Archief voor ‘Uncategorized’ Categorie

Column #3 Jaïr Stranders

Posted by
Jair
Photo: Nichon Glerum

De dertiende editie van Theater Na de Dam staat bijna voor de deur met meer dan 120 voorstellingen. De voorgaande twee edities zijn er ondanks de Corona-maatregelen – of moet ik schrijven dankzij? – veel bijzondere dingen gemaakt zonder live publiek erbij, zoals podcasts, films, livestreams, audiowandelingen en kookpakketten. Maar veel van de voorbereidingen waren ook online, via Zoom etc. Door Corona was er überhaupt in de wereld weinig live contact, een verschijnsel dat de afgelopen jaren al ingezet is door de dominantie van schermen, internet en sociale-media. Een ontmoeting met een ander in levenden lijve, met andere denkbeelden dan de onze, wordt schaarser. Het gevolg hiervan is meer en meer wederzijds onbegrip en dat kan weer leiden tot polarisatie en haat. 

Het is dan ook voor het team van Theater Na de Dam een verademing om deze laatste weken achter het scherm vandaan te komen. Zo konden we op 16 april in Amsterdam, na twee jaar online-jongerendagen, weer met ruim 200 jongeren en theatermakers uit heel het land samenkomen. Zij deelden verhalen die zij hadden opgediept uit de gesprekken met ooggetuigen van de oorlog en we filosofeerden over wat herdenken is in deze ingewikkelde tijd. Aan cafétafeltjes en in repetitieruimtes kunnen we weer in gesprek gaan met theatermakers over het licht dat zij willen schijnen op de Tweede Wereldoorlog en wat de herdenking voor hen betekent. 

En al lijkt die oorlog zo lang geleden en dringt de actualiteit van nieuwe oorlogen zich ongenaakbaar op, toch zijn er nog veel onderbelichte verhalen uit ‘de oorlog’ waarvan we te weinig weten. Daarom is Emma Lesuis op verzoek van Theater Na de Dam naar Suriname gereisd om te onderzoeken wat er – ‘meer dan bauxiet’ – op 4 mei in Frascati verteld moet worden over de Tweede Wereldoorlog in deze voormalige kolonie. Daarom vertellen jongeren in voorstellingen door het land over het gruwelijke lot tijdens de oorlog van psychiatrische patiënten of mensen met beperkingen, of over de vervolging van Sinti en Roma, of over het koude onthaal dat Joodse Nederlanders te wachten stond. En daarom staan we in Carré stil bij waarom de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië te weinig deel uitmaakt van ons collectieve bewustzijn.

Afgelopen weken vielen het christelijke Pasen, de islamitische Ramadan en het joodse Pesach-feest samen; feesten die in het teken staan van bezinning en een nieuw begin. Ik heb de joodse Seidermaaltijd altijd al gezien als een mooie inspiratie voor 4 en 5 mei. Door te vertellen over de geschiedenis – de uittocht uit Egypte waar de Israëlieten slaaf waren – en daarbij stil te staan bij thema’s als onvrijheid en vrijheid, kun je elkaar vervolgens vragen stellen wat dit verhaal betekent voor de tijd waarin wij nu leven.

Bij de Seideravond twee weken geleden met mijn familie kreeg ik een nieuw inzicht. Je leest op die avond samen onder andere over vier kinderen; het wijze, het brave, het naïeve en het slechte kind. Deze laatste vraagt zich af wat deze Seideravond met al die rituelen moet betekenen. Hij plaatst zichzelf er buiten en wordt daarom in de vertelling als ‘slecht’ bestempeld. Maar je kunt het ook anders zien: dit kind voelt zich buitengesloten. Net als mensen en groepen in ons land die zich moeilijk kunnen verhouden tot 4 en 5 mei, omdat er te weinig ruimte is geweest voor onderbelichte perspectieven. Ik zie het als onze verantwoordelijkheid naar dit kind te luisteren, begrip op te brengen voor dit geluid. En waar kan dit beter dan in het theater op 4 mei.

Column #1 Dichter bij het vuur

Posted by

We gaan naar buiten! De achtste editie van de jaarlijkse televisie-uitzending van Theater Na de Dam wordt buiten opgenomen en live uitgezonden. En we gaan na zeven jaar Amsterdamse Stadsschouwburg naar Hotel de Wereld in Wageningen. Dichter bij het vuur dus…

Nacht Na de Dam
Deze traditie begon ooit in de schouwburg. Inmiddels was Theater Na de Dam steeds groter aan het worden en verspreid over stad en land. We bedachten een soort na-programma voor makers en publiek. Rond een uur of elf, als iedereen klaar was in zijn eigen theater, kwam men bij elkaar op het podium van de Amsterdamse schouwburg om een fragment, lied of gedicht voor te dragen uit hun voorstelling. Iedereen kwam, met een wijntje, samen op het toneel om deze 4 mei het met elkaar af te sluiten. Dat was mooi en intiem.

Iets meer mee
We dachten, misschien moet hier iets meer mee. De NOS was geïnteresseerd en wilde het in 2015 uitzenden. Dat betekende best wel wat. Van een paar stoeltjes op een podium werd het een serieus programma met 60 man televisie- en theatercrew. En een volle zaal fysiek publiek, want daar deden we het nog steeds voor. We proberen wel die sfeer te houden van het oorspronkelijke idee.

400.000 man
Er keken voor de Corona-uitzendingen zo’n 400.000 man live mee; zo bijzonder dat we al jaren zoveel mensen hebben bereikt. Onze missie, stilstaan bij het oorlogsverleden in het theater, is een mooie traditie, en met die televisie-uitzending trekken we dat nog breder. We maken een aantrekkelijk theaterprogramma met muziek en korte teksten voor een groter publiek. Zo is er voor de mensen die niet naar het theater gaan toch de mogelijkheid meer verdieping te geven aan de twee minuten stilte.

De context ligt op straat
In 2022 gaan we dus naar buiten, we laten de veilige muren van het theater los. Dat vind ik spannend, maar het doel is dat het daarmee beter wordt. Onze locatie is het plein voor Hotel de Wereld, dat is een betekenisvolle plek omdat daar op 5 mei 1945 de besprekingen zijn gevoerd over de capitulatie. Een iconische plek. Ik vind het interessant om daar met ons programma historische context en betekenis aan te geven. Wat is er precies gebeurd op die plek en waarom is die zo belangrijk? Die context ligt gewoon op straat. Een kleine moeite voor heel veel verdieping.

Rock ‘n roll
Dit programma is waanzinnig om te mogen maken. Inhoudelijk is het een uitdaging. Uit alle voorstellingen van Theater Na de Dam kijken we wat er geschikt is voor het grote publiek en wat haalbaar is. Met elkaar kijken we dan hoe dat een mooi gevarieerd programma wordt. En om er daadwerkelijk ook live televisie van te maken is best rock ’n roll: locatie, het geluid, het licht, de camera’s, de artiesten, de stilte, het verhaal, alles moet samenkomen. Met regisseur Ivo van Hove werkten we in 2020 en 2021 twee jaar zonder publiek vanwege corona. We misten het publiek, maar het gaf ons de kans om met makers en artiesten te werken die normaal niet beschikbaar zijn. Daarmee hebben we wel een mooie inhoudelijke slag gemaakt.

Cluppie
De laatste weken voor 4 mei proberen we overal repetities te zien, doorlopen te bekijken, debatten bij te wonen, in programma’s terecht te komen voor de exposure. Ons team werkt het hele jaar nauw samen, maar op 4 mei zijn wij allemaal ergens anders. We zijn op zoveel schaakborden tegelijk aan het spelen om deze manifestatie voor elkaar te krijgen. Des te fijner dat na alle voorstellingen om 21:00 uur ons hele cluppie samenkomt in de Nacht. En als die dan ook voorbij is… dan gaan we proosten in de whiskybar.

Inger Stam is hoofdproducent van Theater Na de Dam. Ze coördineert en begeleidt nieuwe makers en produceert elk jaar de televisie-uitzending van Theater Na de Dam. De editie van 2022 is haar tiende!

TNDD Connects

Posted by

Theater Na de Dam zoekt jonge Connectors!

Met de jongerenprojecten geeft Theater Na de Dam al 11 jaar meer inhoud en diepgang aan de herdenking. Met TNDD Connects ontwikkelt Theater Na de Dam een nieuw online platform waarmee deelnemers aan de jongerenprojecten en het publiek ook buiten 4 mei met elkaar verbonden blijven.

Theater Na de Dam is op zoek naar jonge Connectors die dit samen met onze organisatie willen vormgeven en opzetten. Als TNDD Connector ben jij het die de brug slaat tussen de deelnemers aan de verschillende jongerenprojecten. Daarnaast ben je de spin in het web die actief de Theater Na de Dam jongeren community, de organisatie van Theater Na de Dam en het publiek met elkaar verbindt. De jongeren van TNdD Connects vormen samen de redactie van een online platform waarvan zij de content en vorm zelf bepalen. Om dit te realiseren krijgen zij verschillende workshops op het gebied van content maken.

Gedurende zeven maanden bouw je met een team van Connectors mee aan een online platform, deel je jouw visie op
actualiteiten vanuit historisch besef en werp je een frisse en kritische blik op projecten van Theater Na de Dam. Ben
jij de Connector die wij zoeken?

Wil je meedoen? Stuur jouw cv en kort filmpje van 1 minuut waarin je jouw motivatie vertelt naar
julie@theaternadedam.nl. Aanmelden kan tot 28 januari. De kennismakingsgesprekken zullen plaatsvinden in februari.

27 jan: International Holocaust Remembrance Day

Posted by

Op donderdag 27 januari 2022, International Holocaust Remembrance Day, worden er op initiatief van Theater Na de Dam in zeven Europese landen acht theaterprojecten door jongeren gespeeld. Hiermee voorziet Theater Na de Dam met de acht partners deze herdenkingsdag van extra betekenis. Het is alweer de zesde editie van deze bijzondere samenwerking, waarbij ruim 100 Europese jongeren en hun publiek op hetzelfde moment even één zijn.

Europees theaterprogramma op 27/1: International Holocaust Remembrance Day
Dit jaar spelen er op 27 januari 2022 acht voorstellingen verspreid over Europa: in Berlijn (Duitsland), Turijn (Italië), Kaunas (Litouwen), Praag (Tsjechië), Budapest (Hongarije), Lviv (Oekraïne), Warschau en Goleniow (Polen).

Zo reflecteren de partners in Turijn met de voorstelling Due scarpe in due (Twee schoenen ineen) op het gemis van mensen en spullen tijdens de oorlogstijd, door te vertrekken vanuit één verhaal over twee zussen die samen één paar schoenen moesten delen tijdens de oorlog.
Op dezelfde dag speelt een groep van elf jonge acteurs in Praag in de kerken van Sint Cyrillus en Methodius de voorstelling We are the Memory 2022. Hierin herinnert een groep van elf jonge acteurs zich de gebeurtenissen rondom Heydrichiáda, de verzamelnaam voor een periode van zware repressie door de Duitse nazibezetters tijdens de Tweede Wereldoorlog en de moed van de mensen die de parachutisten hebben ondersteund.
In Berlijn wordt door partner van het eerste uur Academy Bühnenkunstschule &Produktionshaus een danstheatervoorstelling gemaakt: Rückwärts, met als thema achteruitkijken, herdenken en stilstaan.

“Het is goed voor iedereen om de luiken open te zetten en andere perspectieven te ontdekken.”

Artistiek leider Jaïr Stranders over de Europese uitwisseling
“Theater Na de Dam heeft veel ervaring met prikkelend theater maken met jongeren. Niet door de verhalen van de ooggetuigen met wie zij spreken na te spelen, maar door een persoonlijk verhaal te maken geïnspireerd op die verhalen. We hebben daarin school gemaakt. Het idee is dat Nederlandse makers, die hier ervaring hebben met het format van onze jongerenprojecten, gekoppeld worden aan makers en jongeren in die landen. Daarnaast gaat het om een inhoudelijke uitwisseling, om van elkaar te leren en te horen hoe er in andere landen gedacht wordt over bezetting, vrijheid en herdenken. In Oost-Europa heeft men bijvoorbeeld hele andere ervaringen en invalshoeken dan in West-Europa, maar wordt er theater gemaakt met dezelfde soort fascinatie. Ik denk dat die uitwisseling waarde heeft op veel niveaus. Voor de makers en voor de jongeren is het inspirerend, maar zeker ook voor het publiek. Het is goed voor iedereen om de luiken open te zetten en andere perspectieven te ontdekken. De Tweede Wereldoorlog is zo bepalend geweest voor het Europa dat we erna hebben willen opbouwen. Een democratische rechtstaat kan heel snel afglijden en daar moeten we elkaar in Europa scherp op houden.”

Sinds 2017: Theater Na de Dam en International Holocaust Remembrance Day
In 2015 riep de VN 27 januari, de bevrijdingsdatum van Auschwitz, uit tot internationale herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust. Tevens spoorde de VN lidstaten aan om educatieve programma’s voor jongeren te ontwikkelen zodat de Holocaust niet wordt vergeten en genocide in de toekomst voorkomen wordt.

Sinds 2017 markeert Theater Na de Dam deze dag, in samenwerking met internationale partners, door middel van jongerenprojecten. Hiermee herdenken we dit moment in onze recente Europese geschiedenis met het besef dat Auschwitz is uitgegroeid tot een universeel symbool voor de massavernietiging van onschuldige burgers.

Op verschillende plekken in Europa verhouden jongeren in de leeftijd 12 tot 20 jaar zich, onder begeleiding van professionele theatermakers, tot de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in hun stad of dorp. Ze onderzoeken en bevragen de betekenis van de Tweede Wereldoorlog voor de ingewikkelde tijd waarin ze nu leven. Dat doen ze op dezelfde manier als waarop Theater Na de Dam dat elk jaar doet in de aanloop naar 4 mei met veertig groepen jongeren in heel Nederland. De jongeren ontmoeten en interviewen ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog. Op die manier wordt de geschiedenis voor even ook een persoon, een persoonlijke herinnering. Het onderzoek, de reflectie en de ontmoeting met deze oudere generatie vormen de basis voor het maken van een voorstelling.

Op 15 januari 2022 was er een internationale jongerendag (foto). Via zoom konden de meer dan 60 deelnemers elkaar leren kennen. Tijdens deze inspirerende ochtend hebben wij onder andere gesproken over stereotypen en samen een performance gemaakt.