Gesprek Voor de Dam

Posted by

Met burgemeester Halsema, Nisrine Mbarki en Bertien Minco

In aanloop naar de Nationale Dodenherdenking op 4 mei gaan we in gesprek met burgemeester Halsema. Hoe moeten we in deze gespannen tijd van polarisatie en oorlog herdenken? Wat is er nodig om waardig stil te staan bij de nagedachtenis van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust? Of is dit niet meer mogelijk, nu de naoorlogse opdracht ‘Nooit meer Auschwitz’ raakt aan emoties in de stad over het leed van de aanslag op 7 oktober in Israël en het aanhoudend massale en dodelijke geweld in Gaza? Schrijvers Nisrine Mbarki en Bertien Minco dragen allebei een stuk voor over deze vragen. Naar aanleiding van hun verhalen gaan we met de burgemeester in gesprek over de betekenis van ‘Nooit meer…’ in het Amsterdam van vandaag.

Over Burgemeester Halsema
Sinds 7 oktober is Burgemeester zeer betrokken bij dit onderwerp. Zo voerde ze vele gesprekken in haar ambtswoning met Amsterdammers, waaronder veel Joden en moslims, over de aanslag op 7 oktober en het geweld in Gaza. En ging ze in november met Amsterdamse jongeren op bezoek naar Auschwitz. Op 10 maart ontstond er opschudding toen er grote demonstraties gehouden werden dichtbij het Nationale Holocaustmuseum dat die dag geopend werd in aanwezigheid van de Israëlische President Isaac Herzog. De burgemeester moest haar keuze om de demonstraties toe te staan verantwoorden in de Amsterdamse gemeenteraad. Recent maakte de burgemeester bekend dat er dit jaar extra veiligheidsmaatregelen genomen worden tijdens de nationale dodenherdenking.

Over Nisrine Mbarki en Bertien Minco
Nisrine Mbarki (she/her) is een meertalige schrijver, dichter, literair vertaler en programmamaker. In januari 2022 debuteerde ze met haar poëziebundel oeverloos bij uitgeverij Pluim, de bundel werd genomineerd voor de C-Buddingh prijs en voor de Herman de Coninckprijs. Haar literaire werk is genre overstijgend, ze schrijft poëzie, korte verhalen en theaterteksten. Als literair vertaler vertaalt ze vrouwelijke en feministische stemmen en dichters uit het Arabisch en Engels naar het Nederlands. Daarnaast werkt ze voor diverse internationale literatuurfestivals als programmamaker.

Bertien Minco (Groningen, 1963) is schrijver, podcastmaker, strategisch adviseur en bestuurder in de cultuursector. Sinds 2022 is ze directeur van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Bertien vindt haar inspiratie vaak dichtbij, in de eigen Groningse, Amsterdamse, joodse en veel verzwegen familiegeschiedenis.

Over Gesprek Voor de Dam
Elk jaar organiseert De Balie in samenwerking met Theater Na de Dam Gesprek Voor de Dam. In aanloop naar de Nationale Dodenherdenking op 4 mei gaan we met gasten en publiek in gesprek over wat de herdenking in deze tijd betekent en waar het nog te weinig over gaat.

Dit programma wordt mede mogelijk gemaakt door het V-fonds.

Nacht Na de Dam

Posted by

Tijdens Nacht Na de Dam komen publiek en theatermakers uit alle hoeken van de stad bij Internationaal Theater Amsterdam samen om elkaar te ontmoeten en na te praten aan de hand van de verschillende optredens.

Ook dit jaar is ITA de plek voor theatermakers en publiek om, na afloop van de voorstellingen in het kader van Theater Na de Dam, samen de bijzondere overgang van 4 naar 5 mei te ervaren. Op het toneel van de Grote Zaal rollen we in een intieme setting een programma uit vanaf 23.00 uur.

Het programma bestaat uit de live uitzending van Vuur van de Vrijheid en verschillende live optredens en voordrachten, onder andere Gonny Gaakeer, Nicole Vervloed en de cast van Pianostemmen. Onder andere door de Nachtresidenten van het Amsterdams 4 en 5 mei comite: Adriaan van Dis, Hajar Fargan en Brian Elstak.

Programma

vanaf 22.30 inloop
22:50 – 23:15 Muziek, Welkom door Jaïr Stranders, Nicole Vervloed met tekst uit Indo Go Home, cast Pianostemmen met scène uit Pianostemmen
23:15 – 00:15 Uitzending Vuur van de Vrijheid
00:05 – 00:45 Muziek, Nachtresident Adriaan van Dis, Gonny Gaakeer en Floris van der Vlugt met scène uit Stuk Stoppelman, Video van nachtresident Brian Elstak, Nachtresident Hajar Fargan

Foto’s: Nacht Na de Dam 2023 (© Simon Schoo)

Stuk Stoppelman

Posted by

De Amsterdamse, Joodse arts Marie Stoppelman zat samen met broer Theo ondergedoken in Huize Wolfswaard in Wageningen. Een paar dagen voor Marie’s 30ste verjaardag in 1944 werden zij verraden en opgepakt. Vervolgens was hun eindstation Auschwitz. Als arts kreeg Marie de kans aan de gaskamers in Birkenau te ontkomen, werd noodgedwongen Kapo en assisteerde Mengele bij zijn gruwelijke experimenten. Bij de bevrijding door het Rode Leger op 27 januari 1945 was Marie op sterven na dood. Ze werd in de ziekenboeg gehouden; men zei dat het geen zin had haar te verplaatsen omdat ze niet levend aan zou komen. Deze zinnen hebben haar hele leven beïnvloed en levensdrift gegeven.

Deze kleine, pittige dame was niet stuk te krijgen en gaf alles, koste wat het kost, om levens van kinderen te redden. Zij promoveerde, werkte in Amerika, kwam terug en werd Chef de Clinique Kindergeneeskunde in het Amsterdamse Binnengasthuis. Ondertussen leefde Mengele in Brazilië en was de meest gezochte Nazi. Marie had meerdere officiële verklaringen afgegeven en wenste vurig dat deze sadist gepakt zou worden. Pas in 1992 bevestigde men Mengele’s dood, nadat zijn zoon DNA afstond. Tijdens Marie’s pensioen namen verdrongen herinneringen bezit van haar geheugen en beaamde zij Primo Levi; ‘Vrij, maar niet verlost’.

Stuk Stoppelman is een herbeleving van het oorlogsverleden van Marie, gespeeld door Gonny Gaakeer.

Gonny Gaakeer over Stuk Stoppelman: “Marie Stoppelman wilde geen kinderen om haar trauma niet door te geven. Als kinderarts, gepromoveerd in taaislijmziekte en kinderkanker, was haar taak om ieder kind zo goed mogelijk, tot het uiterste, te behandelen. Dat mocht ze in Auschwitz niet doen. Marie was een pinnige dame. Ze is eenzaam geweest in haar trauma, heeft het weggestopt door veel en hard te werken. Ik bewonder haar overlevingsdrang en vraag mij af: hoe overleef je deze ervaringen? Wat doet dat met je leven? Hoe ga je een ‘gewoon’ leven aan? Zou ik het overleefd hebben, zou ik die kracht hebben? Of zou ik mezelf opgegeven hebben?”

Over Gonny Gaakeer
Actrice en theatermaker Gonny Gaakeer heeft veel gespeeld onder andere in het Duits, Fries en Engels. Zij is vanaf 2 mei 2024 via SKY te zien als Naomi Hoffmanova in de Engelse serie ‘The Tattooist of Auschwitz’ naar het gelijknamige boek van Heather Morris. Een greep uit films en series waarin zij speelde: De Joodse Raad, De Ring, Het verloren Transport, Het boek van alle dingen, Moffenmeid, All Stars, Nynke en de Duitse producties Mord mit Aussicht, Rentnercops. Bij Theaterproductiehuis Zeelandia initieerde Gonny het succesvolle Zeeuwse Vrouwen naar het boek van Kees Slager in regie van Dic van Duin.

Getuigenis

Posted by

In 1959 ontvouwt zich een intrigerend verhaal waarin een journalist, verzetsheld en voormalig medewerker van een verzetskrant, verstrikt raakt in het verleden. Onvermoeibaar jaagt zij op oorlogsmisdadigers. Wanneer de politie haar toestaat één van hen een uur lang te interviewen, begint een ontroerend gesprek dat verdergaat dan een simpel vragenvuur.

Terwijl de woorden vloeien, openbaren persoonlijke motieven en diepgewortelde gevoelens zich, waardoor het morele kompas van de toeschouwer op scherp wordt gezet. Goed en kwaad krijgen een nieuwe betekenis, terwijl de grenzen van de waarheid vervagen onder de last van het oorlogsverleden. In deze zoektocht naar de waarheid worden fundamentele vragen gesteld: bestaat er wel zoiets als een absolute waarheid? En zo ja, hoe beïnvloedt dit onze herdenkingen?

In GETUIGENIS worden de diepste menselijke dilemma’s blootgelegd en wordt het publiek uitgenodigd om mee te reizen door een emotionele rollercoaster van verleden, heden en toekomst.

Over Roziena & Momo
Roziena Salihu is een multidisciplinaire maker waarbij het woord haar uitgangspunt is, zowel geschreven als gesproken.  Ze vindt haar thuis binnen verschillende kunstdisciplines, maar voor haar is haar werk eenduidig; ze is altijd bezig met het vertellen van het verhaal. Soms haar eigen verhaal, soms dat van een ander. Per project probeert ze te bepalen welk podium het nodig heeft, op welke manier het verhaal het beste tot z’n recht komt. 

Momo Samwel (1997) is werkzaam als actrice en schrijfster voor zowel theater als televisie. In 2019 studeerde ze af aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie en speelde sindsdien onder andere bij het Noord Nederlands Toneel, Het Nationale Theater, Theater Sonnevanck en Theater RAST. Ze maakt stukken voor verschillende theaters en festivals en werd in 2023 samen met regisseur Ada Ozdogan genomineerd voor de BNG Bank Theaterprijs voor de voorstelling GRACE van Theater RAST.

Schuldig landschap

Posted by

Het is 2030. Het landsbestuur wordt onder ede gehoord over hoe we omgaan met ons oorlogsverleden. Welke verhalen vertellen we door en wat laten we onbesproken? Wat betekent ‘Nooit meer’ in een tijd dat er nieuwe oorlogen woeden? Gelden die woorden voor iedereen? En bovenal: wie is er verantwoordelijk voor dat het weer is misgegaan?

Malou Gorter speelt op 4 mei in Koninklijk Theater Carré de monoloog Schuldig landschap. Een nieuwe theatertekst die speciaal voor deze avond werd geschreven door toneelschrijver Nathan Vecht, over hoe de oorlog en het herdenken daarvan tot op de dag van vandaag een open zenuw raken. Gorters optreden wordt ondersteund door live muziek. De regie is in handen van Abdel Daoudi.

Gelijktijdig speelt acteur Tamar van den Dop dezelfde voorstelling in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.

Theater Na de Dam in Carré
Jaarlijks produceert Theater Na de Dam op 4 mei, in het kader van de Nationale Dodenherdenking, een avond in de piste van Carré en initieert daarbij ontmoetingen tussen kunstenaars die nooit eerder samenwerkten. Zo maakten verschillende schrijvers samen een voorstelling over ons Indische oorlogsverleden, kruiste Wende de degens met Typhoon en Adriaan van Dis, danste Pierre Bokma met Igone de Jongh en schudden Jacob Derwig en Liza Ferschtman het publiek wakker.

Cast
Malou Gorter speelt sinds 2019 in de serie Oogappels en speelde onder andere in series als De Joodse Raad, De verschrikkelijke jaren tachtig en Hollands Hoop. Op toneel speelde zij onder andere de hoofdrol in de toneelversie van Borgen. Nathan Vecht schreef toneelstukken en musicals voor onder meer Het Nationale Theater en het DeLaMar Theater en tv-series als Het jaar van Fortuyn en Missie Aarde. Abdel Daoudi is een van de vaste regisseurs van Toneelschuur Producties (Geschiedenis van Geweld) en maakte in de afgelopen jaren meerdere producties bij Theater Oostpool, waaronder Macbeth en El Mektoub.

INDO GO HOME

Posted by

Na de Japanse bezetting van Nederlands-Indië volgde een gewelddadige periode die leidde tot de onafhankelijkheid van Indonesië. Meer dan honderdduizend Indische Nederlanders moesten hun geboortegrond verlaten en de oversteek maken naar Nederland. Een land, nog herstellende van de Duitse bezetting, dat niet op hen zat te wachten.

In haar solo Indo go home onderzoekt de Indische theatermaker Nicole Vervloed de heimwee van drie generaties Indische Nederlanders en de vragen waar ze zelf mee worstelt. Wat heb je aan je Indische wortels als je niet naar de toko durft omdat je bang bent niks te herkennen? Wat betekent het thuis te willen komen in een land waar je niet eens geboren bent? Welke verantwoordelijkheid heb je nu je je geschiedenis kent?

De Soldaat (#withfilter)

Posted by

Ook oorlog moet sexy zijn. Dat wist kledingmerk Hugo Boss al toen het in de Tweede Wereldoorlog strakke uniformen voor onder andere de SS ontwierp. De vertegenwoordiger van dat sexappeal, de soldaat, was toen inderdaad voor velen een aantrekkelijk figuur.

En dat lijkt onveranderd…

Was het 80 jaar geleden vooral (on)verbloemde propaganda, vandaag de dag dragen oorlogsfilms en videogames, verkoopforums van historische wapens en actiefiguren voor kinderen zeker bij aan de fascinatie voor soldaten.

Theatermakers Franziska Menge en Jasper Koopmans voelen de noodzaak zich te verhouden tot dit gegeven. Zij laten zich in de voorstelling ‘De Soldaat’ (#withfilter) onderdompelen in (propaganda)beelden van soldaten uit zowel de Tweede Wereldoorlog als deze tijd. Jasper gamet graag een spelletje oorlog en trok als kind soldatenkleren aan, maar schrok toen hij een brief kreeg die hem confronteerde met zijn dienstplicht. Franziska heeft geleerd oorlog te veroordelen, mede door haar Duitse achtergrond, maar fantaseert erover om met een automatisch wapen te schieten. Beiden gaan op zoek naar de aantrekkingskracht van de soldaat.

Take My Song

Posted by

Mayn Lid Farnem – Take my song
A poetic-musical program with songs by the Yiddish bard Leibu Levin from the eastern-European “city of the dead poets”

When Romanian and German troops occupied it in 1941, Czernowitz, a town in the Ukrainian part of the Soviet Union, with a little more than 100.000 inhabitants, was home to famous poets of Jewish descent, all of them writing in German.

One of them, Itzik Manger, was in exile, but safe, in England. But Manger’s poetry lingered in the town and had a profound influence on a young man, who was still in Czernowitz at this sinister time: Leibu Levin. He had already made some fame by reciting Manger’s poetry, often singing the poems to his own melodies.

In 1941, Levin was sent to a labor camp and then imprisoned, first by the Nazies, then by the Stalin regime, to be free only 15 years later – but he lived, unlike many of his contemporaries. He settled in Moscow and later in Israel, and continued to work as a reciter, singer, and composer, who throughout his life set to music many of the most beautiful Yiddish poems, finding a different, fitting tone for each.

And so, on this 4th of May we remember and mourn what we’ve lost – amongst the six million were most of the Jews from Czernowitz, as was their vibrant German and Yiddish cultural life. We mourn, while keeping alive what survived: We sing Manger’s poetry in Levin’s wonderful songs and then read on, compose, and improvise music, keeping alive Yiddish literary and musical traditions that were nearly eradicated – so that they can keep nurturing us.

English translation of the Yiddish songs will be provided.

Dans Dans Revolutie

Posted by

In de theatrale installatie Dans Dans Revolutie stap je in het fictieve land Besulia, waar oorlog uitbreekt. De eeuwenoude traditie van de bevolking om te dansen en zo het kwaad te verdrijven, lijkt niet meer te werken. De jonge vlogger Anna pakt haar telefoon erbij en roept de wereld op: dans de svaboda samoverzjenja en red ons!

In een wereld waar bijna iedereen met elkaar verbonden is en oorlogen en revoluties real-time gedocumenteerd en getoond worden, spreekt Anna vanuit haar kleine dorp de internationale gemeenschap aan. Samen met haar baba Yara maakt ze instructievideos van de traditionele verdrijvingsdans van de Notsjnik, beschermer tussen leven en dood. Het aantal volgers blijft groeien en ze blijven delen, terwijl de vijand steeds dichterbij komt. Tot die voor de deur staat.

Via telefoons, schermen, een geluidsdecor en de mythologische Notsjnik neemt Dans Dans Revolutie je mee naar Besulia en volg je het verhaal van Anna en baba Yara op (steeds iets minder) veilige afstand. Een magische vertelling in het hart van de huidige geschiedenis.

“Als schrijver met een Oekraïense achtergrond, die al 10 jaar onderzoek doet, kunst maakt en verhalen schrijft over oorlog, ben ik gefascineerd geraakt door hoe ‘wegkijken’ werkt en vraag ik me af waar daadkrachtigheid en assertiviteit begint als het gaat over oorlog en wat je kan doen om aandacht te blijven vestigen op oorlogs- en conflictgebieden overal ter wereld” Lisa Weeda.

DANS DANS REVOLUTIE is zowel een theatrale installatie als een (op research gebaseerde) fictie roman van Lisa Weeda, die in februari 2024 is verschenen.

Dat deed je gewoon

Posted by

“Ik heb het zelf altijd zo goed gehad, dus het is dan toch logisch dat je andere mensen ook dat gunt?” Een voorstelling over het ondanks alles blijven staan waar je voor staat. Zonder twijfel.

Theater Na de Dam JONG
Tijdens de vijftiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 46 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, vormen de basis van de jongerenvoorstellingen.

Abayomi

Posted by

Ieder jaar maakt Plein Theater een voorstelling voor Theater Na de Dam Jong. Op de avond van de Nationale Dodenherdenking op 4 mei zetten theatermakers en artiesten in heel Nederland zich in om deze dag extra bijzonder te maken. Als theater in Amsterdam Oost, midden in een buurt vol (Joodse) geschiedenis doet Plein Theater vanaf het begin mee aan Theater Na de Dam en herdenken en vieren wij samen met de buurt en de stad.

Abayomi
Wanneer alles om je heen verwoest wordt, mensen verdwijnen, dood en verdriet heersen, niks meer zeker is. Waar haal je dan tóch plezier uit? Hoe kan je je eigen levensenergie, plezier en speelsheid behouden, in tijden van onderdrukking en geweld? Waar haal je de kracht vandaan om door te gaan, overeind te blijven staan? Een groep jonge Amsterdammers onderzoekt samen met theatermaker Anemone Oostvriesland (Schweigman&) hoe dat was voor kinderen en jongeren tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zo gaan ze onder andere in gesprek met Marjan Berk (91jaar) die tijdens de oorlog zelf een kind was. Ze duiken in de verhalen van Amsterdam Oost en de Oosterparkbuurt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze onderzoeken waar zij zelf plezier uit halen op moeilijke momenten.

Inspiratiebron voor de voorstelling is de Abayomi. Een poppetje dat Afrikaanse, tot slaaf gemaakte vrouwen, maakten voor hun kind. Met de Abayomi herinnerden zij hun kinderen aan hun eigen levenskracht, plezier en speelsheid; laat dát niet van je afnemen, wat er ook gebeurt.
Plezier en speelsheid als daad van verzet.

Over de maker
Anemone werkt sinds 2015 bij theatergezelschap Schweigman& als theater- en educatiemaker. Ze maakt fysieke voorstellingen die beginnen vanuit het lichaam. Haar voorstellingen zijn beeldend, fysiek en muzikaal. Tijdens het maakproces is er veel ruimte voor de eigen input van de spelers, de scenes ontstaan door middel van gezamenlijk onderzoek op de speelvloer en improvisatieopdrachten. Anemone schept de kaders waarbinnen gespeeld kan worden.

#GetInvolved
Productiehuis Plein Theater maakt theaterprojecten die aansluiten met historische en actuele thema’s van de wereld om ons heen. En als MeeMaakPodium stimuleren we de verbinding en de co-creatie met de buurt. Vanaf 2023 bouwen we voort op onze visie door deze te vervlechten met diverse bestaande programma’s, waarbij we je uitnodigen om mee te denken, mee te praten en mee te doen. Zo geven we podium aan 180 verhalen uit oost!

Theater Na de Dam JONG
Tijdens de vijftiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 46 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, vormen de basis van de jongerenvoorstellingen.

Black Pages

Posted by

Theater voorstelling ‘Black Pages’ vertelt het verhaal over de zwarte bladzijden in ons geschiedenisboek.

“Waarom heb ik nooit geleerd over Leo Lashley, de Surinaamse verzetsheld die Joodse mensen hielp onderduiken en vervolgens zelf werd gediscrimineerd?”

Black Pages: de stilte spreekt.

“Aan het front worden we voor de leeuwen gegooid.”
“Jullie gaan, stuk voor stuk, de oorlog in.”

Black Pages: verhalen verborgen, begraven ter diepte van een bauxietmijn.

“Toch vochten honderden Surinamers vrijwillig voor de bevrijding van Nederland en Nederlands-Indië. Waarom staat hier ‘vrijwillig’?”

Wanneer je goed luistert hoor je hun stemmen en verhalen zachtjes echoën tussen de bomen en in de wind.

“Tweederde van de bauxiet die Amerikanen gebruikten om vliegtuigen te bouwen komt uit Suriname.”

Verhalen fluisteren vanuit de doofpot: Black Pages.

Theater Na de Dam JONG
Tijdens de vijftiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 46 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, vormen de basis van de jongerenvoorstellingen.

Verbloemd

Posted by

Zie jij de wereld hetzelfde als ik? Ben ik de persoon die ik denk dat ik ben? In een wereld waar alles twee gezichten lijkt te hebben, laten de spelers van Theater LeBelle zien hoe fragiel de grens is tussen spel en realiteit. Tijdens deze voorstelling staan blijdschap en angst heel dichtbij elkaar. Met de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog in ons achterhoofd, laten de spelers zien dat niet alles is zoals het lijkt. 

Theater LeBelle is een theaterwerkplaats voor mensen met een verstandelijk beperking. De groep spelers werkt in Amsterdam onder leiding van Ot Kleiterp en Noa Tielens. 

De voorstelling op 4 mei begint om 20:00u met 2 minuten stilte.

Theater Na de Dam JONG
Tijdens de vijftiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in 46 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, vormen de basis van de jongerenvoorstellingen.

BESTOND

Posted by

Het is 1940 en Nederland is bezet door de Nazi’s. Op de Zeedijk in Amsterdam staat een kleine kroeg met een krachtige bazin achter de bar. Haar naam: Bet van Beeren. Openlijk lesbisch, met een grote bek en een nóg groter hart. In haar café, Café ‘t Mandje, komen ook in de oorlog de meest uiteenlopende mensen. Homoseksuelen en lesbiennes, maar ook zwarte handelaren, verzetslieden, pooiers, hoeren, Joden, verraders, de Wehrmacht en nog veel meer.

BESTOND is een danstheater-voorstelling over het bestaan van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wie waren zij eigenlijk? Hoe was het om tijdens de bezetting homoseksueel of lesbisch te zijn? Waarom lag de focus van de homovervolging eigenlijk vooral op mannen? En hoe kan het dat Café ‘t Mandje de hele oorlog open kon blijven?

De voorstelling BESTOND duikt de geschiedenis in en geeft in Café ‘t Mandje, samen met Queers van nu, antwoord op deze vragen.

De Blues van Kattenburg

Posted by

Een theatervertelling met muziek er om heen. Dick Kattenburg (1919-1944) is de hoofdpersoon, daarnaast zijn leraar Leo Smit (1900-1943).

Dick Kattenburg wordt geboren in Amsterdam. Hij neemt compositieles bij Leo Smit.
Dan breekt de oorlog uit.

Het is januari 1940. Dick Kattenburg – net 21 jaar oud, veelbelovend violist en aanstormend componist – maakt zich zorgen. Achter de piano kan hij zijn gevoel uiten. Dick speelt een blues. Er is verdriet, maar ook levenslust.

Vele Nederlands Joodse componisten overleefden de oorlog niet. Hun muziek verdween na de oorlog uit beeld. Het Leo Smit Ensemble o.l.v. Eleonore Pameijer, oprichter en artistiek leider van de Leo Smit Stichting, laat deze muziek weer klinken.

Proud to be Roma – Ethnic coming out

Posted by

De avond zal de voorstelling Proud to be Roma – Ethnic Coming Out van Yacka collective – jonge Europese Roma en Sinti artiesten onder leiding van activiste, theatermaker en danseres Ivana Nikolić te zien zijn bij ZID Theater. De groep makers zetten zich doelbewust in om een positieve stem te geven aan jonge makers met een Roma- en Sinti-achtergrond, en te staan voor positieve representatie van Roma en Sinti kunst en cultuur. De voorstelling neemt je mee in de ervaringen van Ivana’s grootmoeder die een bekende verzetsstrijder was in voormalig Joegoslavië, met aangrijpende verhalen over discriminatie en uitsluiting, doordrenkt met herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog, vermengd met schitterende dans en muziek.

Proud to be Roma roept een kritische vraag op: Waarom wordt er systematisch zo weinig aandacht besteed aan het leed van Roma en Sinti tijdens de Tweede Wereldoorlog in de meeste Europese landen? Waarom wordt hun geschiedenis niet belicht?

Meet the artist en nagesprek
Na de voorstelling is er een Meet the Artist en een nagesprek, waarbij de makers inzichten delen over hun creatieve proces en persoonlijke verhalen. In dit geval vertellen de makers over hun werk en hun motivatie om de positie van Roma en Sinti in Europa bespreekbaar te maken. Ook wordt uitgebreid ingegaan op de positie van Roma en Sinti tijdens de Tweede Wereldoorlog, de heersende zwijgcultuur onder Romani en Sinti, en is er ruimte om met de makers in gesprek te gaan.

Noem geen namen

Posted by

Recentelijk won het boek de Jonge Beckman prijs voor beste historische jeugdboek, en nu is dit bijzondere verhaal vertaald naar een muziektheatervoorstelling voor, en voor een groot deel dóór, jongeren. 

Het boek vertelt het verhaal van de crèche van de Hollandse Schouwburg tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar onder leiding van Walter Süskind en Henriette Pimentel zo’n 600 kinderen zijn behoed voor deportatie. Ze werden gered met behulp van een aantal jonge kinderverzorgsters uit de crèche en twee verzetsgroepen bestaande uit studenten. Waar in veel films en verhalen het vooral over de volwassen verzetsmensen gaat, focust dit boek zich op de jonge, onbekende helden die met eindeloze moed en gevaar voor eigen leven kinderen redden. De karakters zijn gebaseerd zijn op mensen die echt hebben bestaan. Ze tonen ons dat hoe jong je ook bent, je tot uitzonderlijke dingen in staat bent als je dat wilt. En dat het verzet niet alleen uit stoere mannen bestond, maar zeker ook uit ongelofelijk dappere, jonge vrouwen.

Een grote cast van bijna tachtig man van zes tot zeventig jaar oud zal dit verhaal op het toneel gaan vertolken op indrukwekkende en muzikale wijze. 

De voorstelling roept op om mens te blijven en elkaar als mens te laten zien, juist in onmenselijke tijden. Om warmte te blijven geven, waar dat het hardst nodig is.

Wat blijft is de muziek…

Posted by

Werken van onder anderen Menachem Asscher, Ludwig van Beethoven, Johann Sebastian Bach, Leo Smit en Kate Moore.

In juli 1942 kreeg de 22-jarige Menachem Asscher een oproep voor een werkkamp in Duitsland. Hij ging vol goede moed, eerst naar Westerbork en drie dagen later naar Auschwitz, waar hij vrijwel direct na aankomst werd vergast. Daar zou het verhaal zoals voor velen kunnen eindigen. Maar Menachem, zoon van schrijfster Clara Asscher Pinkhof en opperrabijn van Groningen Abraham Asscher, was een begenadigd pianist en een jonge componist. Hij studeerde aan het Conservatorium van Amsterdam en dankzij zijn moeder kon een groot deel van zijn muziek gered worden. Deze werken bleven jaren bij de leden van de familie die de oorlog overleefden onder het stof liggen. Tot Lilian Kars, die samen met haar echtgenoot Paul Janssen werkt aan een boek over Menachems oom Sallie Pinkhof en diens familie, met dank aan het speurwerk van de overgebleven familieleden in Israël de muziek boven water kreeg.

Nu klinkt deze muziek voor het eerst in het openbaar, gespeeld door de Israëlische pianist Imri Talgam. Lilian Kars vertelt aan de hand van fragmenten uit onder andere de autobiografie Danseres zonder benen van Clara Asscher-Pinkhof over het leven en de ontwikkeling van Menachem terwijl het verhaal en de muziek verder reliëf krijgen door werken van Beethoven, Bach en Menachems tijdgenoot Leo Smit. In combinatie met foto’s van Menachem en zijn familie brengt het de verschrikkingen van een oorlog op enerverende wijze in kaart en maakt het en passant duidelijk hoezeer er een schat aan culturele rijkdom en ontwikkeling bruut is afgesneden. Een concert vol invoelbaar drama, meeslepende muziek en uiteindelijk vooral ook hoop.

Toch kennen dromen ook gevoel voor tijd

Posted by

Toch kennen dromen ook gevoel voor tijd is een tweetalige selectie uit de sonnetten die Albrecht Haushofer tijdens de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog schreef in de gevangenis in de Berlijnse wijk Moabit. Met deze als Moabiter Sonette beroemd geworden gedichtencyclus legt Haushofer verantwoording af over zijn morele worsteling als diplomaat gedurende de jaren van het Derde Rijk en beschouwt hij het verval van de Duitse cultuurnatie. Ze vormen het geestelijke testament van een belezen kosmopoliet, wiens wereld is teruggebracht tot een bestaan waarin de dagelijkse en
nachtelijke geallieerde bombardementen het apocalyptische slot van de oorlog inluidden. Een wereld die uiteindelijk gereduceerd wordt tot een Gestapo-gevangeniscel waar verre dromen en dierbare herinneringen het moeten opnemen tegen het rammelen van ketens, het zoemen van een mug of de zwijgende confrontaties met de jonge Oost-Europese boeren die als cipiers dienstdoen.

Maarten Asscher vertaalde deze gedichten voor een nieuwe bloemlezing van Uitgeverij HetMoet. Het Feest der Poëzie presenteert deze bundel met voordracht, bijpassende muziek en een rondleiding door de locatie: Nes 116, nu het huis van sociëteit TenClub, waar in de oorlog Joodse onderduikers redding vonden.

Voorstellingskaart is inclusief plechtigheid op groot scherm en rondleiding door het pand indien gewenst.

Stilte of storm

Posted by

In Stilte of storm brengen Ewa en Maj twee oorlogsverhalen uit de Tweede Wereldoorlog bij elkaar. Ewa spreekt over het platgebombardeerde Warschau, haar geboortestad. Maj over haar gefusilleerde overgrootopa, wie in het verzet zat. 

Zij zoeken een gemeenschappelijke factor om met generaties leed om te gaan.

“Zo zullen we zitten tot de één de ander vraagt of zij nog koffie wil. De stilte doorbreken door alledaagse dingen te doen. Alledaagse dingen doen om te vergeten.” 

Met liedjes weven zij verhalen aan elkaar die verteld moeten worden. Juist vandaag de dag. Omdat oorlog dreigt. Die voorkomen moet worden. Koste wat kost. 

“We protesteren, we schreeuwen, we gaan met 100.000 de straat op. En toch lijken we marionetten van de bedorven regering.’’ 

Een kleinkunstvoorstelling met geschiedenis en actualiteit. Twee jonge vrouwen die een stem geven aan generaties familie. Verwacht klassiekers en zelfgeschreven materiaal, meerstemmige muziek, grenzeloze liedjes en personages uit diverse hoeken die zich in stilte laten horen.

Nageslacht

Posted by

Nageslacht gaat over oorlog. Veel verschillende wapens worden ingezet; één ervan is geweld tegen vrouwen. Deze voorstelling gaat over dat geweld en over een vrouw, die ondanks haar weerbaarheid alles kwijtraakt. De voorstelling onthult stapje voor stapje wat er is gebeurd en waarom de vrouw handelt zoals ze handelt. Geen oordeel, maar als toeschouwer zelf tot een oordeel komen.

Reserveer door een mail te sturen.

Into Eternity

Posted by

Een eerbetoon aan Vilma Grunwald gebaseerd op haar laatste brief aan haar echtgenoot geschreven kort voor haar dood in Auschwitz.

Het muziekprogramma bestaat uit composities van Marion von Tilzer, uitgevoerd door een negenkoppig ensemble en versterkt door een special enscenering en lichtdesign om het publiek een immersieve concertervaring te laten beleven.

Over het project
Into Eternity – hoewel hartverscheurend, is een verhaal over het menselijk vermogen tot liefde. Een verhaal van moed en vertrouwen, verteld door een vrouw die oog in oog staat met de dood tijdens de Holocaust. In de brief aan haar echtgenoot laat Vilma haar licht schijnen over de kern van het aanvaarden van omstandigheden zonder het geloof in de schoonheid van het leven en de hoop in de goedheid ervan te verliezen, met het volle vertrouwen dat liefde ons door en voorbij het einde draagt.

Engelse vertaling van Vilma’s laatste brief (origineel Tsjechisch):
“You, my only one, dearest, in isolation we are waiting for darkness. We considered the possibility of hiding but decided not to do it since we felt it would be hopeless. The famous trucks are already here, and we are waiting for it to begin. I am completely calm. You – my only and dearest one, do not blame yourself for what happened, it was our destiny. We did what we could. Stay healthy and remember my words that time will heal – if not completely then at least partially. Take care of the little golden boy and don’t spoil him too much with your love. Both of you – stay healthy, my dear ones. I will be thinking of you and Misa. Have a fabulous life, we must board the trucks. Into eternity, Vilma.”

Into Eternity is onderdeel van ‘Meetings with Remarkable Women- music inspired by women’s lives’, een serie over de menselijke (veer-)kracht. Vooral in deze uitdagende tijden, is het van belang om verhalen te delen waarin we kunnen ervaren dat er te midden van alle onrust altijd innerlijke vrede te vinden is.

1991

Posted by

‘t Barre Land speelt tijdens Theater na de Dam 1991 (Dubravka Ugresic) met als voorprogramma Notities over Nationalisme (George Orwell)

In 1991 vertelt toneelgezelschap ‘t Barre Land op basis van de essays van Dubravka Ugresic een palindroomverhaal dat zich afspeelt rond de oorlog in het voormalige Joegoslavië. Het verhaal heeft geen midden, geen begin en geen eind en kan zowel van links naar rechts als andersom gelezen worden. Het is een spel van perspectief en tijd, van spiegelende betekenissen en meerdere waarheden (of leugens). Ugresic schrijft dat in 1991 (ook een palindroom) – precies vijftig jaar na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Joegoslavië, deze zelfde oorlog weer opnieuw uitbreekt, als in een soort duivelse symmetrie. Het zijn weer dezelfde dorpen die worden platgebrand. Kinderen en kleinkinderen maken hetzelfde mee als hun ouders en grootouders. De Europeanen lijken aan het einde van de eeuw bezig met een ‘grote schoonmaak’ Ze maken hun huizen schoon. Ze halen genocides, oorlogen, het fascisme, concentratiekampen, dictaturen, oude haatgevoelens en slachtoffers uit de kast en hangen het historische repertoire van het kwaad te luchten. Dezelfde etnische en nationalistische sentimenten en symbolen worden weer opnieuw uit de kast gehaald. Precies vijftig jaar later, aan het begin van de jaren negentig van de twintigste eeuw zijn het geen ‘slechte Duitsers’ en ‘zwarte fascisten’, nee, nu worden de rollen verdeeld door de binnenlandse partijen.

Speciaal voor Theater na de Dam, begint de voorstelling vanuit een nieuw perspectief: Als voorprogramma worden er fragmenten gelezen van een andere essayist uit een ander land in een andere tijd: Notities over Nationalisme van George Orwell, geschreven in 1945 in Engeland. Terwijl de oorlog die over de hele wereld raast nog maar nauwelijks ten einde is, ontleedt Orwell het menselijke handelen en de politieke wereld vanuit een uiterst persoonlijk perspectief; net als Ugresic later. Op de avond van 4 mei probeert ‘t Barre Land in de algemene chaos, tussen de dol geworden klokken, die in deze nieuwe eeuw het verleden wegtikken in plaats van het heden, die het verleden wegtikken als de toekomst, of misschien stilstaan, het horloge gelijk te zetten…

“Indringende en tegelijk humorvolle hartverwarmende voorstelling (…). ” ★★★★ de Volkskrant

“Wat de drie acteurs in hun dynamische samenspel tonen, is dat de complexiteit en tegenstrijdigheid van Ugrešić’ werk inherent is aan de betekenis.” Het Parool

Wittgenstein 2. Aan de taal ligt het niet

Posted by

Een voorstelling van en met Theater Na de Dam-oprichter Bo Tarenskeen.

‘Wenen, 1923. Populisme grijpt om zich heen. Nepnieuws verblindt de massa. Gladde retoriek, de voertaal van propaganda, glipt door de filters van de kritische correctie. Met grote woorden wordt de alom groeiende afgunst gevoed. Woorden zijn niet onschuldig. Ze kunnen aansporen tot uitsluiting, verblinding, terreur. Taal kan vernietigen.

In 1923 komt de Weense Kring bijeen. Tegen de achtergrond van antidemocratische ontwrichting en demagogische dreiging – datzelfde jaar doen de nazi’s hun eerste greep naar de macht – probeert deze groep denkers de taal terug te brengen tot de essentie, te ontdoen van onduidelijkheid, valse logica en demagogisch misbruik. Taal moet helder, redelijk en zo wetenschappelijk mogelijk zijn. Als de taal helder is, zal het denken ook helder verlopen, denken ze. Iets wat die tijd wel kon gebruiken.

Ze gaan zo op in hun ideeën dat ze zich loszingen van de realiteit. Hun idealisme maakt hen blind voor de gevaren van hun tijd. Uiteindelijk staan ook zij met lege handen tegenover de overrompelende wijze waarop het populisme met taal als wapen de massa meekrijgt. Terwijl ze de taal en de ware betrekking op de wereld willen redden, zien ze niet hoe het nazisme bezig is de democratie tot op het bot te vernietigen. Aan de taal ligt het niet. Die is logisch. Die is duidelijk. Aan de taal kan het niet liggen.

In 2020 kwam theatermaker Bo Tarenskeen op het krankzinnige doch overzichtelijke idee om een elfdelige theaterreeks te maken over de logicus Ludwig Wittgenstein en zijn invloed op de wereld. Het eerste deel ging in 2021 in première. Na een uitverkochte tournee had deze een eveneens uitverkochte reprise in 2023.

Wittgenstein 1 gaf context aan Wittgensteins denken met een schets van zijn leven, zijn geestdriftig zoeken naar helderheid, logisch en ethisch. Wittgenstein 2 waagt zich aan een gevaarlijke analogie met onze tijd. Een wrang–komische voorstelling met vier spelers, over hoe het denken in zijn streven naar helderheid en waarheid zich loszingt van de realiteit.

“Bo Tarenskeen laat in tweede Wittgenstein-voorstelling mooi zien hoe machteloos het redelijke is.” De Theaterkrant, Keuze van de Criticus

Pianostemmen

Posted by

Pianostemmen gaat over het verleden van systematische roof van (voornamelijk) Joods bezit tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het is een onderbelicht verhaal over een onrecht dat nog steeds voortduurt. Oude vleugels en piano’s vertellen het verhaal hoe Joodse inwoners in diverse Nederlandse steden uit hun huizen werden gehaald en hoe hun huizen vervolgens werden leeggeroofd door schattenjagers als Abraham Puls.

“Uitdagend concept wordt knap uitgevoerd” –  ★★★★​ NRC

“Het idee van regisseur Klemens Patijn van Tg Goed Gezelschap, eindregisseur Ria Marks, schrijver Wessel de Vries en componist Wiebe Gotink is zonder meer briljant: roofkunst is nog steeds actueel maar de verbinding met live uitgevoerde muziek geeft extra tragiek.” – Theaterkrant

De oude pianostemmer Jacobus Kromm leidt een teruggetrokken bestaan. Hij worstelt met zijn geweten over de verzameling piano’s en vleugels die hij in bezit heeft. Ontelbaar veel instrumenten heeft de pianostemmer in de loop van de jaren in bewaring gehad, gekocht, gerestaureerd, verhuurd en doorverkocht. Om de een of andere reden heeft hij van deze piano’s nooit afstand kunnen doen. Over de herkomst zwijgt hij liever.

Als de avond valt, laat Kromm zijn vingers over de toetsen glijden. Steeds vaker duiken er verhalen van vroeger op in zijn verwarde hoofd, steeds vaker hoort hij dissonanten. De pianostemmen keren zich gaandeweg tegen de oude man. Immers: gestolen goed gedijt niet. Ze vertellen als stille getuigen het verhaal over hun rechtmatige eigenaren. Het onzegbare wordt gegoten in een nieuwe compositie voor close-harmony voor meerdere klavieren.

Muziek in Verzet

Posted by

Muziek in Verzet is een nieuw programma van Blond & Blauw theater in samenwerking met de NS.

LOFZANG op muziek in verzet.
Historisch theatercabaret met repertoire van artiesten en muzikanten uit de bezettingstijd.
Verhalen en liedjes over verdriet, verzet en ongehoorzaamheid tijdens de oorlogsjaren.
Vondsten die bijna nooit meer te horen zijn uit de onderduik, de kampen, verboden muziek en zelfs gewoon amusement.

U kunt naar binnen via de ingang met de koninklijke deuren en trap vanaf het Stationsplein aan de voorkant van Centraal Station. De deuren gaan een half uur voor aanvang open.

In Carré: Waar wij voor strijden

Posted by


Te midden van een wereld die steeds killer, technologischer en chaotischer wordt, probeert op de avond van de Nationale Dodenherdenking een man een pleidooi te houden voor de waarde van kunst, kritisch denken en durven twijfelen. De tijdgeest is tegen hem en de wereld eist van hem dat hij zich stilhoudt. Er is geen plek voor zijn opvattingen over schoonheid, waarheid en vrijheid die uit een andere tijd lijken te komen. Zelfs het muziekensemble dat hij mag aankondigen, lijkt vijandig te staan tegenover de hartstochtelijke doch eenzame bewondering waarmee hij hen recht wilt doen…

Een beklemmende voorstelling over de gevolgen van extremisme.

Op 4 mei 2023 staat Jacob Derwig eenmalig in de piste van Carré. Toneelschrijver Bo Tarenskeen schreef speciaal voor deze avond een toneeltekst over het geweld van de taal en de reddende werking van muziek. Violiste Liza Ferschtman stelt voor deze avond een muziekensemble samen.


Theater Na de Dam in Carré
Jaarlijks produceert Theater Na de Dam op 4 mei, in het kader van de Nationale Dodenherdenking, een avond in de piste van Carré en initieert daarbij ontmoetingen tussen kunstenaars die nooit eerder samenwerkten. Zo maakten verschillende schrijvers samen een voorstelling over ons Indische oorlogsverleden, kruiste Wende de degens met Typhoon en Adriaan van Dis en danste Pierre Bokma met Igone de Jongh.

Cast Jacob Derwig speelde onder andere in de tv-serie Klem en in de films Bankier van het verzet en Publieke werken. Voor zijn werk werd hij bekroond met twee Louis d’Ors en een Gouden Kalf. Liza Ferschtman is een gelauwerd violist die als soliste met een groot aantal orkesten over de hele wereld heeft gespeeld. Ze was 14 jaar directeur van het Delft Chamber Music Festival. Bo Tarenskeen is naast toneelschrijver ook theatermaker en medeoprichter van Theater Na de Dam. Paul Knieriem is theaterregisseur en sinds 2019 artistiek directeur van de Toneelmakerij, Amsterdam.

Muziek:
Johannes Brahms(1833-1897)
uit: Piano trio no.3 op.100 in c klein.
-Allegro Energico
-Presto non assai
-Allegro Molto

Franz Schubert( 1797-1828)
uit: Piano Trio op.99 in Bes groot
-Allegro Moderato

De beschieting op de Dam

Posted by

Op 7 mei 1945 viert een uitgelaten menigte op de Amsterdamse Dam de bevrijding. Om drie uur ’s middags vuren plotseling, vanaf het balkon van de sociëteit op de hoek van de Kalverstraat, Duitse SS’ers hun geweren af op de massa. Die is weerloos op het open plein. Mensen zoeken dekking achter lantarenpalen, kleine kiosken en achter draaiorgel Het Snotneusje dat het feest had opgeluisterd. Er vallen meer dan dertig doden en ongeveer honderd gewonden.

Over deze gebeurtenis maakt Mimetheatergroep Bambie een beeldende voorstelling, met als startpunt de historische foto’s en de vervormde tijdsbeleving van de geschokte feestvierders. En met een belangrijke rol voor het draaiorgel, dat de muziek bij de voorstelling speelt. Componist Eef van Breen schreef voor het orgel een muziekstuk dat de samenkomst verklankt van vrijheid en oorlog, feest en verschrikking.

Nagesprekken
Voor publiek dat daar behoefte aan heeft, is er op 4 en 5 mei meteen na de voorstelling een kort nagesprek met de makers en Ludmilla van Santen. Zij deed voor Stichting Memorial Damslachtoffers 7 mei 1945 historisch onderzoek naar de getroffenen, die geportretteerd zijn in het boek Drama op de Dam. Op 6 mei is Van Santen ook aanwezig om informatie te geven over het werk van de stichting, een initiatief van nabestaanden die kennis over de beschieting vergaren en zich inzetten voor erkenning en herdenking van de slachtoffers. Ook is het boek ter plekke te koop.

Over Mimetheatergroep Bambie
Al meer dan vijfentwintig jaar maakt Mimetheatergroep Bambie meeslepend beeldend theater waarin het lichaam de spiegel is van de menselijke ziel. Absurdistisch, even dromerig als woest en vol wonderlijke taferelen, (slapstick)gevechten en uitvergroot, herkenbaar gevoel. Sinds de oprichting, toen kernleden Paul van der Laan en Jochem Stavenuiter nog op de Mime-opleiding zaten, is Bambie uitgegroeid tot een vaste waarde in het Nederlandse theater. Met componist Eef van Breen werkte Bambie eerder samen bij de voorstelling Bambie is Back (2017). Meer informatie: www.bambie.nu

Gesprek Voor de Dam 2023: Susan Neiman x Gloria Wekker

Posted by

Aan de vooravond van de Nationale Dodenherdenking spreekt Susan Neiman, Amerikaans moraalfilosoof, met antropoloog Gloria Wekker over het verwerken van zwarte bladzijden uit de geschiedenis. Hoe neem je verantwoordelijkheid voor gruwelijkheden uit het verleden?

Voor haar boek Learning from the Germans (2019) onderzocht Susan Neiman, die opgroeide in een Joods gezin in het zuiden van de VS en sinds 1982 in Berlijn woont, hoe Duitsland in het reine probeert te komen met zijn naziverleden. Om vervolgens te kijken naar de VS waar het slavernijverleden de samenleving polariseert. Wat is de beste manier om collectief een traumatische geschiedenis onder ogen te komen?

Gloria Wekker analyseerde in haar invloedrijke boek Witte onschuld (2016) hoe Nederland jarenlang zijn slavernijgeschiedenis heeft onderdrukt om een positief zelfbeeld in stand te houden en hoe dat invloed heeft op hedendaags racisme.

Hoe moeten we herdenken in de huidige gepolariseerde samenleving? Kunnen wij het verleden verwerken tot een positief ideaal van ‘dat nooit weer’?

Voertaal: Engels

Duif in Artis

Posted by

‘Die moffen houden van beesten, wij van dieren.’
– Armand Sunier (van 1927 tot 1953 directeur van Artis)

Tijdens de Duitse bezetting hielden vermoedelijk zo’n 200 à 300 mensen zich voor langere of kortere tijd schuil in Artis, geholpen door directeur en oppassers. Vergeleken met de meeste andere Nederlandse dierentuinen is Artis er tijdens de bezetting goed vanaf gekomen. Het park is, op één enkele dag na, de gehele oorlog opengebleven en werd zelfs goed bezocht, zowel door de Duitsers als door de Amsterdammers. Bezetter, onderduiker en personeel bewogen zo langs elkaar heen, met de dieren als ‘stille’ getuigen.

Op 4 en 5 mei 2023 presenteert Theater Na de Dam de voorstelling Duif in Artis, een bijzondere locatievoorstelling in Artis die via verschillende perspectieven het vrijwel onbekende oorlogsverleden van deze dierentuin belicht. Schrijvers Tom Lanoye, Alfred Schaffer en Jolanda van den Berg schreven ieder een nieuwe monoloog over de onderduikgeschiedenis van Artis, onze omgang met elkaar en onze neiging elkaar te ontmenselijken.