Tegen het vergeten (Against forgetting)

Posted by

‘Tegen het vergeten’ (Against forgetting) is a theatrical route performed by four youngsters from Amsterdam, leading you along forgotten stories. During a walk of thirty minutes, they will take you from Wertheim Plantsoen to the National Holocaust Name Monument. On the way they will tell the stories behind some names through music. We will observe David Sealtiel painting in his souterrain on Waterlooplein, how the twins Duizend say goodbye to their classmate on the tram, how the girl with the headscarf looks out the window of the train and how Betje holds up in the kitchen of the concentration camp. The scenarios were written by the youngsters, trying to answer the question: why do we keep forgetting?

Road 19

Posted by

We Are Memory: Road 19 is a play directed by Tamara Pomoriški, Art Director of the Memory of Nations Theatre, which is produced annually in cooperation with Theater Na de Dam in the Netherlands. This year marks the fifth edition of the performance. Each edition has its own theme and unique environment. This year, it is the Romani Holocaust, which is interpreted through the artistic medium of dance and motion theatre.

The true stories of witnesses are told by 14 final-year students from the Prague Conservatoire, and their artistic medium is solely dance and the voice of the performer Ridina Ahmed. The artists decided to present the bitter subject of the Romani Holocaust in a gallery exhibition hall open to the public. Thus, the dancers themselves become exhibits, bidding viewers to give thought on their own perception of racism and the extent to which this issue is still current in society. The abstract sounds and environment do not distract the viewers’ attention, allowing them to consider whether they, too, might not be dividing society into “us” and “them”.

The script draws directly from the testimonies of historical witnesses. In previous years, young people welcomed the witnesses in Post Bellum’s offices. For this year, on 19 November the students headed outside of Prague for the first time. Their meetings were hosted by the Museum of Romani Culture in Brno and the Holocaust Memorial in Hodonín u Kunštátu. The students also explored the institutions’ exhibitions, which present this tragic aspect of our modern history. In Brno, the students met with Rudolf Murka (1959) and Antonín Lagryn (1947). Both of them are second-generation witnesses – their parents survived the concentration camps in Auschwitz and Ravensbrück. Mr Murka’s mother found asylum in Slovakia, which saved her from being deported. The memorial in Hodonín u Kunštátu commemorates the time when whole Romani families were interned there. Day-to-day operations of the camp were also observed by then-10-year-old František Němec (1932). Even 80 years later, he still has vivid memories of the humiliating arrival process, the inhuman work conditions, and the typhus epidemic that decimated the inhabitants of the camp, especially the children.

De Crux

Posted by

Kapitein Raymond Westerling staat bekend als de oorlogsmisdadiger met tienduizenden doden op zijn geweten, gemaakt tijdens de oorlog in voormalig Nederlands-Indië. Anderen, waaronder hijzelf spreken van 500. Waar ligt de waarheid? De Crux opent de Westerling-beerput. Want doofpotten waren er niet alleen in de tijd van de oorlog in de Oost.

De vele gezichten van een oorlogsmisdadiger
Westerling, bijgenaamd de Turk, droeg zelf behoorlijk bij aan zijn eigen mystificatie. In zijn grillige loopbaan speelde hij niet alleen de rol van de wilde wonderboy, maar ook die van de genadeloze militair, de leider van ‘de mannen van de nacht’, die van beul en rechter, de uitvinder van zijn eigen methode, ondernemer in geweld en louche legerdumphandelaar en een James Bond avant la lettre met een license to kill. Hij werd vluchteling zonder land, bedenkelijke boekhandelaar, verraderlijke informant, liefdevolle huisvader, hardnekkige gelijk-hebber, schaamteloze chanteur, kat-op-het-spek-binder, schandaal-operazanger, de eeuwig miskende, de held der veteranen, die stierf als de mythologische verschijning van de Rechtvaardige Vorst. ‘Spijt’ kwam in zijn vocabulaire niet voor.

De Crux gaat over de houding van Nederland ten opzichte van haar voormalige kolonie Indonesië. En over hoe een onrechtmatige oorlog als ‘politionele actie’ de geschiedenisboekjes in kwam. Een fictief interview met Raymond Westerling (Dennis Rudge) door een kritische journaliste (Vera Ketelaars).

De Crux werd in 2021 speciaal gemaakt voor Theater Na de Dam, in samenwerking met het
Nationale Theater. Door de Coronamaatregelen werd De Crux toen als video gestreamd. De avond
bestaat uit een live proloog door Vera Ketelaars, het interview op video, en een nagesprek.

Terug Weg

Posted by

Stel, je wilt het verhaal vertellen van twee mensen die terugkeerden uit de oorlog. Waar moet je dan beginnen? Bij die oorlog? Bij de terugkeer? En hoe eindig je zo’n verhaal?

Kun je überhaupt een verhaal tot een einde brengen als dat verhaal nog steeds bezig is, maar dan met andere hoofdrolspelers, en zich in onze ooghoeken, langs de randen van ons blikveld, in talloze onzichtbare en onderhuidse vertakkingen afspeelt?

In 2021 maakte Lot van Lunteren een solo voor Theater Na de Dam die vanwege de coronamaatregelen alleen besloten is gespeeld. Gelukkig komt Lot terug met Terug Weg. Op 4 mei is de voorstelling te zien in de Verkadefabriek Den Bosch.

Lees hier het interview met Lot.

In Carré: De Oost bevrijd?

Posted by

Op woensdag 4 mei 2022 om 21:00 uur presenteert Theater Na de Dam de voorstelling De Oost bevrijd? in Koninklijk Theater Carré, Amsterdam. De voorstelling gaat over de onderbelichte verhalen van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië en de overgang naar de gewelddadige onafhankelijkheidsstrijd die daarop volgde. De Oost bevrijd? vertelt het verhaal vanuit drie perspectieven: het Indonesische, Indische en Molukse perspectief. Met Charlie Chan Dagelet, Marcel Hensema en Denise Aznam.

De Oost bevrijd?
5 mei 1945 was niet voor iedere Nederlander Bevrijdingsdag. De oorlog met Duitsland mocht dan voorbij zijn, meer dan 35 miljoen Nederlandse onderdanen leefden aan de andere kant van de wereld nog onder het juk van de Japanse bezetter. Kort nadat op 15 augustus 1945 ook Japan capituleerde en er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog, brak er een bloedige onafhankelijkheidstrijd los. Nederland, zelf net bevrijd van een bezetter, stuurde nu op zijn beurt troepen om het naar vrijheid strevende land opnieuw te bezetten. Nadat het in 1949 de onafhankelijkheid van Indonesië had erkend, moesten duizenden Nederlanders, zowel van Europese als Indische als Molukse afkomst, hun land verruilen voor het onze. Velen werden hier vervolgens gediscrimineerd vanwege hun huidskleur, laat staan dat er voor hun herinnering aan twee oorlogen aandacht was.

Met de nieuwe voorstelling in Carré geven de gerenommeerde schrijvers Dido Michielsen, Reggie Baay en Sylvia Pessireron stemmen aan de vergeten verhalen en perspectieven en laten zien hoe de oorlog van toen aan de andere kant van de wereld nog steeds doorwerkt in het Nederland van vandaag.

Onderbelichte verhalen
We vieren op 5 mei Bevrijdingsdag, toen eindigde in Nederland de bezetting, maar hoe bevrijd was iedereen nou echt? Voor veel Nederlanders werkte de oorlog nog jaren en zelfs generaties door. Theater Na de Dam ziet het als zijn rol om theater te maken over onderbelichte oorlogsverhalen en pijn die niet erkend is. Zo is er naast theater over Nederlands-Indië ook een project over Suriname in WOII en worden er jongerenprojecten gemaakt over de misstanden in de psychiatrische verpleeghuizen tijdens de oorlog.

Eerder in Carré.

Publieksreacties
“Prachtige en zeer indrukwekkende voorstelling die mij nog lang zal bijblijven. Door de persoonlijke verhalen kwamen deze ‘ abstracte’ verhalen tot leven en erg dichtbij, waardoor ik zelf ook meer inzicht heb gekregen in mijn persoonlijke familiegeschiedenis.” Tim (35 jaar)

“Herkenbaar, glimpen van verhalen van mijn familie, waarin Chinees, Javaans en Nederlands bloed is vermengd. Indrukwekkende voorstellingen die realistisch en met emoties worden uitgevoerd. Wat een prachtige indrukwekkende vertelling.” Tom (33)

“Indrukwekkende verhalen die vooral ook de complexiteit laten zien. Mooi dat zoveel kanten van de geschiedenis worden belicht. Zelf herkende ik kleine mini stukjes met een opa en oma uit Indonesië. Die verbondenheid die ik voelde, dat we veel met elkaar deden, is heel bijzonder. Dank!”

“Jullie vertelden een belangrijk verhaal, direct uit je hart. Juist die emotie gaf het verhaal een diepere laag. Ontzettend bedankt.” Marieke

“Prachtige verhalen, precies wat er nodig is om de Indische Molukse en Nederlandse geschiedenis aan iedere Nederlander door te geven!” Reinier Kraft van Ermel, 39

Lees meer reacties.

Meer dan bauxiet

Posted by

“Suriname tijdens WOII, daar weten we met z’n allen veel te weinig van” aldus Emma Lesuis. Ze doet onderzoek naar die tijd in de oude kolonie. De aanleiding was een schat aan filmpjes uit de jaren 40 en 50 in Suriname van filmmaker/ fotograaf Wim van der Ziel, die ze via de beste vriend van haar ouders heeft geërfd.

Suriname viel onder het Koninkrijk der Nederlanden en was dus ook van 1940 tot 1945 in oorlog. De Amerikanen haalden er bauxiet voor de wapenindustrie, dat is wel bekend. Maar er zijn zoveel meer verhalen. Bijvoorbeeld dat er veel Surinaamse soldaten en verzetshelden hebben meegestreden, dat er vermeende NSB-ers uit Nederlands-Indië in een interneringskamp op Jodensavanne werden gestopt, dat er vele Joodse vluchtelingen in Paramaribo belandden…

Emma ging naar Suriname, sprak met mensen die die periode beleefd hebben en nog herinneringen hadden en bezocht de plekken van belang. Het resultaat van haar vooronderzoek presenteert ze in een open toonmoment, met muziek van Rory Ronde, op 3 en 4 mei in Theater Frascati en op 12 mei in Theater Rotterdam.

Lees hier het interview met Emma.

Vuur van de Vrijheid

Posted by

Met een theaterprogramma en het ontsteken van het vuur van de vrijheid wordt de overgang gemaakt van 4 mei naar 5 mei, van herdenken naar koesteren. Winfried Baijens presenteert vanuit Hotel de Wereld en op het 5 Mei Plein in Wageningen een programma dat is gemaakt door de NOS, Theater na de Dam en Wageningen45 – Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945.

Onder andere Karsu, Meau, Jamai, Faela, Roziena, Paul van Vliet, Meral Polat, het cabaretduo Yentl en De Boer en Jungle by Night sluiten met muziek en soms speciaal geschreven teksten aan op het thema oorlog en herdenken. Acteurs Jacob Derwig en Sam Ghilane dragen fragmenten voor uit de ‘dagboekbrieven’ die de geliefden Bernie Spier en Ellis Cohen Paraira elkaar tijdens de oorlog schreven.

Er wordt vooruitgeblikt op wat er allemaal staat te gebeuren op Bevrijdingsdag. De uitzending eindigt met het ontsteken van het Vrijheidsvuur en het vertrek van de estafettelopers die het vuur verspreiden over de provincies. Dat vormt ook het startsein voor de veertien Bevrijdingsfestivals.

Vuur van de Vrijheid is het vervolg op Nacht na de Dam. Sinds 2015 maakten Theater Na de Dam met NOS jaarlijks een live tv-uitzending op NPO2 vanuit ITA, Amsterdam. De uitzending Vuur van de Vrijheid vanuit Wageningen op NPO1 is daarop een vervolg. Lees hier de column van Inger Stam, de producent van onder andere Vuur van de Vrijheid en Nacht na de Dam.

Misleiding in tijd van oorlog

Posted by

Het vestingstadje Theresienstadt in Tsjechoslowakije werd tussen 1941 en 1945 door de nazi’s gebruikt als concentratiekamp voor Joden uit verschillende Europese landen, waaronder 5000 joden uit Nederland. Een ellendig oord, waar 33.000 mensen omkwamen door honger, ziekte en uitputting en van waaruit 88.000 mensen werden afgevoerd naar de vernietigingskampen.

In de zomer van 1944 werd in Theresienstadt in opdracht van de SS een propagandafilm gedraaid, die een volkomen leugenachtig beeld schilderde van het kamp. Het was de bedoeling om de buitenwereld te overtuigen dat de Joden niet slecht werden behandeld en er in welvaart leefden. De bekende Duits-joodse regisseur en gevangene Kurt Gerron werd aangewezen om de film te maken.

Over deze beruchte nazi-propagandafilm bestonden jarenlang allerlei misvattingen. Historicus Karel Margry, dé expert van deze film, ontzenuwt vele mythes aan de hand van filmfragmenten en geeft ook toelichting bij beelden van een film die al in 1942 in het kamp werd gemaakt.

De lezing wordt gehouden in het kader van het concertdrama ‘Requiem van Theresienstadt’ op 19 juni a.s. in de Beurs van Berlage in Amsterdam, en van de film ‘Defiant Requiem’ op 20 juni in Koninklijk Theater Tuschinski, zie www.stemmenvanverzet.nl.

Trompettist in Auschwitz

Posted by

Lex van Weren wordt geboren in 1920 en groeit op in Amsterdam. Het spelen op de trompet leert hij zichzelf aan. Als in de Tweede Wereldoorlog het hele gezin Van Weren wordt opgepakt en op transport wordt gezet naar vernietigingskamp Auschwitz, is het juist de trompet die hem het leven redt. Als enige van het gezin weet hij, als lid van het kamporkest, de verschrikkelijke tijd in het kamp te overleven als gevangene 16848. In 1980 haalde schrijver Dick Walda hem, na jaren van zwijgen, over om zijn verhaal te vertellen. Dat schokkende en emotionele relaas vormt het hart van deze intieme productie.

Acteurs Thomas Cammaert en Soy Kroon vertellen en spelen in een regie van Eddy Habbema het bijzondere en aangrijpende verhaal van Lex van Weren, de trompettist in Auschwitz. Het boek van Dick Walda wordt door Allard Blom bewerkt tot theatertekst.

Ondergedoken Verhalen

Posted by

De verhalen over de oorlog zijn er niet alleen in films, boeken en theater.
Oorlog is onderdeel van wat wij een beschaving noemen. 
De verhalen, hoe vers of hoe oud ook, leven onder ons. Het zijn niet de verhalen die altijd van de daken worden geschreeuwd. Natuurlijk zien we de pijn en verdriet op het nieuws maar daar moet het vooral ook blijven. Uiteraard kennen we verhalen van vorige generaties maar het zijn geen dingen die makkelijk worden gedeeld. Je moet er voor open staan, je moet er zelf moeite in stoppen, je moet er zelf naar op zoek. 
Onze verhalen zitten op 4 mei ook ondergedoken. Jongeren schreven eigen monoloog over of gerelateerd aan oorlog. Ze zijn te vinden in de Stadsschouwburg Utrecht. Maar enkel voor hen die goed kunnen en willen zoeken. Wie weet zitten ze op het podium maar wellicht ook in een kleedkamer, in de toiletten of in een hoekje waar je het bestaan niet van kende. 
Durf verder te gaan dan de oppervlakte die je kent en ontdek onze ondergedoken verhalen.