLVE is een visueel concert; een partituur die alles raakt wat we waren, zijn en worden. Vanuit het nu staan we stil bij wat ooit was en vragen we: hoe nu verder? Spelers van De Noorderlingen, makers van De Filmschool, musici van de Noordpool Troupe en NITE en leerlingen van de Internationale Schakel Klas (ISK) creëren samen deze muzikale video-installatie voor Theater Na de Dam.

Deze voorstelling maakt gebruik van grote projecties in combinatie met muziek. Hoewel de beelden niet flikkeren, kunnen ze mogelijk een trigger vormen voor mensen met fotogevoelige epilepsie.

“Wat een prachtige, muzikale en poëtische voorstelling […] Ik heb met open mond de voorstelling bekeken. Wat kwamen de beelden geweldig tot z’n recht bij het projecteren op de wanden en pilaren van de kerk. Ook de live muziek was echt geweldig. Kortom: een heel Groot Compliment voor alle makers, medewerkers en begeleidende regisseurs.” (Bezoeker 2026).

Heldinnen

Posted by

In het denken over een nieuwe voorstelling is voor het 4 Mei-Projekt de Tweede Wereldoorlog altijd nadrukkelijk aanwezig. Via de connectie met het verleden kijken we naar vandaag en naar de toekomst.

Ook voor het programma ‘Heldinnen’. Toen we besloten om een vrouwenrechtenprogramma te gaan maken, werden er direct ontelbaar veel namen van bekende en onbekende verzetsvrouwen genoemd. Ook besloten koorleden mee te lopen met een herdenkingswandeltocht van Kamp Westerbork naar het Landgoed Overcingel. Al heel vroeg ontstond de wens om vooral de kracht van vrouwen te benadrukken.

We nodigden Groningers uit om hun heldin te schilderen, dat resulteerde in meer dan 100 portretten van bekende, onbekende en soms ook onherkenbare vrouwen; musici en verzetsvrouwen, zoals Frieda Belinfante, maar ook Florence Nigthingale en Rosa Parks. De ontstane werken zijn in het decor van de voorstelling verwerkt en in de loop ernaar toe gedeeld op de website van het 4 Mei-Projekt en op onze social media.

Julia van der Wouden maakte een choreografie voor vier jonge danseressen, waarin zij haar interpretatie geeft van de kracht en moed die onze Heldinnen gehad moeten hebben of nog hebben. De dansers dansen terwijl het koor van het 4 Mei-projekt en STEK zingen: Barāye, onofficiëel anthem van de protesten in Iran en Lao Rahal Soti, wat betekent ‘Als mijn stem vertrekt’. Het slotlied Women of the World Unite van Yael Deckelbaum, een Israelisch-Canadese singer-songwriter en vredesactivist roept iedereen op om in beweging te komen.

‘Heldinnen’ is meer dan een voorstelling, het was een project vol beelden van en verhalen over Heldinnen. In de voorstelling komen ze samen zonder daar expliciete taal en verhalen aan te verbinden. Bezoekers van de voorstelling kunnen daar in gedachten hun eigen heldin aan toevoegen, na afloop de portretten bekijken en met ons napraten over de voorstelling en de betekenis daarvan. Jonge mannen en vrouwen hebben positieve rolmodellen nodig, dat zien we iedere dag, wij hopen daaraan bij te dragen.

Kom vanavond met verhalen 5

Posted by

Verschillende Zuidhorners dragen gedichten en verhalen voor. Kwartet Attenzione verzorgt bijpassende muziek. Dit is de vijfde keer dat deze voorstelling plaatsvindt in Zuidhorn onder de titel ‘Kom vanavond met verhalen’. Net als voorgaande jaren staat de voorstelling in het teken van de Tweede Wereldoorlog: herdenking, onderduiken, verzet, concentratiekampen, holocaust en bevrijding. De avond start om 20.45 uur, de toegang is gratis en alle leeftijden zijn welkom.

Onderduik en dan? Een zoektocht naar m’n moeder

Posted by

Deze nieuwe voorstelling, ook weer in de vorm van een filmconcertverhaal, is gebaseerd op het verhaal van Yvo’s moeder, Julieke de Levie, die als 13 jarig meisje net als haar hele familie moest onderduiken en na verschillende adressen in Friesland uiteindelijk op Schiermonnikoog terecht kwam. Ze overleefde de oorlog dankzij onderwijzeres Martha Karst, die Julieke bij haar in huis nam. Bij terugkomst in Amsterdam na de bevrijding van Schiermonnikoog in juni 1945, bleek het gezin de oorlog weliswaar overleefd te hebben, maar een goede afloop betekent niet altijd dat het dan vervolgens ook allemaal goed gaat.

Toen Yvo zelf 13 was raakte Julieke verstrikt in een zware depressie en stapte uit het leven. Julieke was toen 50.

Was het een keuze of kon ze niet anders? Was het de overgang? Had het te maken met de gebeurtenissen in haar jeugd in Amsterdam, met hoe er naar Joden werd gekeken of met hoe er na de oorlog overal over werd gezwegen? Had het te maken met haar vader of met het ‘er niet mogen zijn’, met het compenseren van dat gevoel of misschien met te hoge of tegenvallende verwachtingen?

Hoe ga je om met het verlies van een naaste die je alleen als kind hebt gekend, hoe leer je haar alsnog kennen via anderen?

Vragen, vragen en nog eens vragen en ieder antwoord lijkt weer nieuwe vragen op te roepen. Een persoonlijke zoektocht naar identiteit, een herstel van liefhebben na verdriet, woede en pijn.

En hoe vertaal je dat allemaal naar muziek? Daar wordt aan gewerkt!

De Koninklijke Schouwburg in oorlogstijd

Posted by

Waar ooit onderduikers muisstil zaten terwijl beneden Duitse officieren naar voorstellingen keken, staan we op 4 mei samen stil bij de geschiedenis van de Koninklijke Schouwburg in oorlogstijd. We kijken naar de uitzending op de Waalsdorpervlakte, zijn samen twee minuten stil, en gaan vervolgens terug in de tijd. Een avond waarop geschiedenis, muziek en verhalen samenkomen. Herdenk je mee?

Hoe ziet de avond eruit?
Om 19:50 uur kijken we gezamenlijk in de grote zaal naar de live-uitzending van de herdenking op de Waalsdorpervlakte. Na de twee minuten stilte begint het programma.

Historisch beeldmateriaal en het Residentie Orkest
Je ziet historisch beeldmateriaal uit de oorlogsjaren en er is livemuziek van het Residentie Orkest, het Haagse symfonieorkest dat al sinds 1904 onlosmakelijk verbonden is met de stad. Het orkest speelde ook tijdens de bezetting, in diezelfde jaren dat de Koninklijke Schouwburg door de Duitsers werd omgedoopt tot het Deutsches Theater in den Niederlanden.

Tom Lanoye en De Draaischijf
De schrijver Tom Lanoye gaat in gesprek met dramaturg Remco van Rijn over zijn roman De Draaischijf, waarin de oorlogsgeschiedenis van de Koninklijke Schouwburg een grote rol speelt. De Duitsers maakten er hun staatstheater van, terwijl Joodse onderduikers op zolder de adem inhielden. Verborgen in de kelder onder het podium bevindt zich nog steeds het mechaniek waaraan de roman zijn titel ontleent: het onderstel van de gigantische draaischijf die werd gebruikt door het Deutsches Theater in den Niederlanden, een gezelschap dat feestelijk werd ingehuldigd in aanwezigheid van Joseph Goebbels en andere hooggeplaatste nazi’s. 

Het wordt een avond waarop we niet alleen herdenken, maar ook stilstaan bij wat zich in dit gebouw heeft afgespeeld.

Loop je ook mee met de rondleiding?
Naast het progamma in de zaal bieden we ook twee tijdsloten voor speciale rondleidingen door de Koninklijke Schouwburg. Ontdek de verborgen plekken, waaronder de draaischijf onder het podium, en luister naar verhalen over het leven in het theater tijdens de bezetting. Nadat je een stoel hebt uitgekozen krijg je de optie om één van de twee rondleidingen toe te voegen.

Ben je slecht ter been? Stuur een mailtje naar service@hnt.nl, dan kijken we samen wat de mogelijkheden zijn.

In vloed

Posted by

In vloed
Wat overspoelt je?
En waar heb je zelf invloed op?

Herinneringen komen en gaan als water. Soms zacht en dragend, soms overweldigend. Midden in die stroom rijst een vraag: Welke invloed heb je zelf?

In In vloed onderzoeken spelers van Artiance in Alkmaar wat herdenken vandaag de dag betekent. Ze gingen in gesprek met (familie van) ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog. Hun verhalen vormen het vertrekpunt voor een persoonlijke en muzikale voorstelling onder leiding van theatermaker Simon Brommer en muzikant Auke Haaksma.

Op 3 mei verzorgt Theatergroep Eenhoorn het voorprogramma.

Wie wijst de weg?

Posted by

Op zondag 3 mei en maandag 4 mei 2026 presenteert Theater Na de Dam weer ruim 130 voorstellingen over de Tweede Wereldoorlog in heel Nederland. De Rijswijkse Schouwburg doet dit jaar voor de derde keer mee, nu met de voorstelling Wie wijst de weg?

In de prachtige ruimtes van Museum Rijswijk onderzoeken de jonge spelers in verschillende, uiteenlopende scènes hoe complex het kan zijn om keuzes te maken in tijden van oorlog. Wat is goed, wat is fout, en wie bepaalt dat?

Onder begeleiding van theatermaker Nicolette Senf en in samenwerking met schrijver Orihana Calcines werken de jongeren aan hun eigen voorstelling: locatietheater in hun eigen stad. In elke kamer van het museum wordt een uniek dilemma geschetst, en iedereen beleeft deze unieke voorstelling op zijn eigen manier. Wat zou jij kiezen?

“Jullie hebben mij echt geraakt, vooral hoe moeilijk en belangrijk keuzes kunnen zijn. De echtheid en jullie spel maakte het bijzonder. Zelfs het kleine moment van lachen aan het eind maakte het alleen maar menselijker.” (Bezoeker 2026).

Uit de schaduw

Posted by

Hoi.
Wij zijn Uit de Klei Jong,
een groep jonge theatermakers uit Opmeer.
We maken een voorstelling.
Over de Tweede Wereldoorlog.

We spraken Leo.
Zijn vader overleefde Auschwitz
en verdween daarna uit zijn leven.
Geen foto.
Geen verhaal.
Alleen vragen.

Wij vroegen ons af:
Welk gevoel is van jezelf?
Welk van iemand anders?
En wat ga je nooit begrijpen?

Uit de Schaduw is een muzikale voorstelling
over wat je met je meedraagt,
ook als je niet precies weet waar het vandaan komt.
Met spanning, humor en live muziek.
Kom kijken.

Pizza, pasta, pannenkoeken & praten

Posted by

Wat gebeurt er als we op 4 mei niet alleen herdenken, maar ook met elkaar aan tafel gaan? Het Nationale Theater en de Participatie Keuken nodigen mensen uit heel Den Haag uit voor een interactieve Aanschuiftafel op het toneel in Theater aan het Spui. Deze avond gaan we samen eten, luisteren en het gesprek aan over vrijheid en de tijd waarin we leven.

In een grote stad is ontmoeting geen vanzelfsprekendheid. Den Haag noemt zich de Stad van Vrede en Recht. We leven inmiddels 81 jaar in vrijheid, daar mogen we dankbaar voor zijn. Tegelijkertijd weten we dat vrede meer is dan de afwezigheid van geweld. Polarisatie groeit. Ook in onze stad staan we soms meer tegenover elkaar dan naast elkaar.

Herdenken roept de belofte op: dit nooit meer. Maar wat betekent die belofte vandaag? Hoe blijven we elkaar als mens zien in een tijd die ons uit elkaar trekt? En hoe blijven we in gesprek als we recht tegenover elkaar staan?

Daarom organiseren we op 4 mei een Aanschuiftafel op het toneel. Het eten wordt verzorgd door de Participatie Keuken. In een tijd waarin we vaak tegenover elkaar staan, kiezen we ervoor om naast elkaar te zitten. Aan tafel.

De avond vindt plaats in het kader van Theater Na de Dam, waarin makers in heel Nederland reflecteren op oorlog, vrijheid en herdenken.

Tijdens een gezamenlijk driegangendiner (€7) gaan we met elkaar in gesprek over vrijheid, herdenken en wat deze tijd van ons vraagt, begeleid door vragen en opdrachten. Tussen de gangen is er ruimte voor korte optredens van jonge Haagse makers, persoonlijke verhalen en momenten van reflectie. Tegelijkertijd ontmoet je nieuwe mensen uit verschillende delen van de stad en is er ruimte om te luisteren, te delen en elkaar te ontmoeten, zonder dat we het met elkaar eens hoeven te zijn.

Om 20.00 uur luisteren we naar de herdenking op de Waalsdorpervlakte. Daarna praten we verder en ronden we de avond af.

“Wat een rijkdom deze avond! Met leuke mensen, mooie woorden en lekker eten. En dat alles in vrijheid!” (Bezoeker 2026).

“Het was een geweldige avond. […] Er is in de huidige samenleving weinig tijd om eens gezamenlijk bij dingen stil te staan. Door de aanschuiftafelformule ontmoet je verschillende mensen en die zetten je aan het denken.” (Annemarie – bezoeker 2026)

De rozentuin

Posted by

“De echte verhalen, die hoor je natuurlijk niet altijd.”

Het maken van “De Rozentuin” is zo waardevol omdat het echte verhalen zijn. Mensen hebben dit geleefd. Mensen hebben dit gezien. Het is niet zoals in een geschiedenisboek, waar alles heel feitelijk is; het is persoonlijk. En dat maakt het niet gewoon een show, niet gewoon een voorstelling. Het is een hele wereld die wij (hopelijk) nooit zullen kennen.

Mensen hebben dit echt meegemaakt. Mensen maken dit nu echt mee.

“Het was gisteren een indrukwekkende opvoering over diverse oorlogsthema’s. De dames en heren hebben ieder op hun eigen wijze invulling gegeven aan wat er is verteld. Ook de afwisseling van toneelspel met dans, muziek met geluid en lichteffecten maakten het geheel boeiend om te zien.” (Frits van Ginkel – Lokale journalist, 2026).

Ondergedoken verhalen

Posted by

Wij vertellen verhalen. Échte verhalen, ondergedoken in de bibliotheek.

Over een familie in kamp Vught. Over overgrootvaders in het verzet. Over de vraag of je jezelf kunt zijn, of juist niet. Over liefde, over verstoppen en verbergen, over angst. Over machteloosheid en hoop. Hoe was het tijdens de Tweede Wereldoorlog? Wat zouden wij zelf hebben gedaan, toen?

Zes jongeren spelen en zingen hun eigen, zelfgeschreven verhalen over vroeger en nu. Het publiek beweegt mee door Stadkamer Zwolle Centrum, van verhaal naar verhaal.

Ellen lacht

Posted by

Een muzikale reis die voert van Nederlands-Indië naar Curaçao en Nederland, door Grootenbroers.

De broers Ad en Coen Grooten eren hun moeder Ellen met een aangrijpende voorstelling die verhaalt over haar boeiende leven, dat zich afspeelde op drie continenten. Na opgegroeid te zijn in een vrolijk gezin in Nederlands-Indië, doorstond Ellen de verschrikkingen van de Japanse interneringskampen en de bersiap-periode. Daarna kon ze moeilijk wennen in het koude Nederland, maar op Curaçao bloeide ze helemaal op. Later, weer terug in Nederland, zag ze trots hoe mooi haar kinderen en kleinkinderen opgroeiden. En toen kwam Alzheimer op haar pad. Maar… ‘elk nadeel heb z’n voordeel!’

Multi-instrumentalist, componist en schrijver Ad Grooten werd bekend met zijn groepen Pater Moeskroen, Cowboy Billie Boem en Mannen van Naam. Daarnaast schreef hij onder meer de sprookjesboeken van de Efteling en Sprookjesboom de Musical, naast tal van andere musicals en kindershows. Na bestudering van de vele bewaarde oude brieven uit het Indische familiearchief schrijft hij nu aan het boek Ellen, dat onlosmakelijk verbonden zal zijn met de gelijknamige voorstelling en het album van Grootenbroers.

Rapper en slagwerker Coen Grooten, acht jaar jonger dan Ad, heeft zijn sporen verdiend in de hiphop en de funk. Hij was onder de naam Are MC frontman in groepen als Dope Posse, The Familiy Jewels en Seven Eleven en werkte met tal van artiesten, waaronder Brainpower en Hans Dulfer. In de voorstelling Ellen neemt Coen, samen met Ad, het publiek mee in een boeiend (auto-)biografisch verhaal, waarin de vrolijke noten zeker niet zullen ontbreken.

Samen met derde bandlid, toetsenman en componist Jeroen Habraken, tevens producer van het album Ellen, brengen de Grootenbroers een gevarieerd, avondvullend programma. Het hoofdmenu bestaat uit Nederlandstalige folkliedjes, gespeeld op akoestische instrumenten en keyboards. Dat alles op een bedje van live-percussie en stemmige beats, gegarneerd met gestileerde raps en prachtige verhalen.

Op het album Ellen, dat binnenkort zal verschijnen, worden de Grootenbroers bijgestaan door een keur aan gastmuzikanten, waaronder de Indische artiesten Sally Flissinger (Hermes House Band) en U-Gene (Eugène Latumeten, die onder meer bij Urban Dance Squad, Anouk en Kraak & Smaak speelde) alsmede de Curaçaose zangeres Yuli Minguel, onder andere bekend van de allereerste Idols-finale.

Van horen zeggen!

Posted by

René Hildesheim en Casper Hoenderdos brengen, samen met muzikale begeleiding van Belle en Van Maasakkers, een indringende voorstelling waarin verleden en heden samenkomen.

Persoonlijke verhalen over joodse familiegeschiedenis worden verweven met actuele verhalen over vluchtelingen en vrijheid. Zo ontstaat een gelaagd en herkenbaar verhaal over de impact van de Tweede Wereldoorlog, tot op de dag van vandaag.

René Hildesheim is een theatermaker die persoonlijke verhalen verweeft met maatschappelijke thema’s. Zo maakte René Hildesheim de voorstelling Van horen zeggen, waarin hij vertrekt vanuit het perspectief van zijn Joodse grootvader en zijn vader, de één overleeft de oorlog, de ander niet. Vanuit deze familiegeschiedenis legt hij verbindingen met actuele vraagstukken rond vluchtelingen en vrijheid.

De andere verteller is Casper Hoenderdos, oprichter van het Inspiratiemuseum. In zijn werk koppelt hij verhalen van vroeger en nu aan klassieke tegeltjeswijsheden. Casper zet zich actief in om verhalen te delen die raken aan thema’s als vluchtelingen en vrijheid.

Henny

Posted by

Hendrika Schat (1921–2007) groeide op in Amsterdam en raakte tijdens de oorlog betrokken bij het verzet. Samen met haar verloofde Georges Trigallez dook ze onder in West-Friesland en werd koerierster voor de knokploeg in Hoorn. Ze vervoerde berichten en wapens en hielp onderduikers, vaak onder levensgevaarlijke omstandigheden. Henny doorbrak traditionele verwachtingen van vrouwen in die tijd: ze koos voor actie en risico in plaats van veiligheid. Na de oorlog sprak ze weinig over haar ervaringen, maar haar naam leeft voort in de voorstelling HENNY.


“Ongelooflijk hoe choreograaf Nanska van de Laar erin slaagt om 8 dansers tussen (11) en 16 jaar als één ensemble de sequentie van een voorstelling van 30 minuten te laten dansen, op muziek die soms net zo abstract is als de dans zelf. Heel krachtig vond ik het laatste deel, waarin iedere danser haar eigen naam danst en ze allen tezamen uitkomen bij het dansen van de naam van Henny Schat.” (Bezoeker 2026).

“Heel veel dank voor alles wat je voor Henny en ons hebt gedaan. Het betekent veel voor ons. Dit gaan wij als gezin van Henny (en Georges) nooit vergeten.” (Bezoeker 2026).

“Ik ben diep geraakt door deze voorstelling. Zo bijzonder om te zien dat zulke jonge dansers zo’n groot inlevingsvermogen hebben.” (Bezoeker 2026).

De kinderen van Drost-IJserman

Posted by

Na het bombardement op Rotterdam raakten zo’n 80 kinderen en hun begeleiders plotsklaps dakloos. Het Moordrechtse weeshuis, opgericht door mevrouw Drost-IJserman, weet plek vrij te maken voor deze wezen: niet alleen in het dorp, maar ook in het hart.

Deze voorstelling, gemaakt in het kader van Theater na de Dam, vertelt het verhaal van de Rotterdamse en Moordrechtse weeskinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het was een veelbewogen en chaotische tijd, maar binnen de veilige armen van de weesouders vonden de kinderen rust en geborgenheid. Daardoor konden zij, ondanks alles, opgroeien in een vruchtbare omgeving en bewaren velen nog altijd warme herinneringen aan hun jeugd in Moordrecht.

Het weeshuis is, net als mevrouw Drost-IJserman en haar nalatenschap, een monumentaal en herkenbaar onderdeel van Moordrecht. Voor mevrouw Drost-IJserman was het van groot belang dat het weeshuis een plek zou zijn waar kinderen werden opgevoed zoals zij dat in een gezinssituatie zouden ervaren. Het echtpaar Gilden, de weesouders, heeft zich tot na hun pensioen ingezet om deze wens werkelijkheid te maken. Dat is duidelijk terug te horen in de herinneringen van de weeskinderen, en precies dat gevoel willen wij met deze indrukwekkende voorstelling overbrengen op het publiek.

Na de oorlog plantten de weeskinderen samen een vrijheidsboom op het erf van Boer Hardijzer. Deze boom is niet alleen een symbolische, maar ook een tastbare herinnering: met zorg, liefde en sterke wortels kun je zelfs de zwaarste stormen doorstaan.

Om dit gedachtegoed door te geven en het belang van vrijheid te onderstrepen wil Theater Voor Iedereen de stichting Drost-IJserman nu, 150 jaar na de opening van het weeshuis en 81 jaar na de bevrijding een nieuwe vrijheidsboom schenken met de hoop dat deze boom zich in nog eens 81 jaar vrijheid mag ontwikkelen tot een prachtig monument, welke Moordrecht veel plezierige herinneringen brengt.

Concert Allegra strijkkwartet

Posted by

Het jaarlijkse 4-mei concert in Salon de IJzerstaven wordt verzorgd door het Allegrakwartet met aangrijpende muziek van de componist Erwin Schulhoff, Dmitri Shostakovich en Claude Debussy. Er zal aandacht zijn voor de levensloop van Schulhoff, pacifist, communist en joods, die in een Duits concentratiekamp in 1942 overleed. Tevens zullen gedichten van Ted van Lieshout en Marion Bloem worden voorgedragen, in het kader van de dodenherdenking.

Programma:
Erwin Schulhoff
Strijkkwartet No. 1 (1924)

Dmitri Shostakovich
Elegy voor Strijkkwartet, Op. 36a

Claude Debussy
Strijkkwartet in G mineur, Op.10

Die Passagierin

Posted by

In Die Passagierin reist de Duitse Lisa met haar man per schip naar Brazilië. Het is 1960 en het koppel kijkt uit naar een nieuwe toekomst. Maar wanneer Lisa op het schip de Poolse Marta denkt te zien, wordt ze plots weer geconfronteerd met een duister verleden. Lisa was namelijk SS-kampbewaakster in Auschwitz, en Marta haar gevangene.

Regisseur Tobias Kratzer brengt dit indringende verhaal tot leven in een krachtig vormgegeven decor: een dwarsdoorsnede van een cruiseschip. Heden en herinnering schuiven op beklemmende wijze over elkaar heen, op de zowel schurende als hartverscheurend mooie muziek van Mieczysław Weinberg.

Rondom Die Passagierin presenteert De Nationale Opera een contextprogramma. Op 4 mei 2026 zoeken we in het kader van Theater na de Dam verdere thematische verdieping en verbreding, en staan we uitgebreider stil bij vragen rond daderschap, schuld en de omgang met het verleden. Klik hier om deze te bekijken. 

Groots en aangrijpend
In de jaren dertig ontvluchtte de Poolse Weinberg het naziregime en vestigde zich in Rusland, waar hij als Jood opnieuw op fel antisemitisme stuitte. Zijn opera Die Passagierin (1968) werd door zijn goede vriend Dmitri Sjostakovitsj geprezen om zijn ‘schoonheid en grootsheid’, maar werd pas in 2006 voor het eerst uitgevoerd en wint sindsdien aan erkenning. De muziek van Weinberg behoort dan ook tot de verborgen schatten van de 20ste eeuw.

Weinberg baseerde Die Passagierin op het gelijknamige werk van Zofia Posmysz, een overlevende van Auschwitz. Haar autobiografische roman was een van de eerste die de Holocaust ook vanuit het perspectief van de daders belichtte. De opera draait dan ook niet zozeer om de gruwelen waartoe de mens in staat is, maar vooral om schuld, medeplichtigheid en de vraag of we ons verleden onder ogen kunnen zien.

Een indrukwekkende cast en dirigent
De veelbelovende jonge dirigent Adam Hickox leidt het Nederlands Philharmonisch Orkest door Weinbergs indringende partituur. Mezzosopraan Jenny Carlstedt, die eerder indruk maakte in Innocence van Kaija Saariaho, vertolkt de rol van Lisa. Lyrische sopraan Sylvia D’Eramo neemt de aangrijpende rol van Marta voor haar rekening.

Daderschap en Herinnering

Posted by

Hoe wordt iemand een dader? Welke mechanismen spelen daarin een rol? Hoe verhouden daders en hun nazaten zich tot het verleden? En hoe kun je voorkomen dat er nieuwe daders ontstaan? Welke rol speelt het belang van (collectieve) herinnering daarin?

Na de Nationale Dodenherdenking stelt De Nationale Opera in het kader van Theater na de Dam deze vragen, omlijst door muziek van de joodse componist Mieczysław Weinberg. Zijn opera Die Passagierin, waarin een voormalig kampbewaakster uit Auschwitz achtervolgd wordt door haar daden in het kamp, staat van 17 april tot en met 2 mei 2026 op het programma van De Nationale Opera.

Dit programma is niet alleen bestemd voor bezoekers van de opera, maar ook voor iedereen met een brede interesse in dit thema.

Programma
Voordracht van Maurits de Bruijn (auteur van o.m. Man maakt stuk, Geweten en Ook mijn Holocaust)

Panelgesprek met hoogleraar Alette Smeulers (Rijksuniversiteit Groningen, gespecialiseerd in oorlogsmisdadigers en auteur van het boek Angstaanjagend Normaal) en onderzoeksjournalist Stijn Reurs (bekend van o.m. de podcast De Nederlandse bewaaksters van Auschwitz en de documentaire De Nederlandse bewakers van Auschwitz)

Todesfuge

Posted by

Paul Celan was een van de belangrijkste dichters uit de vorige eeuw die in zijn werk de Holocaust probeerde te verwerken, te bezweren en te herdenken. Het door veel componisten getoonzette gedicht Todesfuge is een van de hoogtepunten binnen zijn oeuvre. Celan wilde geen ‘Holocaustdichter’ genoemd worden, je kan zijn werk ook lezen als iets donkers waar licht doorheen schijnt, als iets zwaars wat je blijkt te kunnen optillen.

In het kader van 4 mei nodigde componist Boudewijn Tarenskeen acteur Hans Dagelet en vijf musici van Nieuw Amsterdams Peil uit de juiste toon te vinden waarmee zij dit monument van de dichtkunst een geheel eigen lezing geven. Dagelet probeert het gedicht te doorgronden. De musici ondersteunen zijn zoektocht, soms als mantrazingende kloosterlingen, dan weer als variétéartiesten. Geprojecteerde tekeningen van de componist vormen een visuele reflectie op het proces.

Verstopt

Posted by

In ‘Verstopt’ volgen we de onderduikverhalen van twee Joodse kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hun wereld verandert in één klap. Zonder hun papa en mama, broertjes en zusjes worden ze ondergebracht bij een vreemd gezin. Alles wat vanzelfsprekend was, is dat niet meer. Ze leven zelfs verder met een nieuwe naam. Met angst, boosheid en verdriet, maar ook met fantasie en veerkracht en de stille kracht die kinderen soms hebben om zich aan te passen aan het onvoorstelbare.

Scala slaat de handen ineen met theatermaker, actrice en regisseur Annebeth Moolenburgh. Ze raakte de laatste jaren door een inmiddels 92-jarige familievriend steeds meer geïnteresseerd in dit thema en las interviews met vele ervaringsdeskundigen.

Juist in een tijd waarin vrijheid opnieuw kwetsbaar voelt, laten we zien wat solidariteit kan betekenen. Dat zelfs in donkere tijden licht wordt aangestoken. Dat mensen elkaar kunnen dragen. Herdenken is niet alleen stilstaan bij wat verloren ging. Het is ook erkennen wat sterker bleek dan haat: menselijkheid. Dit belooft een bijzondere theaterervaring te worden.

De voorstelling heeft de vorm van een hoorspel. Daarom is Verstopt ook geschikt voor mensen met een visuele beperking.

Informatie Scala

Theatertickets zijn €12,50 per voorstelling, per persoon. Online kun je alleen reserveren voor twee of meer voorstellingen per avond. Kom je spontaan binnenlopen? Dan kun je (als er plek is) ook losse voorstellingen bezoeken.

Stille wateren

Posted by

Een voorstelling met muzikale, sferische beeldvertellingen over de oorlog, verlies en verdriet, weerbaarheid en veerkracht door generaties heen.

In Stille wateren schetst Maj de stilte rondom haar gefusilleerde overgrootvader: Wido van Heemstra. Met zang, sferen en feiten brengt Maj het verhaal van Wido en het zwijgen van haar oma. Ze geeft aandacht aan zijn heldhaftige daden die onbesproken bleven, en onderzoekt de vragen die haar oma niet kon stellen.

Wido is tijdens de tweede wereldoorlog hoofdingenieur bij de Spoorwegen. En bezorgt na de Spoorwegstaking voedselbonnen, clandestien geld en vervalste papieren aan de personeelsleden die moeten onderduiken. Met zijn lange lijf fietst hij van Amersfoort naar Zutphen naar Nijmegen. Onderweg wordt hij opgepakt en vervolgd. Op de dag van de bevrijding wordt Wido gefusilleerd en in de IJssel gegooid, samen met 8 andere verzetsstrijders. In dat water is het verhaal gebleven. Tot de klein- en achterkleinkinderen het bevragen, bespreken, onderzoeken, beschrijven en bezingen.

Maj maakt theater waarin verhaal, livemuziek en spel organisch in elkaar over gaan.

Silenced Voices

Posted by

Op 4 mei eert SoundWave Collective de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog met een
indringend concert vol bezinning en zeggingskracht. Met onder andere muziek van Leo Smit, de Nederlands-Joodse componist die in 1943 in Sobibor werd vermoord.

Smit groeide op in de Joodse buurt van Amsterdam, een wijk die vóór de oorlog een bruisend centrum was van Joods cultureel en maatschappelijk leven. Zijn expressieve en kleurrijke muziek herinnert aan een rijke culturele stem die door oorlog en vervolging werd verstomd. Daarnaast klinkt de aangrijpende Kamersymfonie van Dmitri Sjostakovits, opgedragen aan de slachtoffers van fascisme en oorlog, en het meditatief Prière van César Franck.

Adriaan Deurloo begeleidt het concert als presentator en verbindt de muziek met context en reflectie.

Als de straten spreken

Posted by

In de oorlogsjaren weigerde de fanfare Bazuin zich aan te sluiten bij de Kunst- en Cultuurkamer, een censuurinstantie ingesteld door de bezettende macht. Daardoor werd de vereniging verboden. Maar was iedereen het hiermee eens? Stopten ze met musiceren?

De geschiedenis van muziekvereniging de Bazuin, opgericht in 1920, vormt de basis van Als de straten spreken. Het bestuur van De Bazuin besloot vanaf 1942 niet meer te spelen omdat aansluiten bij de Kunst- en Cultuurkamer strenge controle en censuur zou betekenen. Het gevolg: geen muziek meer mogen maken, in elk geval niet de muziek die ze zelf graag wilde spelen. Het vermoeden is dat deze keuze strijd opleverde. Muzikanten die wél muziek wilden maken, onder welke voorwaarde dan ook, en leden die liever geen muziek wilden maken onder de voorwaarden van de Duitsers.

Angst en onzekerheid overheersten: ga je uit liefde voor muziek door, ondanks alle risico’s? Tegelijkertijd was het ook een periode van saamhorigheid en lichtheid. Direct na de bevrijding trokken de muzikanten weer de straat op. De verhalen over deze eerste optredens leven nog altijd voort, vooral dat ene optreden in het bos Abelstok. Tijdens dat optreden sloeg het paard voor de wagen waarop de Bazuin zat te spelen plots op hol! Het jongerenorkest van de Bazuin en jonge acteurs laten de vele verhalen en tot leven komen in Als de straten spreken.

Reserveren voor Als de straten spreken is niet nodig. Mail voor vragen naar alsdestratenspreken@gmail.com.

In de schaduw van Rotterdam

Posted by

Nieuwerkerkse theatermaker Mika de Pee en muzikant Adriaan Koster slaan de handen ineen met Stichting Steenovens Klein Hitland voor de voorstelling ‘In de Schaduw van Rotterdam.’

In deze muzikale theatervoorstelling over de geschiedenis van Nieuwerkerk aan den IJssel gedurende de Tweede Wereldoorlog, vertellen zij op aangrijpende wijze, via de levens van verzetshelden Tankie Leppink en Dirk van den Dool, hoe Nieuwerkerk aan den IJssel standhield onder de Duitse bezetting.

Stap mee terug in de tijd en laat je verrassen door de geschiedenis van Nieuwerkerk. In de Schaduw van Rotterdam is een prachtige familievoorstelling die de inwoners van Nieuwerkerk samenbrengt, verbindt met de geschiedenis van het dorp en eenieder eraan herinnert dat onze vrijheid geen vanzelfsprekendheid is.

De voorstelling vindt plaats van 1 tot en met 5 mei in de Steenovens van Nieuwerkerk. 

Nooit vergeten! – De oorlog die geweest is

Posted by

Blond & Blauw theater, in samenwerking met de NS, presenteert Nooit vergeten! – De oorlog die geweest is. Historisch theatercabaret met een muzikale en scherpe blik. In dit speciale muzikale programma wordt met cabaret en kleinkunst teruggekeken op de oorlogsjaren en op hoe deze werden verwerkt. Teksten, liedjes en cabaret, gemaakt in en na de oorlogsjaren van 1940-1945.


De Koninklijke Wachtkamer in het Centraal Station te Amsterdam opent dit jaar wederom haar deuren op 1, 2 en 3 mei, tijdens de herdenking op 4 mei en tijdens de viering van Bevrijdingsdag op 5 mei, in het kader van Theater na de Dam. De Koninklijke Wachtkamer is bereikbaar via het Stationsplein van Centraal Station.

Dedication

Posted by

Dedication combineert monoloog, beelden, live pianospel en humor om het indrukwekkende verhaal te vertellen van Roger Peltzman’s familie. Van voor de oorlog tot aan de schrijnende ontsnapping van zijn moeder aan de nazi’s die de zolder bestormden waar zij en haar familie zich schuilhielden.

Het vertelt ook het tragische verhaal van Peltzmans oom Norbert, een begaafd pianowonder, die op 21-jarige leeftijd in Auschwitz werd vermoord. Door de kracht van muziek ontwikkelt Roger een band met de oom die hij nooit gekend heeft. Terwijl het verhaal zich ontvouwt, worden familiefoto’s, brieven en documenten (die wonderbaarlijk genoeg de oorlog hebben overleefd) op een scherm geprojecteerd. Peltzman leert dat een Holocaust-trauma erfelijk kan zijn en komt in het reine met zichzelf en een verleden dat heden wordt.

ENG
Dedication combines monologue, images, live piano performance, and humor to tell the story of Roger Peltzman’s family before the war and his mother’s harrowing escape from the Nazis who stormed the attic in which she and her family were hiding.

It also relates the tragic story of Peltzman’s Uncle Norbert, a gifted piano prodigy, who was murdered in Auschwitz at age 21. Through the power of music, Roger develops a relationship with the uncle he never knew. As the story unfolds, family photos, letters, documents, (which miraculously survived the war) are projected onto a screen. Learning that Holocaust trauma can be inherited, Peltzman is able to come to terms with himself and a past that becomes present.