Welkom allemaal. Het is zover.
Deze voorstelling gaat over mens zijn, schuld en onschuld en de kracht van kleine keuzes.
Van het eerste woord tot vandaag, van oorlog tot onze schermen, wat betekent het om echt te kijken en wanneer wordt zwijgen: verzet.
Zoveel jaar later stellen we dezelfde vragen opnieuw over herinneren, hoop en elkaar.
Een verhaal dat raakt en blijft hangen over verlies, verantwoordelijkheid en de moed om niet weg te kijken. Kom kijken, luister en voel.
Nu is het aan jullie, die de toekomst hebben.
Een week lang duiken jongeren in hoe zij de Tweede Wereldoorlog herdenken. In een tijd gedomineerd door geluid, kiezen zij bewust voor stilte. Die stilte schept ruimte voor verhalen. Die stilte is een eigen verhaal.
Deze jonge generatie krijgt de opdracht zich uit te spreken, maar hoe doe je dat als je nog op zoek bent naar je eigen stem?
De jongeren luisteren naar stemmen van verschillende generaties om te voelen wat de oorlog voor hen betekent. In zoektocht naar hun eigen stem, spitsen ze eerst de oren
Veertien jongeren gaan samen op onderzoek. Veertien zoektochten binnen een collectieve vraag, die ons allemaal aangaat.
Theater Na de Dam in Gouda
Het is het 4e jaar dat de Goudse Schouwburg en Jeugdtheaterhuis Gouda samen een voorstelling produceren voor Theater Na de Dam. Elk jaar duiken jongeren van 13 tot 20 jaar uit Gouda in de verhalen van hun wijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze interviewen ouderen over hun herinneringen en gebruiken deze gesprekken als basis voor een voorstelling op 4 mei, tijdens de Nationale Dodenherdenking, in de Goudse Schouwburg.
Onze wereld is niet zwart wit.
Toch is ons rechtssysteem wel zo ingericht en lijkt het maar twee keuzes te hebben; zwart of wit. Fout of goed. Maar wie bepaalt wat juist is? En wat doe je als je het fundamenteel oneens bent met degenen die de regels maken en handhaven?
Durf jij dan in verzet te komen? En hoe ver zou je gaan?
Zou je spijbelen? Stelen? Familie of vrienden in gevaar brengen? Of zelfs een leven nemen als dat volgens jou de enige uitweg is?
Hannie Schaft was iemand die koos voor verzet en was daarbij bereid tot moord. Maar hier heeft ze nooit een hoorzitting voor gehad, dus geven wij die haar.
In de voorstelling duiken we in een onderbelicht hoofdstuk van de geschiedenis: de oorlog in Nederlands-Indië.
Vanuit het perspectief van Indisch-Nederlandse én Nederlandse jongeren vertellen we over het zwijgen over de oorlog, over de tempo doeloe; het verlangen naar een plek die enkel nog in de hoofden van mensen bestaat en over de vele vragen die achterblijven.
Op de boot vanuit Indonesië varen zij, naar een voor hen veiliger land. Naar een land dat ‘thuis’ moet gaan worden, Nederland. Waar het eten naar niets smaakt, en net zo koud is als het weer. En de mensen. Wanneer zij aankomen is de boodschap duidelijk: We gaan het nooit meer over de oorlog hebben.
Maar wat doet dat zwijgen met een kind? Is het een bescherming of juist een last die wordt doorgegeven?
Wat betekent het om in beweging te komen voor iemand die je niet kent? Om moed te hebben wanneer dit het meest onwaarschijnlijk is? Zoals het indrukwekkende verhaal van een Duitse advocaat die samenwerkte met het Nederlandse verzet, iemand die grenzen van vijandschap doorbrak. Twee jonge militairen die uitgezonden werden naar Afghanistan en Libanon: wat is de impact van hun keuze? We reizen mee met de koopvaardij die gevaren van de zee trotseert in oorlogstijd, en een Apeldoornse verzetsstrijdster wiens broer bij de Luftwaffe zat.
Mensen uit verschillende landen, culturen en achtergronden die in tijden van conflict over fysieke en mentale grenzen heen keken. Via gesprekken met nabestaanden, persoonlijke getuigenissen en meerdere spelvormen onderzoeken jongeren wat moed betekent – toen en nu.
Wanneer kom jij in actie? En voor wie? Een voorstelling die eerlijk is en dichtbij komt. Een zoektocht naar verbinding, over grenzen van tijd, plaats en identiteit heen.
In SCHADUW kijken we 5 jongeren door het verleden, heden en de toekomst.
Bij de OBA, gelegen in de Poort Amsterdam Zuidoost, krijgt het publiek schimmen te zien en ritmes te voelen.
De makers Julius Schraven en Serena Toppers-Fusco onderzoeken samen doormiddel van beweging en poëtische teksten wat de verbanden zijn tussen tijdperken.
“Hoe beïnvloedt het verleden het heden en de toekomst en andersom?”
Jeugdtheaterschool Zeeland speelt dit jaar de voorstelling De stilte er na.
Een voorstelling over zoeken naar de stiltes in een wereld vol lawaai. Over de stilte die na de oorlog kwam en waarom er toen niet gesproken werd. Een voorstelling waarbij het publiek gevraagd wordt om echt te luisteren naar de kleine en naar de grote verhalen.
Belangrijke informatie toegankelijkheid
De voorstelling vindt plaats in een park, waar de paden goed toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers. Bezoekers die minder goed ter been zijn, adviseren we om de middagvoorstelling te bezoeken. Tijdens de avondvoorstelling is het donkerder en wordt er soms van de paden afgeweken, wat de toegankelijkheid kan beperken.
Een indrukwekkende voorstelling over moed, gevaar en overleven.
Vanaf begin 1943 was het dierenpark in Emmen een veilige schuilplek aan achttien onderduikers: Arbeitseinsatz-weigeraars, verzetsstrijders en een jonge Joodse vrouw. De meeste onderduikers verbleven in strobalen boven de Wilde Dierengalerij.
Een schuilplek boven de olifanten, daar waar de onderduikers eerst schrokken van een kriebelende olifantenslurf, gaf het hen uiteindelijk een gevoel van veiligheid.
Elf jongeren tussen de 12 en 18 jaar doken in het verhaal van deze onderduikers in het kader van Theater na de Dam. Zij onderzochten, schreven en maakten scènes om dit verhaal tot leven te brengen. Konden de Nazi’s door hun liefde voor dieren soms niet zien wat er écht in het dierenpark gebeurde? Hoe werden de onderduikers in bescherming genomen door medewerkers van de dierentuin? En hoe voelt het eigenlijk om je eigen leven op het spel te zetten en om dat van een ander te redden?
Op 3 en 4 mei 2026 brengen de jonge spelers dit verhaal tot leven in het oude olifantenverblijf in het Rensenpark.
In samenwerking met Theater Na De Dam en Theater Ins Blau presenteert De Generator de jongerenvoorstelling Bereik van Ruben Bosch en Celestine van Rijswijk.
Verhalen echoën door de tijd. Zolang we blijven luisteren, blijven de verhalen weerklinken. Alleen dat luisteren is wel moeilijk als er zoveel tegelijk klinkt. Terwijl uitersten uitroepen dringen die uitlegfilmpjes van dat ene spelletje dat je al lang niet meer speelt nog steeds je algoritmes binnen. Wij vertellen de verhalen door. Over handen die koffers vol moesten dragen, die een traan wegvegen en handen die een vuist maken.
Randprogramma: Dylan Nieuwland
Geinspireerd door het thema dat Ruben en Celestine dit jaar met Bereik aankaarten tijdens Theater Na De Dam, presenteert Dylan Nieuwland een spin-off van zijn performance You Are My Algorithm. Wat als je algoritme overgenomen wordt door extreemrechtse denkbeelden?
Wat gebeurt er als verleden en heden elkaar ontmoeten op straat?
In ‘’Kruispunt’’ nemen jongeren het publiek mee op een theatrale route door Helmond. Op verschillende locaties in de stad ontvouwen zich verhalen geïnspireerd door gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog, verhalen uit de stad en gesprekken met betrokkenen en nabestaanden.
Het publiek volgt verschillende verhaallijnen. Verhalen over keuzes maken, over meelopen of durven afwijken. Over zwijgen of spreken.
‘’Kruispunt’’biedt geen antwoorden, maar legt vragen op tafel over verhalen die nog steeds schuren. Een kruispunt is geen plek om stil te blijven staan, het is een plek waar je moet kiezen.
Theaterroute
Bezoekers van de voorstelling wandelen tijdens de voorstelling een route langs een aantal historisch interessante plaatsen. Is een wandeling voor u lastig? Neem dan contact met ons op.
Alphen aan den Rijn, 1939-1945. Tante Jo beschreef de oorlog in zeven dagboeken. Ze schreef voor zichzelf, in stilte, zonder te weten of iemand het ooit zou lezen. Janny, tien kilometer verderop in Hazerswoude-Dorp, sloot zich aan bij een verzetsgroep, ging de straat op en voerde actie.
Negentien jongeren zetten de verhalen van Jo en Janny naast elkaar, en naast die van zichzelf. Niet om te oordelen, maar om te voelen hoe ingewikkeld keuzes zijn. Wat is verzet eigenlijk? Is het actie, of kan het ook stilte, reflectie of zoiets simpels als een dagboek zijn? Moet verzet gezien en gehoord worden om te tellen?
Jo & Janny is niet alleen een voorstelling, maar een ervaring die verhalen levend houdt en begrip zaait. Een voorstelling over moedig willen zijn, twijfelen en de kracht van daden die onopgemerkt blijven. De voorstelling “Jo en Janny” is eenmalig te zien op 4 mei om 21:00 uur in Castellum Theater in Alphen aan den Rijn.
Wat ik ervan weet..
De Tweede Wereldoorlog.
Ver weg? Of eigenlijk nog steeds dichterbij? Wat kun je je nog herinneren en waar ben je zelf achtergekomen?
Wat deed jij en wat deed je familie?
Is een oorlog die voorbij is, ook echt afgelopen?
Aan de hand van interviews met mensen die de oorlog zelf hebben meegemaakt, of met degenen van wie de ouders deze periode hebben doorstaan, hebben de leerlingen van de NKT Theaterschool deze voorstelling vormgegeven. Met deze productie willen zij de verhalen levend houden, juist in een tijd waarin oorlog nog altijd dichtbij is en herinneringen niet verloren mogen gaan.
Tussen jongeren van nu en de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog staat een muur. Geen muur van steen alleen, maar ook een mentale muur: een afstand in tijd, beleving en begrip. Voor veel jongeren bestaat oorlog uit nieuwsbeelden, discussies en berichten op social media. Het voelt ver weg.
Dansvoorstelling Muur onderzoekt deze afstand. Door het heden te spiegelen aan het verleden wordt zichtbaar hoe leeftijdsgenoten tijdens de Tweede Wereldoorlog dezelfde wereld beleefden, maar onder totaal andere omstandigheden.
Een fysieke muur verdeelt het podium: aan de ene kant het heden, aan de andere kant het verleden. In vier hoofdstukken van alledaags leven tot
bevrijding wordt deze muur stukje bij beetje afgebroken.
Aan het einde van de voorstelling verdwijnt de muur volledig. Wat overblijft is een open ruimte waarin verleden en heden elkaar ontmoeten en waar dansers samen stilstaan bij vrijheid, herinnering en verbondenheid.
Arnhemse makers Elize Kuiper en Jesper Pouw maken samen met de studenten van MBO Rijn IJssel Acteur voor Theater Oostpool een double bill: twee voorstellingen over Arnhem in de tweede wereldoorlog.
Samen onderzoeken ze hoe de verhalen van toen relevant zijn voor de tijd van nu.
De ene groep verdiept zich in de rol van vrouwen tijdens de oorlog. Vrouwen die zwangerschappen veinsden om wapens te smokkelen, die onderduikers verborgen en netwerken draaiende hielden. Ons beeld van het verzet is gebouwd op wapenfeiten en heroïsche verhalen. Wat daar niet in paste, werd niet opgeschreven of herdacht. Aan de hand van drie Arnhemse verzetsvrouwen onderzoeken de spelers de waarde van verzorgend verzet en of geschiedenis herschreven kan worden
De andere groep verdiept zich in de Slag om Arnhem. Een verhaal over heldendom en moed. Of is het een verhaal over overschatting, verlies en verwoesting? Deze geschiedenis bepaalt het beeld van Arnhem tot op de dag van vandaag. Wat is de erfenis van deze geschiedenis, en hoe gaan we daarmee om?
De voorstellingen spelen zich af in het monumentale De Zoeten Laboratorium op voormalig KEMA-terrein ‘Arnhems Buiten’.
Wat als tijd geen rechte lijn is, maar een cirkel? Oorlogen blijven maar terugkeren en polarisatie lijkt sinds de Tweede Wereldoorlog alleen maar te zijn toegenomen.
In deze voorstelling onderzoeken de spelers hoeveel invloed ”man zijn” heeft op deze terugkerende patronen. Welke rol speelt het idee van moeten ”vermannen” in strijd en verdeeldheid? Is er nu meer ruimte voor meer lagen van mannelijkheid? Zoals verzachten, verbinden of kwetsbaarheid tonen. Of vraagt het juist om een nieuwe betekenis van kracht?
Met spoken word, dans en spel leggen de spelers hun vragen en bevindingen op tafel. Ze trekken maatschappelijke structuren uit elkaar en tonen persoonlijke verhalen en echo’s uit de geschiedenis. Ga mee in een zoektocht naar verandering. Tijd is een illusie is geen kant-en-klare conclusie, maar een artistiek onderzoek wat je uitnodigt om te reflecteren.
Wat betekent het om mens te zijn?
We raken elkaar langzaam kwijt. Het nieuws, de politiek en social media lijken ons steeds verder uiteen te drijven. De keuze voor medemenselijkheid moet juist in dit soort tijden altijd opnieuw gemaakt worden. Maar wat is die keuze? Als we naar het verleden kijken hebben wij hier allemaal een antwoord op. Maar tegenwoordig lijkt het beantwoorden van die vraag steeds moeilijker te zijn.
Kunnen we door dezelfde lens die we voor het verleden gebruiken ook naar het heden kijken? Wat betekent het om nu voor medemenselijkheid te kiezen? Waar zit onze menselijkheid?
Deze voorstelling is een poging tot het beantwoorden van deze vragen. Een zoektocht naar houvast in gezamenlijke menselijkheid.
Zoek je mee?
PROGRAMMA
Op de avond van de Nationale Dodenherdenking brengen de Almeerse theatergroepen BonteHond en SubSub een bijzonder programma met theater, muziek en spoken word waarin we samen herdenken en stil staan bij het verleden en het heden. Iedereen is uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn. Toegang is gratis. Meld je van tevoren aan dan ben je verzekerd van een plek!
HANDEN VAST
De avond start vanaf 18:30 uur bij Theatergezelschap BonteHond in Gebouw de Voetnoot met een kleine maaltijd en de BonteHond-voorstelling HANDEN VAST.
SAMEN HERDENKEN
Daarna wandelen we samen vanaf het Stadhuisplein via een speciale route naar Kunstlinie waar we samen herdenken en 2 minuten stil zijn. Wat betekent het om mens te zijn in deze tijd? Die vraag stelt SubSub in een mooi programma met muziek, spoken word van Nikita Moleveld (Stichting Kattekwaad) en de theatervoorstelling OM MENS TE ZIJN.
Twee jongeren proberen het zich voor te stellen, hoe het was voor hem, toen.
Ze doen hun uiterste best. Ze vinden het belangrijk maar de oorlog klinkt als een zwart-wit film, tot hij begint de vertellen over zijn vader.
Een korte dialoog gespeeld en geschreven naar aanleiding van een gesprek met Jaap, die jong was ten tijde van de tweede wereldoorlog maar nog vol zit met verhalen.
Onderdeel van het programma georganiseerd door 4-5 mei comité Amsterdam noord-west
Op 4 mei tijdens de herdenkingsbijeenkomst
Op 5 mei als onderdeel van de bevrijdingsmaaltijd
Er is geen begin, er is geen eind.
Jij – wij – toen – nu; we balanceren op een lijn.
De brug naar de ander is broos;
ze lost langzaam op,
als we haar niet dagelijks met open ogen bezoeken.
Kruispunten die je laten afslaan.
Verscheurde beelden in zwart en wit
die onze blikken vangen en in de stilte naklinken.
Als je de moed hebt, ontsteek je het licht.
Ontwart de draden van verleden en heden.
Zoekt woorden die het uitschreeuwen en zachte handen.
Mijn vrede is er niet zolang de jouwe niet bestaat.
RESOLVE is een visueel concert; een partituur die alles raakt wat we waren, zijn en worden. Vanuit het nu staan we stil bij wat ooit was en vragen we: hoe nu verder? Spelers van De Noorderlingen, makers van De Filmschool, musici van de Noordpool Troupe en NITE en leerlingen van de Internationale Schakel Klas (ISK) creëren samen deze muzikale video-installatie voor Theater Na de Dam.
Deze voorstelling maakt gebruik van grote projecties in combinatie met muziek. Hoewel de beelden niet flikkeren, kunnen ze mogelijk een trigger vormen voor mensen met fotogevoelige epilepsie.
Een groep onderzoekers valt met parachutes uit de lucht. Ze dalen neer op vaste grond, om verhalen
van de Tweede Wereldoorlog te delen. Verhalen die hen het meest hebben geraakt.
In deze bijzondere voorstelling onderzoeken elf jongeren uit Zoetermeer en omstreken de geschiedenis van Zoetermeer tijdens de Tweede Wereldoorlog. Niet via feiten en data, maar via de gevoelswereld. Een onderzoek dat leeft in lichamen, klanken en verbeelding. Via denkbeeldige brieven aan onderduikers, muziekcomposities, gesprekken met ooggetuigen en fysiek spel, proberen deze jonge onderzoekers te begrijpen wat deze geschiedenis met ons doet, toen en nu.
Je betreedt geen afgerond verhaal, maar een ruimte in wording. Een plek waar het onderzoek nog gaande is. Tussen fragmenten, flarden en uitwisseling ontstaat een collectieve zoektocht naar de gevoelsmatige betekenis van oorlog.
Neem plaats.
Luister mee.
Voel mee.
Denk mee
En stel jezelf de vraag: Durf jij nog te voelen?
Theater Na de Dam
Op de avond van de Nationale Dodenherdenking zetten theatermakers in heel Nederland zich in om deze dag extra betekenis te geven. Ook het Stadstheater neemt deel aan het jongerenproject Theater Na de Dam. Op 4 mei spelen Zoetermeerse jongeren een voorstelling over de geschiedenis van onze stad tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De na de voorstelling van 19:00 volgt om 20:00 het stilte moment. Het publiek van de voorstelling om 21:00 uur is ook van harte welkom bij het stilte moment.
Op 4 mei presenteren jongeren in de Kerk van Termunten de voorstelling ‘Onder dak, Onder druk’. Samen met theatermakers Afra Rijkhoff en Sarah van der Meere doken zij in de lokale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Door gesprekken met ooggetuigen en nabestaanden brengen zij (ongehoorde) verhalen tot leven op het toneel.
Met deze bijzondere voorstelling verbinden de jongeren zich met het verleden, en maken ze de betekenis van herdenken voelbaar in het heden.
In vloed
Wat overspoelt je?
En waar heb je zelf invloed op?
Herinneringen komen en gaan als water. Soms zacht en dragend, soms overweldigend. Midden in die stroom rijst een vraag: Welke invloed heb je zelf?
In In vloed onderzoeken spelers van Artiance in Alkmaar wat herdenken vandaag de dag betekent. Ze gingen in gesprek met (familie van) ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog. Hun verhalen vormen het vertrekpunt voor een persoonlijke en muzikale voorstelling onder leiding van theatermaker Simon Brommer en muzikant Auke Haaksma.
Op 3 mei verzorgt Theatergroep Eenhoorn het voorprogramma.
Vier jongvolwassenen duiken in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en onderzoeken hun eigen connectie met oorlog, toen en nu. In gesprek met een ooggetuige brengen zij persoonlijke verhalen samen in een voorstelling die raakt aan herinnering, identiteit en de wereld van vandaag. Te zien in Amsterdam Nieuw-West, onder regie van Gijs Blanken.
Locatie: Boulevard tegen over Meervaart
Op 4 mei om 19.00 uur, voor de Nationale Dodenherdenking, richten we ons op een onderbelicht deel van de geschiedenis: voormalig Nederlands-Indië. Drie acteerstudenten onder begeleiding van Jeugdtheaterschool Utrecht onderzoeken verhalen van voorouders en anderen. Over geboorte, vertrek, kampen en oorlog. Ze zoeken naar perspectieven van toen, en erkennen tegelijk dat volledig begrijpen misschien onmogelijk is.
Zijn zij de juiste mensen om deze verhalen te vertellen?
De generatie die het zelf meemaakte is er niet meer.
Dus zijn zij degenen die het moeten proberen.
Een voorstelling over herinneren, afstand en verantwoordelijkheid.
Maar kunnen ze zich er echt een voorstelling van maken?
Aansluitend op deze voorstelling bieden we in de Zocherfoyer de gelegenheid om gezamenlijk de nationale herdenking op De Dam te volgen via de live radio-uitzending van de NPO.
Tijdens Theater Na de Dam zijn door het hele land, van Sittard tot Groningen en van Den Haag tot Arnhem, even de stemmen van toen weer hoorbaar in het nu. Ook in Winschoten, waar Cultuurhuis De Klinker sinds 2024 meedoet aan dit bijzondere initiatief. Samen met jonge, bevlogen makers ontstaat een voorstelling die raakt aan zowel de geschiedenis als het heden van Oldambt. Dit jaar maakt theatermaker Zahra Lfil voor de derde keer de voorstelling getiteld ‘Onder Tussen‘.
In de aanloop spreken jongeren met ouderen over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog in Oldambt. Deze verhalen en ander historisch bronmateriaal vormen het vertrekpunt voor de voorstelling, die direct na de dodenherdenking begint en zo een brug slaat tussen herdenken en theater.
Centraal staat het doorgeven van verhalen van de oudste generatie aan jongeren. Nu deze generatie langzaam verdwijnt, biedt Theater Na de Dam een waardevolle manier om de geschiedenis invoelbaar te houden en samen stil te staan bij wat die betekent voor de tijd waarin we nu leven.
Onder Tussen is te zien in Cultuurhuis De Klinker op 3 mei om 19:00 en op 4 mei om 21:00. Voor meer informatie en kaartjes, neem een kijkje op www.indeklinker.nl
Hoe ziet verzet eruit? Is het iets groots? Of kan het ook klein en zacht zijn?
In het kader van Theater Na de Dam gingen jongeren uit de omgeving Haarlem samen met theatermakers Willemien Dijkstra en Mijs Besseling in gesprek met ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog. Ze luisterden naar verhalen over moed, twijfel, angst en hoop. Over keuzes die klein leken, maar van levensbelang waren.
In Tegenstroom staat dat kleine verzet centraal:
Een woord, een gebaar, een beslissing om niet weg te kijken.
Wat nemen we mee uit de verhalen van toen, nu we herdenken?
Wat betekent verzet vandaag de dag?
De jongeren gaan op zoek naar hun eigen antwoorden.
Naar waar het schuurt, waar je tegenin kunt gaan, en naar de vraag: wat kan nu een kleine daad van verzet zijn?
Een locatievoorstelling waarin we het spoor volgen van mensen die leefden, leden en streden tijdens de Tweede Wereldoorlog in Dordrecht.
Een groep jongeren vertelt de verhalen vanaf de eerste parachutisten die uit de lucht vielen tot aan de scherpe koude wind van de winter van 1944. De sporen van toen snijden door naar het nu.
De jonge spelers van de Theatermakerij spraken met ouderen over weggaan, terugkomen, treinen en het leven in en na de Tweede Wereldoorlog in Enschede. Deze gesprekken vormen samen de inspiratiebron voor de voorstelling; ‘Zij die niet terugkwamen’.
Verhalen over; de treinstaking, jodentransporten, de nederlandse spoorwegen, koffers inpakken, mensen die thuis bleven en mensen die nooit meer terugkwamen vormen samen een indrukwekkende voorstelling met als decor Museum Buurtspoorweg (station Boekelo). Wat als je wordt opgeroepen voor een reis met onbekende bestemming? Wat neem je mee als je maar één koffer mag pakken? Zou je gaan, of probeer je te verdwijnen?
Meteen na de dodenherdenking op 4 mei nemen de spelers van de Theatermakerij het publiek mee op een route door het verleden en het heden met het Museum Buurtspoorweg als decor.
…en toen begon het lange wachten op hen die niet meer terugkwamen…
Net als nu, moesten miljoenen mensen in de Tweede Wereldoorlog hun huis verlaten. Ze werden opgepakt, naar het front gestuurd of sloegen op de vlucht. Sommigen voeren op zee, anderen stierven in concentratiekampen, een enkeling overleefde en keerde terug. Maar thuis was nooit meer hetzelfde.
In HEIMAT verdiept een tiental Rotterdamse jongeren zich in wereldse oorlogsverhalen met een anker in Rotterdam. Ze spreken met een overlevende van de kampen, een kleinkind van een kapitein die op zee voer en een achterkleinzoon van een NSB-gezin. Hoe is hun reis geweest? En waar vonden ze een thuis?
Ook dit jaar zetten honderden jongeren door heel Nederland zich in om 4 mei van betekenis te voorzien. In het kader van Theater Na De Dam verdiept Theater Rotterdam zich elk jaar in een ander aspect van de Tweede Wereldoorlog dat in de geschiedenis onderbelicht is gebleven. Zo staan we niet alleen stil bij het verleden, maar ook bij de horror van het heden.
Fotograaf Nico Jesse kreeg in 1942 de opdracht om middels een fotoserie het dagelijks leven in de stad Utrecht vast te leggen. Met het bombardement van Rotterdam nog vers in het geheugen, was er veel aan gelegen het stadsleven te laten vereeuwigen voordat het te laat zou zijn.
Jesse fotografeerde vooral wat hij op straat tegenkwam, met een scherp oog voor de actualiteit. Hij zag kans om foto’s te maken van militaire bewegingen en fotografeerde in het voorbijgaan diverse ‘schuldige plekken’. Het meest aangrijpend zijn de beelden die direct of indirect getuigen naar de anti-joodse maatregelen van de bezetter.
Tegelijkertijd laten de foto’s van Jesse zien dat in het derde oorlogsjaar, ondanks alles, het leven gewoon doorging. Er werd geflirt, getrouwd en begraven. Ondertussen was het autoverkeer zo goed als geheel uit het straatbeeld verdwenen en de etalages werden met de dag leger.
18 jongeren uit het tussenjaar van de Theaterschool Utrecht maken samen met regisseur Gilles Groot een voorstelling waarin zij de beelden van Jesse tot leven laten komen. Zij vertellen over wat we wel en niét zien op de foto’s. De “beelden” van Nico Jesse die ten tonele worden gevoerd worden opgeluisterd door persoonlijke verhalen van de jongeren zélf: zij plaatsen de oorlog van toen in een nieuw daglicht.
Beelden Ondanks Alles, staat niet alleen stil bij het leven in de stad Utrecht anno 1942 maar stelt ook vragen over beeldvorming en polarisatie, over botsende narratieven. Juist daar waar de twintigste eeuw, dat ‘tijdperk van extremen’, de 21e binnendringt, kan ruimte ontstaan voor nieuwe betekenissen en verbindingen. Om het verleden te kunnen ‘weten’, moeten we het ons kunnen voorstellen.
Nagesprek
Bij de voorstelling van 17:30 zal er een nagesprek zijn van ongeveer 30 minuten. Moderator Imre van Den Bosch zal in gesprek gaan met de regisseur Gilles Groot en spelers Luuk van Gaalen en Lieve Hemmink.
Op zondag 3 mei en maandag 4 mei 2026 presenteert Theater Na de Dam weer ruim 130 voorstellingen over de Tweede Wereldoorlog in heel Nederland. De Rijswijkse Schouwburg doet dit jaar voor de derde keer mee, nu met de voorstelling Wie wijst de weg?
In de prachtige ruimtes van Museum Rijswijk onderzoeken de jonge spelers in verschillende, uiteenlopende scènes hoe complex het kan zijn om keuzes te maken in tijden van oorlog. Wat is goed, wat is fout, en wie bepaalt dat?
Onder begeleiding van theatermaker Nicolette Senf en in samenwerking met schrijver Orihana Calcines werken de jongeren aan hun eigen voorstelling: locatietheater in hun eigen stad. In elke kamer van het museum wordt een uniek dilemma geschetst, en iedereen beleeft deze unieke voorstelling op zijn eigen manier. Wat zou jij kiezen?
