Misleiding in tijd van oorlog: de propagandafilm over het doorgangsgetto Theresienstadt

Posted by

Het vestingstadje Theresienstadt in Tsjechoslowakije werd tussen 1941 en 1945 door de nazi’s gebruikt als concentratiekamp voor Joden uit verschillende Europese landen, waaronder 5000 joden uit Nederland. Een ellendig oord, waar 33.000 mensen omkwamen door honger, ziekte en uitputting en van waaruit 88.000 mensen werden afgevoerd naar de vernietigingskampen.

In de zomer van 1944 werd in Theresienstadt in opdracht van de SS een propagandafilm gedraaid, die een volkomen leugenachtig beeld schilderde van het kamp. Het was de bedoeling om de buitenwereld te overtuigen dat de Joden niet slecht werden behandeld en er in welvaart leefden. De bekende Duits-joodse regisseur en gevangene Kurt Gerron werd aangewezen om de film te maken.

Over deze beruchte nazi-propagandafilm bestonden jarenlang allerlei misvattingen. Historicus Karel Margry, dé expert van deze film, ontzenuwt vele mythes aan de hand van filmfragmenten en geeft ook toelichting bij beelden van een film die al in 1942 in het kamp werd gemaakt.

De lezing wordt gehouden in het kader van het concertdrama ‘Requiem van Theresienstadt’ op 19 juni a.s. in de Beurs van Berlage in Amsterdam, en van de film ‘Defiant Requiem’ op 20 juni in Koninklijk Theater Tuschinski, zie www.stemmenvanverzet.nl.

Ich spreche keinen Deutsch

Posted by

Wat betekent het om derde generatie oorlogsslachtoffer te zijn? Theatermaker Maxime Noël Joost neemt je met veel humor mee in de geschiedenis van haar Duitse opa.

Ich Spreche keinen Deutsch is een komische autobiografische voorstelling over de Duitse opa van Maxime die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt. Met de voorstelling onderzoekt de maker het trauma van haar opa over de generaties heen. De vraag hoe het oorlogstrauma zich heeft geworteld in de generaties en hoe hieruit te komen wordt op een verrassend kleurrijke wijze verteld en ontrafeld.

Acteur Chris van Veenen biedt Maxime op komische wijze tegenspel.

Strijders!

Posted by

Jongeren uit Amsterdam-west verdiepten zich onder leiding van theatermaker Anne Goedhart in de geschiedenis van Amsterdam-west ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Zij spraken met ouderen over hoe het was jong te zijn in oorlogstijd. Deze gesprekken, vol herinneringen en verhalen, vormen samen met ander bronmateriaal de basis van de voorstelling Strijders!

Een van de ouderen die zij spraken zei: ‘Je moet altijd blijven strijden  voor een vrij land!!’ Wij hebben onze vrijheid te danken aan al die mensen die zijn blijven strijden tijdens de Tweede wereld oorlog. Buitenlandse krachten, Nederlandse soldaten, maar ook het verzet. Er is altijd veel aandacht gegaan naar de mannen die hun leven waagden binnen het verzet. Waarom kent niemand de namen van de vrouwen? Omdàt het vrouwen zijn? In hun onderzoek naar vrouwen binnen het verzet kwamen deze jongeren een bijzondere en krachtige vrouw tegen: Jacoba van Tongeren. Samen proberen ze haar de waardering te geven die ze verdient.

Tijdens de dertiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 38 projecten door heel Nederland zich in om ook dit jaar 4 mei van extra betekenis te voorzien. Van Sittard tot Groningen en van Leiden tot Enschede klinken voor even de stemmen van toen in het nu.

Aanmelden voor de voorstelling kan door een mail te sturen naar jong@meervaart.nl + uw naam, dag en tijdstip van de voorstelling.

My Father’s War

Posted by

My Father’s War vertelt het verhaal van Peter Hein en zijn zoon David. Als Joodse peuter in Nederland in de jaren ’40, werd Peter gescheiden van zijn ouders. Hij werd van schuilplaats naar schuilplaats gebracht en op wonderlijke wijze overleefden Peter en zijn ouders de oorlog. Het verhaal van de familie Hein toont een belangrijk verhaal uit het verleden om gedeeld te worden met toekomstige generaties en de kracht van intergenerationele en onderbelichte gesprekken.

Panelgesprek
We gaan na de filmvertoning in gesprek over het belang van het vertellen van persoonlijke en intergenerationele verhalen. Welke verhalen worden verteld en ook: welke blijven onderbelicht? Over deze thema’s en meer gaat onze moderator Raissa Biekman in gesprek met het panel bestaande uit Peter Hein, David Hein, New York Times journalist Nina Siegal en activist Jelle Zijlstra. Het gesprek zal worden geleid door politicoloog Raissa Biekman.

Programma
18:30  Zaal geopend
19:00  Openingswoord
19:05 Film screening
19:30 Gesprek “Intergenerationele gesprekken en onderbelichte verhalen”
20:15 Q&A vragen vanuit het publiek
20:30 Afsluiting en drankje

To be free

Posted by

Jongeren uit Amsterdam verdiepten zich onder leiding van theatermakers Kyra-Nerys Kemble en Sona Abelakh in de geschiedenis van Amsterdam ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Zij spraken met ouderen over hoe het was jong te zijn in oorlogstijd. Deze gesprekken, vol herinneringen en verhalen, vormen samen met ander bronmateriaal de basis van de voorstelling To be free.

Wat als jij niks meer te zeggen hebt en jouw mening dus niet meetelt? Wat als het enige wat jij kan doen toekijken is? Toekijken hoe iemand anders jouw leven bepaalt. Je vrijheid wordt afgenomen en jij kan er niks tot weinig aan doen. Hoe houd je jezelf dan staande? Hoe zorg je ervoor dat je de touwtjes over je eigen leven weer in handen krijgt in een tijd waarin dat onmogelijk lijkt?

Tijdens de dertiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 33 projecten door heel Nederland zich in om ook dit jaar 4 mei van extra betekenis te voorzien. Van Sittard tot Groningen en van Leiden tot Enschede klinken voor even de stemmen van toen in het nu.

Beeld Buis

Posted by

Jongeren uit Amsterdam verdiepten zich onder leiding van theatermakers Eva Benjamins, Rosa van Zonneveld en Christoff Henken in de geschiedenis van Amsterdam ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Zij spraken met ouderen over hoe het was jong te zijn in oorlogstijd. Deze gesprekken, vol herinneringen en verhalen, vormen samen met ander bronmateriaal de basis van de voorstelling Beeld Buis.

Twee kinderen kijken nietsvermoedend tv. Onderuit gezakt en verveeld stuiten ze op de herdenking op de Dam. Saai! En ze zappen door. En door. En door en door en door, tot dat…GLITCH…

Tijdens de dertiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 33 projecten door heel Nederland zich in om ook dit jaar 4 mei van extra betekenis te voorzien. Van Sittard tot Groningen en van Leiden tot Enschede klinken voor even de stemmen van toen in het nu.

Kom vanavond met verhalen – maar welke?

Posted by

Ruim vijfenzeventig jaar heeft de Tweede Wereldoorlog in de Nederlandse literatuur gediend als stof voor verhalen en als moreel kader: een arena voor onderzoek naar wat goed is en wat fout en naar het schemergebied daartussen. Boeken over die tijd blijken nog steeds een groot publiek te trekken, denk maar aan ‘Het Hooge Nest’ van Roxanne van Iperen of de omstreden onthullingen over het verraad van Anne Frank. Maar hoe lang nog? Wordt met het sterven van de laatste getuigen die oorlog een historische periode als iedere andere? Is het niet tijd om vooral over recentere oorlogen te vertellen en daar lessen uit te trekken? Of hebben jongere schrijvers de plicht om ook de oude verhalen te herhalen?

Gasten

Abram de Swaan is schrijver, psychoanalyticus en hoogleraar sociologie met een enorm oeuvre. Voor zijn essays werd hij onderscheiden met de P.C. Hooftprijs. Hij werd geboren in 1942 en bracht de eerste jaren van zijn leven door op een onderduikadres. In Compartimenten van Vernietiging (2014) analyseerde hij de rol van de staat en van individuele burgers bij het tot stand komen van genocide.

Ellen Deckwitz is veelbekroond dichter, theatermaker en schrijver; daarnaast publiceert ze twee keer per week een column in NRC. Met Hogere Natuurkunde schreef ze een lang, verhalend gedicht over de oorlogsbelevenissen en -trauma’s van haar Indische grootmoeder en hoe die doorwerken in de werkelijkheid van nu.

Joost de Vries is schrijver, criticus en adjunct-hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer. Hij heeft een scherp oog voor ogenschijnlijk onbelangrijke tijdsverschijnselen en hun belang voor grotere ontwikkelingen. Zijn tweede, met de Gouden Boekenuil bekroonde, roman De Republiek speelt in het milieu van de academische ‘Hitler-studies,’ waar moraal ondergeschikt lijkt aan carrièreperspectief.

De avond wordt gemodereerd door Hans Maarten van den Brink; Daan Heerma van Voss (schrijver van onder meer de roman De laatste oorlog en in 2018 spreker tijdens de herdenking in de Nieuwe Kerk) verzorgt de slotbeschouwing.

Tegen het vergeten

Posted by

Jongeren uit Amsterdam Oost verdiepen zich onder leiding van theatermaker Femke Heskes in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Hun bezoek aan het Nationale Holocaust Namenmonument op de Weesperstraat vormt de basis voor de muzikale voorstelling ‘Tegen het vergeten’, dat op 4 en 5 mei gespeeld zal worden in het Plein Theater.

Je vergeet je sleutels, je vergeet de verjaardag van een vriend. Je vergeet de was uit de droger te halen, je vergeet iemand gedag te zeggen.

Iedereen vergeet wel eens iets. Iets kleins. Iets van praktische aard, vaak duurt het maar een paar uur voordat je er aan herinnerd word. Een klein briefje op de koelkast, een blik in je agenda. Ohja!

Maar we vergeten ook de grote dingen. Hele geschiedenissen. De oorlog en de mensen die daarbij zijn omgekomen. Mensen die hun leven hebben gegeven op dat wij nu in vrijheid kunnen leven. Waarom vergeten we steeds?

Een plaatje in een boek, een monument, een nationale herdenking. Ze helpen ons herinneren. Maar dat zijn korte momenten in een mensenleven. Waarom vergeten we steeds?

Tijdens de dertiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 33 projecten door heel Nederland zich in om ook dit jaar 4 mei van extra betekenis te voorzien. Van Sittard tot Groningen en van Leiden tot Enschede klinken voor even de stemmen van toen in het nu.

Stil leven

Posted by

Jongeren uit Amsterdam verdiepten zich onder leiding van theatermakers Elsbeth Hoefkens en Hannah Vrijenhoek in de geschiedenis van Amsterdam ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Zij spraken met ouderen over hoe het was jong te zijn in oorlogstijd. Deze gesprekken, vol herinneringen en verhalen, vormen samen met ander bronmateriaal de basis van de voorstelling.

Wat is de rol van stilte in tijden van oorlog en herstel? In een zwijgzaam ritueel tonen we wat er onder die stilte verborgen ligt. Hoe klinkt de oorlog? En waar mocht je voor en na de oorlog niet over praten?

Tijdens de dertiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 33 projecten door heel Nederland zich in om ook dit jaar 4 mei van extra betekenis te voorzien. Van Sittard tot Groningen en van Leiden tot Enschede klinken voor even de stemmen van toen in het nu.

Rosa & Hannah- herdenken met grote denkers

Posted by

4 Mei, om 21 uur, De Thomaskerk: de stilte wordt zachtjes doorbroken door het geritsel van bladzijdes. Het stilstaan wordt opgevolgd door beweging. Er wordt een boek opengeslagen, een keel geschraapt: ‘Rosa & Hannah- de onmogelijke revolutie’ klinkt.

Een nieuwe theatertekst van Joke J. Hermsen, nog niet eerder in Nederland ten tonele gebracht, wordt voor het eerst gelezen en op piano begeleid door Djuwa Mroivili. Rosa Luxemburg en Hannah Arendt worden op deze avond, via de stemmen van twee actrices, voor even tot leven gewekt. De vrouwen ontmoeten elkaar in de hemel en bespreken hun door oorlog getekende en door politiek gedreven levens. Ze wisselen vurig gedachtes uit over hoe het allemaal zo gebeuren of voorkomen kon.

Het meest revolutionaire wat iemand kan doen is luidkeels verkondigen wat er aan het gebeuren is”

Rosa Luxemburg

Naar aanleiding van de tekst voeren theatermaker Mara van Nes en predikant van De Thomaskerk Evert Jan de Wijer een gesprek. Ze filosoferen met de vrouwen mee over herdenken, Amor Mundi, marxisme, de revolutie en de (betere) toekomst. Een toekomst die toen nog komen moest, inmiddels verleden is, en toch ook nog steeds uitgestrekt voor ons ligt.