De Crux

Posted by

Kapitein Raymond Westerling staat bekend als de oorlogsmisdadiger met tienduizenden doden op zijn geweten, gemaakt tijdens de oorlog in voormalig Nederlands-Indië. Anderen, waaronder hijzelf spreken van 500. Waar ligt de waarheid? De Crux opent de Westerling-beerput. Want doofpotten waren er niet alleen in de tijd van de oorlog in de Oost.

De vele gezichten van een oorlogsmisdadiger
Westerling, bijgenaamd de Turk, droeg zelf behoorlijk bij aan zijn eigen mystificatie. In zijn grillige loopbaan speelde hij niet alleen de rol van de wilde wonderboy, maar ook die van de genadeloze militair, de leider van ‘de mannen van de nacht’, die van beul en rechter, de uitvinder van zijn eigen methode, ondernemer in geweld en louche legerdumphandelaar en een James Bond avant la lettre met een license to kill. Hij werd vluchteling zonder land, bedenkelijke boekhandelaar, verraderlijke informant, liefdevolle huisvader, hardnekkige gelijk-hebber, schaamteloze chanteur, kat-op-het-spek-binder, schandaal-operazanger, de eeuwig miskende, de held der veteranen, die stierf als de mythologische verschijning van de Rechtvaardige Vorst. ‘Spijt’ kwam in zijn vocabulaire niet voor.

De Crux gaat over de houding van Nederland ten opzichte van haar voormalige kolonie Indonesië. En over hoe een onrechtmatige oorlog als ‘politionele actie’ de geschiedenisboekjes in kwam. Een fictief interview met Raymond Westerling (Dennis Rudge) door een kritische journaliste (Vera Ketelaars).

De Crux werd in 2021 speciaal gemaakt voor Theater Na de Dam, in samenwerking met het
Nationale Theater. Door de Coronamaatregelen werd De Crux toen als video gestreamd. De avond
bestaat uit een live proloog door Vera Ketelaars, het interview op video, en een nagesprek.

Terug Weg

Posted by

Stel, je wilt het verhaal vertellen van twee mensen die terugkeerden uit de oorlog. Waar moet je dan beginnen? Bij die oorlog? Bij de terugkeer? En hoe eindig je zo’n verhaal?

Kun je überhaupt een verhaal tot een einde brengen als dat verhaal nog steeds bezig is, maar dan met andere hoofdrolspelers, en zich in onze ooghoeken, langs de randen van ons blikveld, in talloze onzichtbare en onderhuidse vertakkingen afspeelt?

In 2021 maakte Lot van Lunteren een solo voor Theater Na de Dam die vanwege de coronamaatregelen alleen besloten is gespeeld. Gelukkig komt Lot terug met Terug Weg. Op 4 mei is de voorstelling te zien in de Verkadefabriek Den Bosch.

Lees hier het interview met Lot.

In Carré: De Oost bevrijd?

Posted by

Op woensdag 4 mei 2022 om 21:00 uur presenteert Theater Na de Dam de voorstelling De Oost bevrijd? in Koninklijk Theater Carré, Amsterdam. De voorstelling gaat over de onderbelichte verhalen van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië en de overgang naar de gewelddadige onafhankelijkheidsstrijd die daarop volgde. De Oost bevrijd? vertelt het verhaal vanuit drie perspectieven: het Indonesische, Indische en Molukse perspectief. Met Charlie Chan Dagelet, Marcel Hensema en Denise Aznam.

De Oost bevrijd?
5 mei 1945 was niet voor iedere Nederlander Bevrijdingsdag. De oorlog met Duitsland mocht dan voorbij zijn, meer dan 35 miljoen Nederlandse onderdanen leefden aan de andere kant van de wereld nog onder het juk van de Japanse bezetter. Kort nadat op 15 augustus 1945 ook Japan capituleerde en er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog, brak er een bloedige onafhankelijkheidstrijd los. Nederland, zelf net bevrijd van een bezetter, stuurde nu op zijn beurt troepen om het naar vrijheid strevende land opnieuw te bezetten. Nadat het in 1949 de onafhankelijkheid van Indonesië had erkend, moesten duizenden Nederlanders, zowel van Europese als Indische als Molukse afkomst, hun land verruilen voor het onze. Velen werden hier vervolgens gediscrimineerd vanwege hun huidskleur, laat staan dat er voor hun herinnering aan twee oorlogen aandacht was.

Met de nieuwe voorstelling in Carré geven de gerenommeerde schrijvers Dido Michielsen, Reggie Baay en Sylvia Pessireron stemmen aan de vergeten verhalen en perspectieven en laten zien hoe de oorlog van toen aan de andere kant van de wereld nog steeds doorwerkt in het Nederland van vandaag.

Onderbelichte verhalen
We vieren op 5 mei Bevrijdingsdag, toen eindigde in Nederland de bezetting, maar hoe bevrijd was iedereen nou echt? Voor veel Nederlanders werkte de oorlog nog jaren en zelfs generaties door. Theater Na de Dam ziet het als zijn rol om theater te maken over onderbelichte oorlogsverhalen en pijn die niet erkend is. Zo is er naast theater over Nederlands-Indië ook een project over Suriname in WOII en worden er jongerenprojecten gemaakt over de misstanden in de psychiatrische verpleeghuizen tijdens de oorlog.

Eerder in Carré.

Publieksreacties
“Prachtige en zeer indrukwekkende voorstelling die mij nog lang zal bijblijven. Door de persoonlijke verhalen kwamen deze ‘ abstracte’ verhalen tot leven en erg dichtbij, waardoor ik zelf ook meer inzicht heb gekregen in mijn persoonlijke familiegeschiedenis.” Tim (35 jaar)

“Herkenbaar, glimpen van verhalen van mijn familie, waarin Chinees, Javaans en Nederlands bloed is vermengd. Indrukwekkende voorstellingen die realistisch en met emoties worden uitgevoerd. Wat een prachtige indrukwekkende vertelling.” Tom (33)

“Indrukwekkende verhalen die vooral ook de complexiteit laten zien. Mooi dat zoveel kanten van de geschiedenis worden belicht. Zelf herkende ik kleine mini stukjes met een opa en oma uit Indonesië. Die verbondenheid die ik voelde, dat we veel met elkaar deden, is heel bijzonder. Dank!”

“Jullie vertelden een belangrijk verhaal, direct uit je hart. Juist die emotie gaf het verhaal een diepere laag. Ontzettend bedankt.” Marieke

“Prachtige verhalen, precies wat er nodig is om de Indische Molukse en Nederlandse geschiedenis aan iedere Nederlander door te geven!” Reinier Kraft van Ermel, 39

Lees meer reacties.

Trompettist in Auschwitz

Posted by

Lex van Weren wordt geboren in 1920 en groeit op in Amsterdam. Het spelen op de trompet leert hij zichzelf aan. Als in de Tweede Wereldoorlog het hele gezin Van Weren wordt opgepakt en op transport wordt gezet naar vernietigingskamp Auschwitz, is het juist de trompet die hem het leven redt. Als enige van het gezin weet hij, als lid van het kamporkest, de verschrikkelijke tijd in het kamp te overleven als gevangene 16848. In 1980 haalde schrijver Dick Walda hem, na jaren van zwijgen, over om zijn verhaal te vertellen. Dat schokkende en emotionele relaas vormt het hart van deze intieme productie.

Acteurs Thomas Cammaert en Soy Kroon vertellen en spelen in een regie van Eddy Habbema het bijzondere en aangrijpende verhaal van Lex van Weren, de trompettist in Auschwitz. Het boek van Dick Walda wordt door Allard Blom bewerkt tot theatertekst.

Ondergedoken Verhalen

Posted by

De verhalen over de oorlog zijn er niet alleen in films, boeken en theater.
Oorlog is onderdeel van wat wij een beschaving noemen. 
De verhalen, hoe vers of hoe oud ook, leven onder ons. Het zijn niet de verhalen die altijd van de daken worden geschreeuwd. Natuurlijk zien we de pijn en verdriet op het nieuws maar daar moet het vooral ook blijven. Uiteraard kennen we verhalen van vorige generaties maar het zijn geen dingen die makkelijk worden gedeeld. Je moet er voor open staan, je moet er zelf moeite in stoppen, je moet er zelf naar op zoek. 
Onze verhalen zitten op 4 mei ook ondergedoken. Jongeren schreven eigen monoloog over of gerelateerd aan oorlog. Ze zijn te vinden in de Stadsschouwburg Utrecht. Maar enkel voor hen die goed kunnen en willen zoeken. Wie weet zitten ze op het podium maar wellicht ook in een kleedkamer, in de toiletten of in een hoekje waar je het bestaan niet van kende. 
Durf verder te gaan dan de oppervlakte die je kent en ontdek onze ondergedoken verhalen.

Ich spreche keinen Deutsch

Posted by

Wat betekent het om derde generatie oorlogsslachtoffer te zijn? Theatermaker Maxime Noël Joost neemt je met veel humor mee in de geschiedenis van haar Duitse opa.

Ich Spreche keinen Deutsch is een komische autobiografische voorstelling over de Duitse opa van Maxime die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt. Met de voorstelling onderzoekt de maker het trauma van haar opa over de generaties heen. De vraag hoe het oorlogstrauma zich heeft geworteld in de generaties en hoe hieruit te komen wordt op een verrassend kleurrijke wijze verteld en ontrafeld.

Acteur Chris van Veenen biedt Maxime op komische wijze tegenspel.

Na de Dodenherdenking

Posted by

Theatergroep Suburbia, Black Pencil, het Bos der Onverzettelijken en Omroep Flevoland staan samen stil bij de Dodenherdenking op 4 mei. In een programma van muziek, getuigenissen, gedichten en rap verbinden Suburbia en Black Pencil verschillende verhalen en mensen met elkaar. In samenwerking met Omroep Flevoland wordt de voordracht om 20.30 uur live uitgezonden.

Bijzonder is de samenwerking met de Oekraïense componist Alfred Momotenko. Speciaal voor deze avond componeert Momotenko een nieuw stuk, uitgevoerd door Black Pencil. De Almeerse rapper Dyon Wilkens (21) zal een door hem nieuw geschreven rap ten gehore brengen. Verder dragen Suburbia-acteurs Hanne Arendzen en Ali-Ben Horsting getuigenissen uit de Tweede Wereldoorlog voor en gedichten van onder anderen Remco Campert en Marieke Lucas Rijneveld. Suburbia in de Buurt-speler Netty Veltman (76) leest een fragment uit het dagboek van Anne Frank.

Dit programma is onderdeel van de volledige herdenking in het Nationaal Verzetsmonument, het Bos der Onverzettelijken in Almere. De voordracht start om 20.30 uur en wordt live uitgezonden door Omroep Flevoland.

TRUUS

Posted by

TRUUS is de toneelbewerking van het zojuist uitgebrachte boek van Jessica van Geel; Truus van Lier, het leven van een verzetsvrouw. Deze jeugdtheatervoorstelling speelt in de Domkerk, voorafgaand aan Dodenherdenking.

Met Dolores Leeuwin (Klokhuis/Jeugdjournaal) als verteller. Voor iedereen vanaf 8 jaar!

Na de voorstelling kan men om 19:30 uur meelopen met de Stille tocht naar het Domplein. Daar zal burgemeester Sharon Dijksma een toespraak houden en samen met de nichtjes van Truus; Anouk en Michelle van Lier, een krans leggen bij het verzetsmonument. Na afloop zal het jong muzikale duo BENR Dodenherdenking afsluiten met een vrij toegankelijk concert in de Domkerk.

Dordtse onderduikers krijgen een gezicht

Posted by

Onderwater Producties maakt de voorstelling Jules & Corine, over een onderbelicht hoofdstuk in de Dordtse geschiedenis; de Jodenvervolging. Twee Joodse onderduikers, Jules en Corine, krijgen een gezicht.

Aanleiding is het recent verschenen boek ‘We zijn vertrokken’ van de Dordtse historicus Kees Weltevrede. Kees is de vader van de theatermaakster Afke Weltevrede.

In deze intieme voorstelling wordt een brug geslagen tussen het heden en het verleden.

Speciaal voor 4 mei wordt een proeve van Jules & Corine getoond in de Dordtse schouwburg Kunstmin.

Onderwater Producties maakt al 6 jaar voorstellingen in het kader van de 4 mei herdenking en Theater na de Dam.

Reizen met eieren

Posted by

‘Reizen met eieren’ gaat over de bezetting, de Jodenvervolging, over lafheid en moed en vooral over de vraag waarom volwassenen altijd maar willen dat kinderen over de oorlog van lang geleden horen én nadenken.

In 1999 schreef Heleen Volman ‘Reizen met eieren’. Gebaseerd op gesprekken met kinderen over de oorlog. Zij staan niet alleen stil bij het verleden, maar ook bij de complexe tijd waarin we nu leven. Vanwege het vernieuwende karakter van het toneelstuk ontving Volman in 1999 de E. du Perronprijs.

Toneeltekst in Dordtse context

De tekst is geactualiseerd door de jonge talentvolle (toneel)schrijver Levi Olthof, geboren en getogen in Dordrecht. Hij plaatste het stuk een Dordtse context. De regie is in handen van Anouk Beugels, artistiek leider van stichting NANOEK. Componiste en performer Charlotte Dommershausen zet de 305 zinnen op muziek.