Nog niet afgelast

Posted by Floortje Gelens

Gurs, Frankrijk, mei 1940. In het interneringskamp waar Hannah Arendt samen met zo’n zevenduizend andere voornamelijk Joodse vrouwen en kinderen gevangen wordt gehouden, overweegt ze voor het eerst in haar leven zelfdoding. Niet door de barre omstandigheden in het kamp, maar door het overweldigende gevoel dat de wereld zich in een toestand bevindt die niet te redden valt. Toch trekt ze een naar eigen zeggen ‘ietwat geestige’ conclusie; je kunt een wereldlijk probleem niet bestrijden met een individuele oplossing.

In Nog niet afgelast kijken we met de ogen van nu naar de wereld van gisteren. Bestaat die wereld nog? Of was die al die tijd al een illusie? Waar houdt het in stand houden van het probleem op en begint het bijdragen aan de oplossing? En kan je in je eentje de wereld redden? Nog niet afgelast is een ode aan de complexiteit. Een schreeuw om verdraagzaamheid. En een stomp in de maag van iedere dogmatist.

Cast
Maria Kraakman speelt in Nog niet afgelast, een tekst van Vincent van der Valk in een regie van Ludwig Bindervoet.

Theater Na de Dam in Carré
Jaarlijks produceert Theater Na de Dam op 4 mei, in het kader van de Nationale Dodenherdenking, een avond in de piste van Carré en initieert daarbij ontmoetingen tussen kunstenaars die nooit eerder samenwerkten. Zo kruiste Wende de degens met Typhoon en Adriaan van Dis, danste Pierre Bokma met Igone de Jongh, schudden Jacob Derwig en Liza Ferschtman het publiek wakker, deed Malou Gorter een tekst van Nathan Vecht en speelde Mariana Aparicio Torres op de noten van Maat Saxophone Quartet.

Muziek in Nog niet afgelast

1. Figure humaine, FP 120: III Aussi bas que le silence
Muziek van Francis Poulenc, de tekst is een gedicht van Paul Éluard, Nederlandse vertaling van Clemens Romijn.

2. 2e deel van het hoboconcert van Ralph Vaughan Williams. 

3. War Requiem, Op 66: 1. Requiem aeternam
Muziek van Benjamin Britten, de tekst is een gedicht van Wilfred Owen, Nederlandse vertaling van Tom Lanoye.

4. 2e deel van de derde symfonie, ‘Symphony of Sorrowful Songs’
Muziek van Henryk Górecki. De tekst is op de muur van een cel gekrast door Helena Wanda Blazusiakówna.

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Nog niet afgelast_Theater Na de Dam 2026_© Jorn Heijdenrijk

Tekenen van de tijd

Posted by Floortje Gelens

Welkom allemaal. Het is zover.

Deze voorstelling gaat over mens zijn, schuld en onschuld en de kracht van kleine keuzes.
Van het eerste woord tot vandaag, van oorlog tot onze schermen, wat betekent het om echt te kijken en wanneer wordt zwijgen: verzet.

Zoveel jaar later stellen we dezelfde vragen opnieuw over herinneren, hoop en elkaar.
Een verhaal dat raakt en blijft hangen over verlies, verantwoordelijkheid en de moed om niet weg te kijken. Kom kijken, luister en voel.

Over grenzen

Posted by Floortje Gelens

Wat betekent het om in beweging te komen voor iemand die je niet kent? Om moed te hebben wanneer dit het meest onwaarschijnlijk is? Zoals het indrukwekkende verhaal van een Duitse advocaat die samenwerkte met het Nederlandse verzet, iemand die grenzen van vijandschap doorbrak. Twee jonge militairen die uitgezonden werden naar Afghanistan en Libanon: wat is de impact van hun keuze? We reizen mee met de koopvaardij die gevaren van de zee trotseert in oorlogstijd, en een Apeldoornse verzetsstrijdster wiens broer bij de Luftwaffe zat.

Mensen uit verschillende landen, culturen en achtergronden die in tijden van conflict over fysieke en mentale grenzen heen keken. Via gesprekken met nabestaanden, persoonlijke getuigenissen en meerdere spelvormen onderzoeken jongeren wat moed betekent – toen en nu.

Wanneer kom jij in actie? En voor wie? Een voorstelling die eerlijk is en dichtbij komt. Een zoektocht naar verbinding, over grenzen van tijd, plaats en identiteit heen.

Loenen, 4 mei 2026Dodenherdenking op Ereveld Loenen

Loenen, 4 mei 2026 Dodenherdenking op Ereveld Loenen

Loenen, 4 mei 2026Dodenherdenking op Ereveld Loenen

Loenen, 4 mei 2026 Dodenherdenking op Ereveld Loenen

Loenen, 3 mei 2026Bloemleggen Op Ereveld Loenen

Loenen, 3 mei 2026 Bloemleggen Op Ereveld Loenen

Loenen, 3 mei 2026Bloemleggen Op Ereveld Loenen

Loenen, 3 mei 2026 Bloemleggen Op Ereveld Loenen

Loenen, 4 mei 2026Dodenherdenking op Ereveld Loenen

Loenen, 4 mei 2026 Dodenherdenking op Ereveld Loenen

Loenen, 4 mei 2026Dodenherdenking op Ereveld Loenen

Loenen, 4 mei 2026 Dodenherdenking op Ereveld Loenen

Schaduw

Posted by Floortje Gelens

In SCHADUW kijken we 5 jongeren door het verleden, heden en de toekomst.
Bij de OBA, gelegen in de Poort Amsterdam Zuidoost, krijgt het publiek schimmen te zien en ritmes te voelen.

De makers Julius Schraven en Serena Toppers-Fusco onderzoeken samen doormiddel van beweging en poëtische teksten wat de verbanden zijn tussen tijdperken.

“Hoe beïnvloedt het verleden het heden en de toekomst en andersom?”

Schemermens

Posted by Mieke Nieuwenhuijzen

Een muzikaal verteltheater
over licht vinden in het duister

Kort na de Tweede Wereldoorlog zoekt de joodse advocaat Salomon Zeitscheck naar antwoorden om zijn menselijkheid te hervinden. Hij vertoeft vaak in de schemering, tussen de schimmen van zijn verdwenen geliefden. Al schrijvend probeert Zeitscheck licht te vinden in de duisternis binnen en buiten hem. Hij voelt zich verwant met de Bijbelse figuur Job die alles verloor en toch niet verbitterd raakte. Maar als Zeitscheck in zijn zoektocht dreigt vast te lopen, zet een onverwacht geschenk hem op een heel ander spoor.
‘Schemermens’ is een aangrijpend verhaal gebaseerd op de novelle ‘Drie rode rozen’ en de oorlogsdagboeken van de joodse auteur Abel Herzberg (1893 – 1989). Romanpersonage Salomon Zeitscheck wordt gezien als het alter ego van de schrijver die tijdens de oorlog in concentratiekamp Bergen-Belsen gevangen zat.

Tijdens deze theatrale vertelvoorstelling klinkt er klassieke muziek van o.a. Edvard Grieg, Jean Sibelius en Arvo Pärt, maar ook Russische tangomuziek en eigen (jazzy) composities.

Tussen de wilde dieren

Posted by Floortje Gelens

Een indrukwekkende voorstelling over moed, gevaar en overleven.

Vanaf begin 1943 was het dierenpark in Emmen een veilige schuilplek aan achttien onderduikers: Arbeitseinsatz-weigeraars, verzetsstrijders en een jonge Joodse vrouw.  De meeste onderduikers verbleven in strobalen boven de Wilde Dierengalerij.
Een schuilplek boven de olifanten, daar waar de onderduikers eerst schrokken van een kriebelende olifantenslurf, gaf het hen uiteindelijk een gevoel van veiligheid. 

Elf jongeren tussen de 12 en 18 jaar doken in het verhaal van deze onderduikers in het kader van Theater na de Dam. Zij onderzochten, schreven en maakten scènes om dit verhaal tot leven te brengen. Konden de Nazi’s door hun liefde voor dieren soms niet zien wat er écht in het dierenpark gebeurde? Hoe werden de onderduikers in bescherming genomen door medewerkers van de dierentuin? En hoe voelt het eigenlijk om je eigen leven op het spel te zetten en om dat van een ander te redden?

Op 3 en 4 mei 2026 brengen de jonge spelers dit verhaal tot leven in het oude olifantenverblijf in het Rensenpark.

Kruispunt

Posted by Floortje Gelens

Wat gebeurt er als verleden en heden elkaar ontmoeten op straat?

In ‘’Kruispunt’’ nemen jongeren het publiek mee op een theatrale route door Helmond. Op verschillende locaties in de stad ontvouwen zich verhalen geïnspireerd door gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog, verhalen uit de stad en gesprekken met betrokkenen en nabestaanden.

Het publiek volgt verschillende verhaallijnen. Verhalen over keuzes maken, over meelopen of durven afwijken. Over zwijgen of spreken.

‘’Kruispunt’’biedt geen antwoorden, maar legt vragen op tafel over verhalen die nog steeds schuren. Een kruispunt is geen plek om stil te blijven staan, het is een plek waar je moet kiezen.

Theaterroute

Bezoekers van de voorstelling wandelen tijdens de voorstelling een route langs een aantal historisch interessante plaatsen. Is een wandeling voor u lastig? Neem dan contact met ons op.

Jo & Janny

Posted by Floortje Gelens

Alphen aan den Rijn, 1939-1945. Tante Jo beschreef de oorlog in zeven dagboeken. Ze schreef voor zichzelf, in stilte, zonder te weten of iemand het ooit zou lezen. Janny, tien kilometer verderop in Hazerswoude-Dorp, sloot zich aan bij een verzetsgroep, ging de straat op en voerde actie.

Negentien jongeren zetten de verhalen van Jo en Janny naast elkaar, en naast die van zichzelf. Niet om te oordelen, maar om te voelen hoe ingewikkeld keuzes zijn. Wat is verzet eigenlijk? Is het actie, of kan het ook stilte, reflectie of zoiets simpels als een dagboek zijn? Moet verzet gezien en gehoord worden om te tellen?

Jo & Janny is niet alleen een voorstelling, maar een ervaring die verhalen levend houdt en begrip zaait. Een voorstelling over moedig willen zijn, twijfelen en de kracht van daden die onopgemerkt blijven. De voorstelling “Jo en Janny” is eenmalig te zien op 4 mei om 21:00 uur in Castellum Theater in Alphen aan den Rijn.

Jo & Janny_Castellum_Theater Na de Dam 2026_©Annelies de Jeu

Jo & Janny_Castellum_Theater Na de Dam 2026_©Annelies de Jeu

Muur

Posted by Floortje Gelens

Tussen jongeren van nu en de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog staat een muur. Geen muur van steen alleen, maar ook een mentale muur: een afstand in tijd, beleving en begrip. Voor veel jongeren bestaat oorlog uit nieuwsbeelden, discussies en berichten op social media. Het voelt ver weg.

Dansvoorstelling Muur onderzoekt deze afstand. Door het heden te spiegelen aan het verleden wordt zichtbaar hoe leeftijdsgenoten tijdens de Tweede Wereldoorlog dezelfde wereld beleefden, maar onder totaal andere omstandigheden.

Een fysieke muur verdeelt het podium: aan de ene kant het heden, aan de andere kant het verleden. In vier hoofdstukken van alledaags leven tot
bevrijding wordt deze muur stukje bij beetje afgebroken.

Aan het einde van de voorstelling verdwijnt de muur volledig. Wat overblijft is een open ruimte waarin verleden en heden elkaar ontmoeten en waar dansers samen stilstaan bij vrijheid, herinnering en verbondenheid.

Recepten voor de toekomst / In de geest van

Posted by Floortje Gelens

Arnhemse makers Elize Kuiper en Jesper Pouw maken samen met de studenten van MBO Rijn IJssel Acteur voor Theater Oostpool een double bill: twee voorstellingen over Arnhem in de tweede wereldoorlog.

Samen onderzoeken ze hoe de verhalen van toen relevant zijn voor de tijd van nu.
De ene groep verdiept zich in de rol van vrouwen tijdens de oorlog. Vrouwen die zwangerschappen veinsden om wapens te smokkelen, die onderduikers verborgen en netwerken draaiende hielden. Ons beeld van het verzet is gebouwd op wapenfeiten en heroïsche verhalen. Wat daar niet in paste, werd niet opgeschreven of herdacht. Aan de hand van drie Arnhemse verzetsvrouwen onderzoeken de spelers de waarde van verzorgend verzet en of geschiedenis herschreven kan worden

De andere groep verdiept zich in de Slag om Arnhem. Een verhaal over heldendom en moed. Of is het een verhaal over overschatting, verlies en verwoesting? Deze geschiedenis bepaalt het beeld van Arnhem tot op de dag van vandaag. Wat is de erfenis van deze geschiedenis, en hoe gaan we daarmee om?

De voorstellingen spelen zich af in het monumentale De Zoeten Laboratorium op voormalig KEMA-terrein ‘Arnhems Buiten’.

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Recepten voor de toekomst _ In de geest van_Oostpool_Arnhem_Theater Na de Dam 2026_©Saam Souhoka

Tijd is een illusie

Posted by Floortje Gelens

Wat als tijd geen rechte lijn is, maar een cirkel? Oorlogen blijven maar terugkeren en polarisatie lijkt sinds de Tweede Wereldoorlog alleen maar te zijn toegenomen.

In deze voorstelling onderzoeken de spelers hoeveel invloed ”man zijn” heeft op deze terugkerende patronen. Welke rol speelt het idee van moeten ”vermannen” in strijd en verdeeldheid? Is er nu meer ruimte voor meer lagen van mannelijkheid? Zoals verzachten, verbinden of kwetsbaarheid tonen. Of vraagt het juist om een nieuwe betekenis van kracht?

Met spoken word, dans en spel leggen de spelers hun vragen en bevindingen op tafel. Ze trekken maatschappelijke structuren uit elkaar en tonen persoonlijke verhalen en echo’s uit de geschiedenis. Ga mee in een zoektocht naar verandering. Tijd is een illusie is geen kant-en-klare conclusie, maar een artistiek onderzoek wat je uitnodigt om te reflecteren.

Verplaats je eens

Posted by Zoscha van Erkel

In het kader van Theater na de Dam volgt Cuijk het voorbeeld van andere gemeenten die ook langer dan twee minuten willen stilstaan bij de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog en de jaren van vrijheid daarna.

In een uitgestorven loods vol koffers komt de dag op gang. De magazijnmeester arriveert en start zijn dagelijkse routine. Al snel arriveren de eerste bezoekers. Allemaal op zoek naar een achtergelaten koffer. Sommige koffers zijn nog maar recent, een dag geleden, zoekgeraakt. Andere koffers liggen er al jaren. Tientallen jaren, soms. Het zijn koffers vol herinneringen van de Tweede Wereldoorlog tot aan het heden.

Inlevingsvermogen
Met deze scène begint de voorstelling ‘Verplaats je eens’ in het kader van Theater na de Dam, uitgevoerd door 10 spelers en 2 musici uit het Land van Cuijk, onder leiding van regisseur Berry Reijnen.

Het thema van de voorstelling is inlevingsvermogen. Wat gebeurt er wanneer je je werkelijk probeert te verplaatsen in een ander? In zijn keuzes, zijn angsten, zijn hoop?

De Cuijkse Theater-na-de-Damgroep heeft dat vertaald naar: wat gebeurt er als je écht probeert te begrijpen wat een ander heeft meegemaakt? De koffers vol herinneringen, opgeslagen in het magazijn, spelen daarbij een belangrijke rol. Ze dragen verhalen van toen én nu. Ze raken, confronteren en verbinden. En wat gebeurt er als je die herinneringen blootstelt aan het scherpe, gepolariseerde debat van de huidige tijd?

Nationale herdenking
De toegang is gratis, wel is het noodzakelijk om een kaartje te reserveren. Vooraf is het mogelijk om de Nationale Herdenking te bekijken in de Grote Zaal.

Struikelliedjes

Posted by Mieke Nieuwenhuijzen

Alles dat speelt op het wereldtoneel speelt ook bij ons in de wijk.

Zoiets groots en abstract als de Tweede Wereldoorlog wordt voelbaar en herkenbaar door te luisteren naar persoonlijke verhalen over, toenmalige, buurtbewoners.

Naar aanleiding van de Stolpersteinen (struikelstenen), is Suze Terwisscha van Scheltinga met Het Wilde Westen in 2020 begonnen met het schrijven van muziekstukken als eerbetoon aan onze wijkbewoners die tijdens de tweede wereldoorlog vanuit Utrecht West zijn gedeporteerd en vermoord. Door de coronaomstandigheden werd toen gekozen voor een video opname.

Nu, in 2026, zijn er 6 struikelliedjes geschreven en organiseren we op 4 mei, om 21:00 uur, na de dodenherdenking een herdenkingsconcert.
Inloop vanaf 20u30

Naast nieuwe uitvoeringen van deze struikelliedjes worden een paar andere toepasselijke liederen gespeeld en wordt er een nieuwe video vertoond.

Wat we gezien hebben

Posted by Floortje Gelens

Twee jongeren proberen het zich voor te stellen, hoe het was voor hem, toen.

Ze doen hun uiterste best. Ze vinden het belangrijk maar de oorlog klinkt als een zwart-wit film, tot hij begint de vertellen over zijn vader.

Een korte dialoog gespeeld en geschreven naar aanleiding van een gesprek met Jaap, die jong was ten tijde van de tweede wereldoorlog maar nog vol zit met verhalen.

Onderdeel van het programma georganiseerd door 4-5 mei comité Amsterdam noord-west
Op 4 mei tijdens de herdenkingsbijeenkomst
Op 5 mei als onderdeel van de bevrijdingsmaaltijd

Resolve

Posted by Floortje Gelens

Er is geen begin, er is geen eind.
Jij – wij – toen – nu; we balanceren op een lijn.

De brug naar de ander is broos;
ze lost langzaam op,
als we haar niet dagelijks met open ogen bezoeken.

Kruispunten die je laten afslaan.
Verscheurde beelden in zwart en wit
die onze blikken vangen en in de stilte naklinken.

Als je de moed hebt, ontsteek je het licht.
Ontwart de draden van verleden en heden.
Zoekt woorden die het uitschreeuwen en zachte handen.

Mijn vrede is er niet zolang de jouwe niet bestaat.

RESOLVE is een visueel concert; een partituur die alles raakt wat we waren, zijn en worden. Vanuit het nu staan we stil bij wat ooit was en vragen we: hoe nu verder? Spelers van De Noorderlingen, makers van De Filmschool, musici van de Noordpool Troupe en NITE en leerlingen van de Internationale Schakel Klas (ISK) creëren samen deze muzikale video-installatie voor Theater Na de Dam.

Deze voorstelling maakt gebruik van grote projecties in combinatie met muziek. Hoewel de beelden niet flikkeren, kunnen ze mogelijk een trigger vormen voor mensen met fotogevoelige epilepsie.

Resolve_De Noorderlingen_Groningen_Theater Na de Dam 2026_©Stan Schaberg

Resolve_De Noorderlingen_Groningen_Theater Na de Dam 2026_©Stan Schaberg

Resolve_De Noorderlingen_Groningen_Theater Na de Dam 2026_©Stan Schaberg

Resolve_De Noorderlingen_Groningen_Theater Na de Dam 2026_©Stan Schaberg

Tegenpool

Posted by Zoscha van Erkel

Dansgroep Haarlem presenteert Tegenpool, een indringende dansvoorstelling die de verbondenheid van uitersten onderzoekt en tegelijkertijd de nagedachtenis van de Tweede Wereldoorlog levend houdt. In een tijd waarin polarisatie steeds zichtbaarder wordt in de samenleving, stelt de voorstelling een urgente vraag: hoe blijven mensen met elkaar verbonden wanneer verschillen groter lijken dan overeenkomsten?

De Tweede Wereldoorlog liet zien hoe gevaarlijk polarisatie kan worden wanneer mensen tegenover elkaar komen te staan. De scherpe scheidslijnen tussen bezetter en verzetsstrijder, lieten zien hoe een samenleving kan verharden wanneer het denken in ‘wij en zij’ de overhand krijgt. Tegelijkertijd toont deze periode ook de kracht van medemenselijkheid, in moed, verzet en solidariteit. Geïnspireerd door de filosoof Herakleitos (480 v.Chr.), die stelde dat tegenstellingen elkaar niet uitsluiten maar juist definiëren, ontvouwt zich in Tegenpool een fysieke dialoog tussen spanning en balans, afstand en nabijheid, conflict en harmonie. Met dit uitgangspunt zijn de dansers de vloer op gegaan en is er gezocht naar een gezamenlijke kracht.

Choreografe Haya Maëla verduidelijkt: “Met het thema van Theater na de Dam, ‘Hoe medemenselijk te blijven in tijden van conflict?’, leggen we een brug tussen de Tweede Wereldoorlog naar het heden. Ook nu zien we toenemende polarisatie en leven mensen steeds vaker in gescheiden werelden. Net als toen schuilt het gevaar in het verliezen van verbinding.”

Maëla: “Het is bijzonder om te zien dat dansers per definitie met tegenpolen werken. Zonder tegengestelde krachten namelijk geen beweging. Al dansend komen we naar het punt dat de angst wegvalt en het verlangen naar samenzijn gaat overheersen. Een prachtig proces dat we graag delen met velen.” Vanuit deze historische context bouwen de dansers van Dansgroep Haarlem
voort op hun eerdere voorstelling Dagboek 44 45, dat gespeeld werd tijdens Theater na de Dam 2025.

De dansvoorstelling Tegenpool nodigt uit tot reflectie: hoe voorkomen we dat de geschiedenis zich herhaalt, maar vooral; wat hebben we van elkaar nodig om menselijk te blijven?

Heldinnen

Posted by Zoscha van Erkel

In het denken over een nieuwe voorstelling is voor het 4 Mei-Projekt de Tweede Wereldoorlog altijd nadrukkelijk aanwezig. Via de connectie met het verleden kijken we naar vandaag en naar de toekomst.

Ook voor het programma ‘Heldinnen’. Toen we besloten om een vrouwenrechtenprogramma te gaan maken, werden er direct ontelbaar veel namen van bekende en onbekende verzetsvrouwen genoemd. Ook besloten koorleden mee te lopen met een herdenkingswandeltocht van Kamp Westerbork naar het Landgoed Overcingel. Al heel vroeg ontstond de wens om vooral de kracht van vrouwen te benadrukken.

We nodigden Groningers uit om hun heldin te schilderen, dat resulteerde in meer dan 100 portretten van bekende, onbekende en soms ook onherkenbare vrouwen; musici en verzetsvrouwen, zoals Frieda Belinfante, maar ook Florence Nigthingale en Rosa Parks. De ontstane werken zijn in het decor van de voorstelling verwerkt en in de loop ernaar toe gedeeld op de website van het 4 Mei-Projekt en op onze social media.

Julia van der Wouden maakte een choreografie voor vier jonge danseressen, waarin zij haar interpretatie geeft van de kracht en moed die onze Heldinnen gehad moeten hebben of nog hebben. De dansers dansen terwijl het koor van het 4 Mei-projekt en STEK zingen: Barāye, onofficiëel anthem van de protesten in Iran en Lao Rahal Soti, wat betekent ‘Als mijn stem vertrekt’. Het slotlied Women of the World Unite van Yael Deckelbaum, een Israelisch-Canadese singer-songwriter en vredesactivist roept iedereen op om in beweging te komen.

‘Heldinnen’ is meer dan een voorstelling, het was een project vol beelden van en verhalen over Heldinnen. In de voorstelling komen ze samen zonder daar expliciete taal en verhalen aan te verbinden. Bezoekers van de voorstelling kunnen daar in gedachten hun eigen heldin aan toevoegen, na afloop de portretten bekijken en met ons napraten over de voorstelling en de betekenis daarvan. Jonge mannen en vrouwen hebben positieve rolmodellen nodig, dat zien we iedere dag, wij hopen daaraan bij te dragen.

Kom vanavond met verhalen 5

Posted by Zoscha van Erkel

Verschillende Zuidhorners dragen gedichten en verhalen voor. Kwartet Attenzione verzorgt bijpassende muziek. Dit is de vijfde keer dat deze voorstelling plaatsvindt in Zuidhorn onder de titel ‘Kom vanavond met verhalen’. Net als voorgaande jaren staat de voorstelling in het teken van de Tweede Wereldoorlog: herdenking, onderduiken, verzet, concentratiekampen, holocaust en bevrijding. De avond start om 20.45 uur, de toegang is gratis en alle leeftijden zijn welkom.

Gesprek Voor de Dam: Hoe houd je herdenken levend?

Posted by Danielle van den Berg

Tachtig jaar na de bevrijding bewaakt de koninklijke marechaussee de ingangen van Joodse scholen. De laatste ooggetuigen verdwijnen. En de Holocaust wordt vandaag de dag steeds gebruikt als onderwerp in politieke discussie. Hoe houd je herdenken levend, zonder het te verliezen aan de polarisatie?

Aan de vooravond van de Nationale Dodenherdenking gaan Adriaan van Dis, David Wertheim, Frida Boeke en Willem Wagenaar met elkaar in gesprek over wat het betekent te gedenken in een verdeelde samenleving, en welke eisen dat stelt aan onderwijs, literatuur en burgerschap.

Adriaan van Dis hield onlangs de eerste Loe de Jong-lezing. Hij pleit voor wat hij ‘verplaatsingskunde’ noemt: het vermogen je te verplaatsen in het verhaal van de ander, ook als dat verhaal botst met het jouwe.

Over Gesprek Voor de Dam
Elk jaar organiseert De Balie in samenwerking met Theater Na de Dam Gesprek Voor de Dam. In aanloop naar de Nationale Dodenherdenking op 4 mei gaan we met gasten en publiek in gesprek over wat de herdenking in deze tijd betekent en waar het nog te weinig over gaat.

Over de sprekers
David Wertheim is cultuurhistoricus en directeur van het Menasseh Ben Israel Instituut. In Waar gaat het over als het over Joden gaat?(2022) stelt hij de vraag of het debat over Joden eigenlijk wel over Joden gaat.

Frida Boeke schrijft over activisme en engagement. Zij reflecteert op hoe de betrokkenheid van jongere generaties bij hedendaags onrecht zich kan verhouden tot het herdenken van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust.

Willem Wagenaar is onderzoeker aan de Anne Frank Stichting en werkt aan de toekomst van Holocaustonderwijs in een tijd waarin de oorlog steeds verder weg komt te liggen.

Adriaan van Dis publiceer romans en verhalen. Zijn boeken zijn in vele talen vertaald en veelvuldig genomineerd. Indische duinen (1994) werd bekroond met de Gouden Uil en Ik kom terug met de Libris Literatuurprijs 2015. In hetzelfde jaar ontving hij de Constantijn Huygens-prijs voor zijn totale oeuvre.

Vrouwe Fortuna

Posted by Zoscha van Erkel

Op 14 mei 1940 bombarderen de Duitsers Rotterdam en ligt het leven van Jan Willem in puin. Hij heeft geluk dat hij juist die dag niet op kantoor is, maar naar een klant net buiten de stad. Zijn familie heeft minder geluk, net als veel mensen van kantoor. Hij vindt onderdak bij Ome Cor; een binnenvaartschipper. En zo komt het dat Jan Willem met het binnenvaartschip van zijn oom, afgeladen vol met Rotterdams puin in de nog jonge Noordoostpolder terechtkomt. Een plek waar ze ieder paar handen kunnen gebruiken. Om de dijken te verzwaren, om de polder te ontginnen. Jan Willem besluit te blijven, want wie wacht er nog op hem in Rotterdam? Niemand.

De Noordoostpolder, die nog gecultiveerd moet worden tot landbouwgebied, wordt door de bezetter redelijk met rust gelaten. Daarom zoeken veel jongemannen er hun toevlucht.
Het leven is er zwaar en de oorlog nooit ver weg.

Voorafgaand aan de voorstelling worden toepasselijke liederen gezongen door het Zoelens mannenkoor.

Onderduik en dan? Een zoektocht naar m’n moeder

Posted by Zoscha van Erkel

Deze nieuwe voorstelling, ook weer in de vorm van een filmconcertverhaal, is gebaseerd op het verhaal van Yvo’s moeder, Julieke de Levie, die als 13 jarig meisje net als haar hele familie moest onderduiken en na verschillende adressen in Friesland uiteindelijk op Schiermonnikoog terecht kwam. Ze overleefde de oorlog dankzij onderwijzeres Martha Karst, die Julieke bij haar in huis nam. Bij terugkomst in Amsterdam na de bevrijding van Schiermonnikoog in juni 1945, bleek het gezin de oorlog weliswaar overleefd te hebben, maar een goede afloop betekent niet altijd dat het dan vervolgens ook allemaal goed gaat.

Toen Yvo zelf 13 was raakte Julieke verstrikt in een zware depressie en stapte uit het leven. Julieke was toen 50.

Was het een keuze of kon ze niet anders? Was het de overgang? Had het te maken met de gebeurtenissen in haar jeugd in Amsterdam, met hoe er naar Joden werd gekeken of met hoe er na de oorlog overal over werd gezwegen? Had het te maken met haar vader of met het ‘er niet mogen zijn’, met het compenseren van dat gevoel of misschien met te hoge of tegenvallende verwachtingen?

Hoe ga je om met het verlies van een naaste die je alleen als kind hebt gekend, hoe leer je haar alsnog kennen via anderen?

Vragen, vragen en nog eens vragen en ieder antwoord lijkt weer nieuwe vragen op te roepen. Een persoonlijke zoektocht naar identiteit, een herstel van liefhebben na verdriet, woede en pijn.

En hoe vertaal je dat allemaal naar muziek? Daar wordt aan gewerkt!

Durme

Posted by Zoscha van Erkel

“Er zweeft een bom door de lucht. Losgelaten door de vijand. Het is een zweefbom. Zo noemen ze dat. Dat klinkt best onschuldig, vind ik. Als iets zweeft dan is het licht. Als een veertje dat je loslaat in de wind.”

Lot voelt zich laf. De wereld staat in de fik en wat doet zij? Niks.

Aan de hand van het verhaal van de Zeeuwse Marie in de Tweede Wereldoorlog, en met die zweefbom op de achtergrond, zoekt Lot naar een antwoord: wat kan je doen in een wereld die vraagt om verzet?

In deze theatrale vertelling Durme zoekt schrijver Mila Haak naar de kracht van nuance in tijden van oplopende polarisatie. Ze schreef het stuk in de geest van vrouwelijke filosofen, zoals Etty Hillesum. Gespeeld door Beaudil Elzenga op basis van concept en tekst van Mila Haak. De regie is in handen van An Hackselmans.

Als je even niet oplet

Posted by Zoscha van Erkel

Wat gebeurt er met de onbevangen vrijheid van (kinderlijke) fantasie als je de werkelijkheid negeert of de andere kant opkijkt?

Een voorstelling met poëzie, dans, zang, mijmerende monologen en spannende maar ook humorvolle dialogen.

Centraal daarin een man en vrouw in hun huiskamer. Hij denkt terug aan zijn kindertijd toen hij fantaseerde verzetsheld te zijn tegen de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, een tijd waar zijn ouders niet meer over willen praten. Zij herinnert zich de verhalen van haar opa, die als 18-jarige wegens de Arbeitseinsatz naar Duitsland moest en zich angstig, maar schuldig voelde, omdat hij niet wist hoe zich te verzetten tegen het werken in de oorlogsindustrie van de vijand. Zij zingt een lied over haar dappere oma, die op het juiste moment uit een rijdende trein sprong toen zij naar een strafkamp werd weggevoerd. Nu maken de man en vrouw zich zorgen over terugkerende oorlogsdreiging en de noodzaak een noodpakket gereed te hebben. Heeft de geschiedenis mensen niks geleerd?

Deze productie is in samenwerking tussen fiZi en Cultuurhuis ZierikC gemaakt in het kader van het landelijk project ‘Theater na De Dam’, waarin verspreid over Nederland in circa 150 theaters voorstellingen worden gebracht die ieder op eigen wijze betrekking hebben op de Tweede Wereldoorlog én op het begrip ‘vrijheid’.

De Koninklijke Schouwburg in oorlogstijd

Posted by Danielle van den Berg

Waar ooit onderduikers muisstil zaten terwijl beneden Duitse officieren naar voorstellingen keken, staan we op 4 mei samen stil bij de geschiedenis van de Koninklijke Schouwburg in oorlogstijd. We kijken naar de uitzending op de Waalsdorpervlakte, zijn samen twee minuten stil, en gaan vervolgens terug in de tijd. Een avond waarop geschiedenis, muziek en verhalen samenkomen. Herdenk je mee?

Hoe ziet de avond eruit?
Om 19:50 uur kijken we gezamenlijk in de grote zaal naar de live-uitzending van de herdenking op de Waalsdorpervlakte. Na de twee minuten stilte begint het programma.

Historisch beeldmateriaal en het Residentie Orkest
Je ziet historisch beeldmateriaal uit de oorlogsjaren en er is livemuziek van het Residentie Orkest, het Haagse symfonieorkest dat al sinds 1904 onlosmakelijk verbonden is met de stad. Het orkest speelde ook tijdens de bezetting, in diezelfde jaren dat de Koninklijke Schouwburg door de Duitsers werd omgedoopt tot het Deutsches Theater in den Niederlanden.

Tom Lanoye en De Draaischijf
De schrijver Tom Lanoye gaat in gesprek met dramaturg Remco van Rijn over zijn roman De Draaischijf, waarin de oorlogsgeschiedenis van de Koninklijke Schouwburg een grote rol speelt. De Duitsers maakten er hun staatstheater van, terwijl Joodse onderduikers op zolder de adem inhielden. Verborgen in de kelder onder het podium bevindt zich nog steeds het mechaniek waaraan de roman zijn titel ontleent: het onderstel van de gigantische draaischijf die werd gebruikt door het Deutsches Theater in den Niederlanden, een gezelschap dat feestelijk werd ingehuldigd in aanwezigheid van Joseph Goebbels en andere hooggeplaatste nazi’s. 

Het wordt een avond waarop we niet alleen herdenken, maar ook stilstaan bij wat zich in dit gebouw heeft afgespeeld.

Loop je ook mee met de rondleiding?
Naast het progamma in de zaal bieden we ook twee tijdsloten voor speciale rondleidingen door de Koninklijke Schouwburg. Ontdek de verborgen plekken, waaronder de draaischijf onder het podium, en luister naar verhalen over het leven in het theater tijdens de bezetting. Nadat je een stoel hebt uitgekozen krijg je de optie om één van de twee rondleidingen toe te voegen.

Ben je slecht ter been? Stuur een mailtje naar service@hnt.nl, dan kijken we samen wat de mogelijkheden zijn.

Vuur van de Vrijheid 2026

Posted by Danielle van den Berg

Op maandag 4 mei om 23:00 uur kun je op NPO1 de live uitzending van het theatrale programma Vuur van de Vrijheid zien. Theater Na de Dam maakt dit programma voor de vijfde keer samen met Wageningen45, NOS en Xsaga. Kijk de uitzending terug.

Actrice Hanna van Vliet vertolkt het aangrijpende verhaal van Klaartje de Zwarte-Walvisch, gebaseerd op haar herontdekte dagboekfragmenten uit Kamp Vught. Een persoonlijk verslag van vervolging, verlies en veerkracht. Dichter Sophia Blyden gaat met dit verhaal in dialoog en geeft er een hedendaagse stem aan. Zo ontstaat een ontmoeting tussen toen en nu, tussen herinneren en doorgeven.

De muzikale line up bestaat dit jaar uit Ruben Hein, Trijntje Oosterhuis, Jet van der Steen, Simone Kleinsma, Shary-An, Lucas Hamming en Sven Hammond. Verder met een persoonlijk woord van Frits Spits.

In Vuur van de Vrijheid staat medemenselijkheid centraal, in verhalen van toen en stemmen van nu. In de nacht van 4 op 5 mei markeert Vuur van de Vrijheid het moment waarop herdenken overgaat in het koesteren van vrijheid. Herdenk je mee? Samen staan we stil bij 81 jaar vrijheid vanuit Wageningen, Stad der Bevrijding.

Na het ontsteken van het Vuur van de Vrijheid start de Bevrijdingsvuurestafette, waarmee een recordaantal van ruim 5.000 deelnemers het vuur door het hele land verspreidt.

Onder dak, onder druk

Posted by Floortje Gelens

Op 4 mei presenteren jongeren in de Kerk van Termunten de voorstelling ‘Onder dak, Onder druk’. Samen met theatermakers Afra Rijkhoff en Sarah van der Meere doken zij in de lokale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Door gesprekken met ooggetuigen en nabestaanden brengen zij (ongehoorde) verhalen tot leven op het toneel.

Met deze bijzondere voorstelling verbinden de jongeren zich met het verleden, en maken ze de betekenis van herdenken voelbaar in het heden.

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

Onder dak, onder druk_DRUKcollectief_IVAK_Theater Na de Dam 2026_ ©Jantje Dorenbos

In vloed

Posted by Floortje Gelens

In vloed
Wat overspoelt je?
En waar heb je zelf invloed op?

Herinneringen komen en gaan als water. Soms zacht en dragend, soms overweldigend. Midden in die stroom rijst een vraag: Welke invloed heb je zelf?

In In vloed onderzoeken spelers van Artiance in Alkmaar wat herdenken vandaag de dag betekent. Ze gingen in gesprek met (familie van) ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog. Hun verhalen vormen het vertrekpunt voor een persoonlijke en muzikale voorstelling onder leiding van theatermaker Simon Brommer en muzikant Auke Haaksma.

Op 3 mei verzorgt Theatergroep Eenhoorn het voorprogramma.

In Vloed_Artiance Alkmaar_Theater Na de Dam 2026_©Sophie Terluin

In Vloed_Artiance Alkmaar_Theater Na de Dam 2026_©Sophie Terluin

In Vloed_Artiance Alkmaar_Theater Na de Dam 2026_©Sophie Terluin

In Vloed_Artiance Alkmaar_Theater Na de Dam 2026_©Sophie Terluin

In Vloed_Artiance Alkmaar_Theater Na de Dam 2026_©Sophie Terluin

In Vloed_Artiance Alkmaar_Theater Na de Dam 2026_©Sophie Terluin

Wiens verhaal, ons eigen?

Posted by Floortje Gelens

Vier jongvolwassenen duiken in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en onderzoeken hun eigen connectie met oorlog, toen en nu. In gesprek met een ooggetuige brengen zij persoonlijke verhalen samen in een voorstelling die raakt aan herinnering, identiteit en de wereld van vandaag. Te zien in Amsterdam Nieuw-West, onder regie van Gijs Blanken.

Locatie: Boulevard tegen over Meervaart

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_35

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_25

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_39

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_64

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_68

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_39 (1)

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_33

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_32

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_25 (1)

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_6

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_61

Wiens verhaal, ons eigen_Meervaart Jong_Theater Na de Dam 2026_©BeyondBordersProductions_62

Leaving a mark: A comedy show about scars

Posted by Mieke Nieuwenhuijzen

A darkly funny, deeply personal solo show written and performed by Ophira Eisenberg, comes home to the Netherlands with a story that began in Nijmegen.

Directed by Soren Kisiel

A New York Times Critic’s Pick
Off-Broadway Premiere SOLD OUT, Soho Playhouse NYC
Winner of Women in the Arts & Media Award for Solo Show Scripts

In September 1944, during Operation Market Garden and the liberation of Nijmegen, a young Allied soldier fell in love with a woman from Nijmegen. That unlikely wartime romance would go on to shape generations. Their youngest of six children, Ophira Eisenberg, now returns to the Netherlands with a show about the marks we carry — on our bodies, in our families, and across history.

Blending personal storytelling with sharp stand-up, Leaving a Mark is a look at the scars—both literal and metaphorical—that shape us. From childhood mishaps to near-fatal accidents, botched first loves, and a battle with breast cancer, Ophira weaves together a survival tale about resilience, humor in the face of pain, and, ultimately, the absurdity of being human. This dynamic show changes each night with audience interaction via a scar competition, “Scar Wars” (yes, there’s a prize!). It is a joyful celebration of imperfection and a show that leaves people laughing, reflecting, and maybe even showing off their own scars a little more proudly.

Raw, smart, and often wildly inappropriate (in the best way), Leaving a Mark is a hilariously raw look at scars, both visible and invisible, and the messy, triumphant art of learning to love yourself anyway.

A must-see night of comedy, connection, and coming full circle.

Onder tussen

Posted by Floortje Gelens

Tijdens Theater Na de Dam zijn door het hele land, van Sittard tot Groningen en van Den Haag tot Arnhem, even de stemmen van toen weer hoorbaar in het nu. Ook in Winschoten, waar Cultuurhuis De Klinker sinds 2024 meedoet aan dit bijzondere initiatief. Samen met jonge, bevlogen makers ontstaat een voorstelling die raakt aan zowel de geschiedenis als het heden van Oldambt. Dit jaar maakt theatermaker Zahra Lfil voor de derde keer de voorstelling getiteld ‘Onder Tussen‘.

In de aanloop spreken jongeren met ouderen over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog in Oldambt. Deze verhalen en ander historisch bronmateriaal vormen het vertrekpunt voor de voorstelling, die direct na de dodenherdenking begint en zo een brug slaat tussen herdenken en theater.

Centraal staat het doorgeven van verhalen van de oudste generatie aan jongeren. Nu deze generatie langzaam verdwijnt, biedt Theater Na de Dam een waardevolle manier om de geschiedenis invoelbaar te houden en samen stil te staan bij wat die betekent voor de tijd waarin we nu leven.

Onder Tussen is te zien in Cultuurhuis De Klinker op 3 mei om 19:00 en op 4 mei om 21:00. Voor meer informatie en kaartjes, neem een kijkje op www.indeklinker.nl

Onder tussen_De Klinker_Theater Na de Dam 2026_©Jeroen Jongejan

Onder tussen_De Klinker_Theater Na de Dam 2026_©Jeroen Jongejan.jpg

Onder tussen_De Klinker_Theater Na de Dam 2026_©Jeroen Jongejan .jpg