Welkom allemaal. Het is zover.
Deze voorstelling gaat over mens zijn, schuld en onschuld en de kracht van kleine keuzes.
Van het eerste woord tot vandaag, van oorlog tot onze schermen, wat betekent het om echt te kijken en wanneer wordt zwijgen: verzet.
Zoveel jaar later stellen we dezelfde vragen opnieuw over herinneren, hoop en elkaar.
Een verhaal dat raakt en blijft hangen over verlies, verantwoordelijkheid en de moed om niet weg te kijken. Kom kijken, luister en voel.
Wat betekent het om in beweging te komen voor iemand die je niet kent? Om moed te hebben wanneer dit het meest onwaarschijnlijk is? Zoals het indrukwekkende verhaal van een Duitse advocaat die samenwerkte met het Nederlandse verzet, iemand die grenzen van vijandschap doorbrak. Twee jonge militairen die uitgezonden werden naar Afghanistan en Libanon: wat is de impact van hun keuze? We reizen mee met de koopvaardij die gevaren van de zee trotseert in oorlogstijd, en een Apeldoornse verzetsstrijdster wiens broer bij de Luftwaffe zat.
Mensen uit verschillende landen, culturen en achtergronden die in tijden van conflict over fysieke en mentale grenzen heen keken. Via gesprekken met nabestaanden, persoonlijke getuigenissen en meerdere spelvormen onderzoeken jongeren wat moed betekent – toen en nu.
Wanneer kom jij in actie? En voor wie? Een voorstelling die eerlijk is en dichtbij komt. Een zoektocht naar verbinding, over grenzen van tijd, plaats en identiteit heen.
In SCHADUW kijken we 5 jongeren door het verleden, heden en de toekomst.
Bij de OBA, gelegen in de Poort Amsterdam Zuidoost, krijgt het publiek schimmen te zien en ritmes te voelen.
De makers Julius Schraven en Serena Toppers-Fusco onderzoeken samen doormiddel van beweging en poëtische teksten wat de verbanden zijn tussen tijdperken.
“Hoe beïnvloedt het verleden het heden en de toekomst en andersom?”
Tussen jongeren van nu en de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog staat een muur. Geen muur van steen alleen, maar ook een mentale muur: een afstand in tijd, beleving en begrip. Voor veel jongeren bestaat oorlog uit nieuwsbeelden, discussies en berichten op social media. Het voelt ver weg.
Dansvoorstelling Muur onderzoekt deze afstand. Door het heden te spiegelen aan het verleden wordt zichtbaar hoe leeftijdsgenoten tijdens de Tweede Wereldoorlog dezelfde wereld beleefden, maar onder totaal andere omstandigheden.
Een fysieke muur verdeelt het podium: aan de ene kant het heden, aan de andere kant het verleden. In vier hoofdstukken van alledaags leven tot
bevrijding wordt deze muur stukje bij beetje afgebroken.
Aan het einde van de voorstelling verdwijnt de muur volledig. Wat overblijft is een open ruimte waarin verleden en heden elkaar ontmoeten en waar dansers samen stilstaan bij vrijheid, herinnering en verbondenheid.
Wat als tijd geen rechte lijn is, maar een cirkel? Oorlogen blijven maar terugkeren en polarisatie lijkt sinds de Tweede Wereldoorlog alleen maar te zijn toegenomen.
In deze voorstelling onderzoeken de spelers hoeveel invloed ”man zijn” heeft op deze terugkerende patronen. Welke rol speelt het idee van moeten ”vermannen” in strijd en verdeeldheid? Is er nu meer ruimte voor meer lagen van mannelijkheid? Zoals verzachten, verbinden of kwetsbaarheid tonen. Of vraagt het juist om een nieuwe betekenis van kracht?
Met spoken word, dans en spel leggen de spelers hun vragen en bevindingen op tafel. Ze trekken maatschappelijke structuren uit elkaar en tonen persoonlijke verhalen en echo’s uit de geschiedenis. Ga mee in een zoektocht naar verandering. Tijd is een illusie is geen kant-en-klare conclusie, maar een artistiek onderzoek wat je uitnodigt om te reflecteren.
Twee jongeren proberen het zich voor te stellen, hoe het was voor hem, toen.
Ze doen hun uiterste best. Ze vinden het belangrijk maar de oorlog klinkt als een zwart-wit film, tot hij begint de vertellen over zijn vader.
Een korte dialoog gespeeld en geschreven naar aanleiding van een gesprek met Jaap, die jong was ten tijde van de tweede wereldoorlog maar nog vol zit met verhalen.
Onderdeel van het programma georganiseerd door 4-5 mei comité Amsterdam noord-west
Op 4 mei tijdens de herdenkingsbijeenkomst
Op 5 mei als onderdeel van de bevrijdingsmaaltijd
Er is geen begin, er is geen eind.
Jij – wij – toen – nu; we balanceren op een lijn.
De brug naar de ander is broos;
ze lost langzaam op,
als we haar niet dagelijks met open ogen bezoeken.
Kruispunten die je laten afslaan.
Verscheurde beelden in zwart en wit
die onze blikken vangen en in de stilte naklinken.
Als je de moed hebt, ontsteek je het licht.
Ontwart de draden van verleden en heden.
Zoekt woorden die het uitschreeuwen en zachte handen.
Mijn vrede is er niet zolang de jouwe niet bestaat.
RESOLVE is een visueel concert; een partituur die alles raakt wat we waren, zijn en worden. Vanuit het nu staan we stil bij wat ooit was en vragen we: hoe nu verder? Spelers van De Noorderlingen, makers van De Filmschool, musici van de Noordpool Troupe en NITE en leerlingen van de Internationale Schakel Klas (ISK) creëren samen deze muzikale video-installatie voor Theater Na de Dam.
Deze voorstelling maakt gebruik van grote projecties in combinatie met muziek. Hoewel de beelden niet flikkeren, kunnen ze mogelijk een trigger vormen voor mensen met fotogevoelige epilepsie.
In vloed
Wat overspoelt je?
En waar heb je zelf invloed op?
Herinneringen komen en gaan als water. Soms zacht en dragend, soms overweldigend. Midden in die stroom rijst een vraag: Welke invloed heb je zelf?
In In vloed onderzoeken spelers van Artiance in Alkmaar wat herdenken vandaag de dag betekent. Ze gingen in gesprek met (familie van) ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog. Hun verhalen vormen het vertrekpunt voor een persoonlijke en muzikale voorstelling onder leiding van theatermaker Simon Brommer en muzikant Auke Haaksma.
Op 3 mei verzorgt Theatergroep Eenhoorn het voorprogramma.
Baracs brengt de periode 1943-1945 tot leven toen Amsterdam gebukt ging onder de Duitse bezetting. De hoofdrol is weggelegd voor Jacoba van Tongeren (1903-1967), ook wel ‘De Bonnenkoningin’ genoemd omdat zij in een speciaal vest onder haar kleding 5.000 voedselbonnen kon smokkelen.
In een tijd waarin mannen veelal de dienst uitmaakten, zat Jacoba als enige vrouw in de top van het Amsterdamse verzet. Zij stond als leider van verzetsgroep Groep 2000 haar mannetje en stuurde 150 verzetsstrijders aan die overvallen pleegden op distributie-kantoren en met elkaar ongeveer 4.500 onderduikers verzorgden.
Het verhaal van Karel Baracs gaat over keuzes, dilemma’s en moed. Het vertelt over de gebeurtenissen rond Groep 2000 die uiteindelijk leidden tot de fusillade in het Wetering-plantsoen van 30 politieke gevangenen op 12 maart 1945.
Fotograaf Nico Jesse kreeg in 1942 de opdracht om middels een fotoserie het dagelijks leven in de stad Utrecht vast te leggen. Met het bombardement van Rotterdam nog vers in het geheugen, was er veel aan gelegen het stadsleven te laten vereeuwigen voordat het te laat zou zijn.
Jesse fotografeerde vooral wat hij op straat tegenkwam, met een scherp oog voor de actualiteit. Hij zag kans om foto’s te maken van militaire bewegingen en fotografeerde in het voorbijgaan diverse ‘schuldige plekken’. Het meest aangrijpend zijn de beelden die direct of indirect getuigen naar de anti-joodse maatregelen van de bezetter.
Tegelijkertijd laten de foto’s van Jesse zien dat in het derde oorlogsjaar, ondanks alles, het leven gewoon doorging. Er werd geflirt, getrouwd en begraven. Ondertussen was het autoverkeer zo goed als geheel uit het straatbeeld verdwenen en de etalages werden met de dag leger.
18 jongeren uit het tussenjaar van de Theaterschool Utrecht maken samen met regisseur Gilles Groot een voorstelling waarin zij de beelden van Jesse tot leven laten komen. Zij vertellen over wat we wel en niét zien op de foto’s. De “beelden” van Nico Jesse die ten tonele worden gevoerd worden opgeluisterd door persoonlijke verhalen van de jongeren zélf: zij plaatsen de oorlog van toen in een nieuw daglicht.
Beelden Ondanks Alles, staat niet alleen stil bij het leven in de stad Utrecht anno 1942 maar stelt ook vragen over beeldvorming en polarisatie, over botsende narratieven. Juist daar waar de twintigste eeuw, dat ‘tijdperk van extremen’, de 21e binnendringt, kan ruimte ontstaan voor nieuwe betekenissen en verbindingen. Om het verleden te kunnen ‘weten’, moeten we het ons kunnen voorstellen.
Nagesprek
Bij de voorstelling van 17:30 zal er een nagesprek zijn van ongeveer 30 minuten. Moderator Imre van Den Bosch zal in gesprek gaan met de regisseur Gilles Groot en spelers Luuk van Gaalen en Lieve Hemmink.
Op zolder, tussen oude spullen en sporen uit het verleden, zoeken broers en zussen naar een tafellaken voor een verjaardagsdiner.
Aan tafel ontvouwen zich verschillende herinneringen aan dezelfde gebeurtenis: een verjaardag in oorlogstijd. Hoe smaakte de taart? Werd er gezongen? En was er wel iets te vieren?
donkerdag is een poëtische voorstelling over een gedeeld, donker verleden dat langzaam kleur krijgt.
Gespeeld door jongeren uit de omgeving Beverwijk, onder leiding van Iris Stam & Susan Hoogbergen
Deze voorstelling is gratis. Het aanschaffen van tickets of het reserveren van een plek is niet nodig.
Hoi.
Wij zijn Uit de Klei Jong,
een groep jonge theatermakers uit Opmeer.
We maken een voorstelling.
Over de Tweede Wereldoorlog.
We spraken Leo.
Zijn vader overleefde Auschwitz
en verdween daarna uit zijn leven.
Geen foto.
Geen verhaal.
Alleen vragen.
Wij vroegen ons af:
Welk gevoel is van jezelf?
Welk van iemand anders?
En wat ga je nooit begrijpen?
Uit de Schaduw is een muzikale voorstelling
over wat je met je meedraagt,
ook als je niet precies weet waar het vandaan komt.
Met spanning, humor en live muziek.
Kom kijken.
Stel je voor, jouw vader is fout. Niet een beetje fout, maar echt FOUT. Hij is bewaker geweest in Kamp Amersfoort. Niet omdat dat moest, maar omdat hij dat zelf wilde. Na de bevrijding is hij daar zelf gevangene. Vastgezet om wat hij gedaan heeft tijdens de oorlog. Want mensen die samenwerkten met de Nazi’s waren fout. Nazi’s zelf waren al helemaal Fout. Dus verdienen ze het om ook slecht behandeld te worden, om gestraft te worden voor hun daden. Dus jouw vader ook. Maar jij, ben jij dan ook fout?
Je moest gewoon door, je kon niet anders.
Gewoon door met school, terwijl de meesters zijn opgepakt. Gewoon door met spelen, ook al zijn er steeds minder vriendjes en vriendinnetjes. Gewoon door met plezier maken ondanks dat je in een kamp gevangen zit. Gewoon door ondanks dat je weet dat het er in het buitenland nog erger aan toe gaat.
Hoe kun je gewoon doorgaan als je weet dat er zoveel verschrikkelijks gebeurt? Hoe ga je gewoon door terwijl je weet dat anderen dat niet kunnen? Kunnen we gewoon door?
Vanaf maart zijn jongeren van De Krakeling onder leiding van danser/choreograaf Hugo de Graaf en theatermaker Lou Mertens aan de slag gegaan met deze vragen. Op basis van interviews met ouderen en ooggetuigen over de Tweede Wereldoorlog zijn de jongeren geïnspireerd geraakt om scènes te maken die zich afspelen in het heden en verleden. Wat deden de jongeren van toen en hoe gaan de jongeren van nu daar mee om? Hoe kunnen we gewoon doorgaan?
De voorstelling is een multidisciplinaire beeldende ervaring waarbij verschillende perspectieven op gewoon doorgaan in oorlogstijd verbeeld gaan worden door middel van dans, spel en improvisatie.
Herdenking 4 mei
Op 4 mei volgen we vanaf 19:45 via een groot scherm in Theater De Krakeling de herdenking op de Dam. Daarna begint de voorstelling.
Kindertalkshow (8+) 5 mei
Tijd: 13:00 – 14:00.
Programma: In de talkshow deelt Jack Eljon (1937) zijn verhaal. ”Ik kon het mijn ouders niet vergeven dat ze mij aan vreemden hadden meegegeven. Dat doe je niet. Ik heb hun dat altijd kwalijk genomen. Het gevoel dat ze mij in de steek hebben gelaten, is nooit weggeëbd.”
René Hildesheim en Casper Hoenderdos brengen, samen met muzikale begeleiding van Belle en Van Maasakkers, een indringende voorstelling waarin verleden en heden samenkomen.
Persoonlijke verhalen over joodse familiegeschiedenis worden verweven met actuele verhalen over vluchtelingen en vrijheid. Zo ontstaat een gelaagd en herkenbaar verhaal over de impact van de Tweede Wereldoorlog, tot op de dag van vandaag.
René Hildesheim is een theatermaker die persoonlijke verhalen verweeft met maatschappelijke thema’s. Zo maakte René Hildesheim de voorstelling Van horen zeggen, waarin hij vertrekt vanuit het perspectief van zijn Joodse grootvader en zijn vader, de één overleeft de oorlog, de ander niet. Vanuit deze familiegeschiedenis legt hij verbindingen met actuele vraagstukken rond vluchtelingen en vrijheid.
De andere verteller is Casper Hoenderdos, oprichter van het Inspiratiemuseum. In zijn werk koppelt hij verhalen van vroeger en nu aan klassieke tegeltjeswijsheden. Casper zet zich actief in om verhalen te delen die raken aan thema’s als vluchtelingen en vrijheid.
Na Rosa is een spannend en muzikaal theateravontuur, waarin een jongen ontdekt hoe groot kleine daden kunnen zijn.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog in Westfriesland gaan Willem en Jannes gewoon naar school. En ze gaan gewoon naar voetbal. Het leven lijkt eigenlijk best normaal. Maar dan is Rosa, een vriendin van Willem, opeens verdwenen. De volwassenen doen erg vaag en geheimzinnig over haar plotselinge vertrek. Willem besluit om zelf op zoek te gaan naar antwoorden. Hij doet een ontdekking die zijn leven verandert.
Vanaf dat moment voelt Willem pas echt wat oorlog betekent. Hij wil iets doen, maar wat kan een gewone schooljongen in zo’n vreemde en moeilijke tijd? Al snel merkt hij dat juist kleine keuzes een groot verschil kunnen maken.
Na afloop van de voorstelling is er ruimte om met de spelers te kletsen en je vragen te stellen.
De Lindenberg organiseert dit feest in samenwerking met Stichting Stedelijk vier en vijf mei Comité Nijmegen.
Dit jaar draait het thema van Theater na de Dam om de vraag hoe we onze menselijkheid behouden zonder elkaar te veroordelen of in wij/zij-denken te vervallen; juist wanneer morele verantwoording en verschillen in keuzes ons dreigen te verdelen.
In de Tweede Wereldoorlog kwamen mensen voor moeilijke keuzes te staan en konden verschillen tussen mensen snel verharden. Wie sprak zich uit? Wie bleef stil? En hoe keek je naar iemand die een andere keuze maakte? Die vragen resoneren ook vandaag de dag. In een wereld waarin meningen steeds stelliger worden en het soms voelt alsof er maar één juiste kant bestaat, onderzoeken jongeren hoe we met elkaar in gesprek blijven. Een persoonlijke voorstelling die verleden en heden met elkaar verbindt en het publiek uitnodigt stil te staan bij een actuele vraag: Verstaan we elkaar nog?
Jongeren zijn met deze vraag aan de slag gegaan en hebben er een eigen, theatrale invulling aan gegeven. Als basis dienden gesprekken met ouderen uit de gemeente Smallingerland, die hun persoonlijke verhalen deelden over de Tweede Wereldoorlog en hoe zij deze periode hebben ervaren.
Onder begeleiding van theatermaker Sander Juno, die voor de tweede keer bij het project betrokken is, nemen de jongeren dit jaar nadrukkelijk zelf de regie als makers. Wat deze editie bijzonder maakt, is dat de voorstelling volledig voortkomt uit hun eigen ideeën en keuzes. Zij bepalen welke verhalen hen raken, welke thema’s zij willen belichten en op welke manier zij dit theatraal vormgeven.
Alaudidae [a-lau-di-i-dee] is een korte film van Misiconi in samenwerking met Mytylschool de Brug en studenten dansdocent van Codarts gemaakt in het kader van Theater Na De Dam. De film neemt je mee in de beleving van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog alles achterlieten en onderweg waren naar een onbekende bestemming. Een bestaan waarin veiligheid tijdelijk is, vertrouwen kwetsbaar, en rust een verre herinnering.
Terwijl de dreiging altijd voelbaar blijft, verschijnen er ook onverwacht momenten van licht. Een helpende hand. Een schuilplaats. Een sprankje hoop. Maar durf je daarop te vertrouwen? Of is wantrouwen het enige dat je beschermt?
Dit verhaal onderzoekt de beweging tussen angst en hoop, tussen overleven en leven. Een fysieke en indringende ervaring over rennen, vallen, opstaan en de moed om, ondanks alles, het licht toe te laten.
De verhalen van de mensen die zich heldhaftig gedroegen tijdens de Tweede Wereldoorlog worden op grootse wijze doorverteld. Over mensen die twijfelachtig of ‘fout’ waren, wordt nauwelijks meer gesproken. Ze zeggen dat… kijkt naar de keuzes die mensen maakten tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Hoe ging Woerden om met mensen die ‘fout’ waren, zoals de NSB’ers en de zogenaamde ‘moffenmeiden’? Welke misstanden vonden plaats in de emotionele roep om ‘wraak’?
Ook in onze tijd speelt morele verontwaardiging een grote rol: mensen worden gecanceld en veroordeeld via sociale media. Geven we mensen nog een tweede kans in een wereld waarin alles gezien en gedeeld wordt? In deze voorstelling kijken jonge spelers vanuit verschillende invalshoeken naar hoe er vroeger en nu omgegaan wordt met mensen die fouten maken. Is alles wel zo zwart-wit? Hoe ziet het grijze gebied eruit?
Ze zeggen dat… is onderdeel van Theater Na de Dam. Tijdens de zestiende editie van deze theatrale manifestatie zetten bijna 500 jongeren in ruim 50 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, vormen de basis van de jongerenvoorstellingen.
De voorstelling is gratis, het doen van een donatie is mogelijk.
Hendrika Schat (1921–2007) groeide op in Amsterdam en raakte tijdens de oorlog betrokken bij het verzet. Samen met haar verloofde Georges Trigallez dook ze onder in West-Friesland en werd koerierster voor de knokploeg in Hoorn. Ze vervoerde berichten en wapens en hielp onderduikers, vaak onder levensgevaarlijke omstandigheden. Henny doorbrak traditionele verwachtingen van vrouwen in die tijd: ze koos voor actie en risico in plaats van veiligheid. Na de oorlog sprak ze weinig over haar ervaringen, maar haar naam leeft voort in de voorstelling HENNY.
Ken je dat gevoel?
Dat je niet wil kijken
Maar je kijkt toch
Ik wil iets doen
Maar als… dan…
Ik zit vast
Ik wou dat ik vleugels had
Ik wil vergeten
Of terugdraaien
Hoe het is gegaan
Ik zit vast
Geplakt aan de bodem van mijn herinneringen
Heb ik het goede gedaan?
Mijn moeder zei: “Je moet niet te veel willen weten”
Mijn vader zei: “Ik ga dit verhaal één keer aan je vertellen”
Op 5 mei is er na de voorstelling om 16u een vrijheidsmaaltijd georganiseerd.
Na het bombardement op Rotterdam raakten zo’n 80 kinderen en hun begeleiders plotsklaps dakloos. Het Moordrechtse weeshuis, opgericht door mevrouw Drost-IJserman, weet plek vrij te maken voor deze wezen: niet alleen in het dorp, maar ook in het hart.
Deze voorstelling, gemaakt in het kader van Theater na de Dam, vertelt het verhaal van de Rotterdamse en Moordrechtse weeskinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het was een veelbewogen en chaotische tijd, maar binnen de veilige armen van de weesouders vonden de kinderen rust en geborgenheid. Daardoor konden zij, ondanks alles, opgroeien in een vruchtbare omgeving en bewaren velen nog altijd warme herinneringen aan hun jeugd in Moordrecht.
Het weeshuis is, net als mevrouw Drost-IJserman en haar nalatenschap, een monumentaal en herkenbaar onderdeel van Moordrecht. Voor mevrouw Drost-IJserman was het van groot belang dat het weeshuis een plek zou zijn waar kinderen werden opgevoed zoals zij dat in een gezinssituatie zouden ervaren. Het echtpaar Gilden, de weesouders, heeft zich tot na hun pensioen ingezet om deze wens werkelijkheid te maken. Dat is duidelijk terug te horen in de herinneringen van de weeskinderen, en precies dat gevoel willen wij met deze indrukwekkende voorstelling overbrengen op het publiek.
Na de oorlog plantten de weeskinderen samen een vrijheidsboom op het erf van Boer Hardijzer. Deze boom is niet alleen een symbolische, maar ook een tastbare herinnering: met zorg, liefde en sterke wortels kun je zelfs de zwaarste stormen doorstaan.
Om dit gedachtegoed door te geven en het belang van vrijheid te onderstrepen wil Theater Voor Iedereen de stichting Drost-IJserman nu, 150 jaar na de opening van het weeshuis en 81 jaar na de bevrijding een nieuwe vrijheidsboom schenken met de hoop dat deze boom zich in nog eens 81 jaar vrijheid mag ontwikkelen tot een prachtig monument, welke Moordrecht veel plezierige herinneringen brengt.
In de oorlogsjaren weigerde de fanfare Bazuin zich aan te sluiten bij de Kunst- en Cultuurkamer, een censuurinstantie ingesteld door de bezettende macht. Daardoor werd de vereniging verboden. Maar was iedereen het hiermee eens? Stopten ze met musiceren?
De geschiedenis van muziekvereniging de Bazuin, opgericht in 1920, vormt de basis van Als de straten spreken. Het bestuur van De Bazuin besloot vanaf 1942 niet meer te spelen omdat aansluiten bij de Kunst- en Cultuurkamer strenge controle en censuur zou betekenen. Het gevolg: geen muziek meer mogen maken, in elk geval niet de muziek die ze zelf graag wilde spelen. Het vermoeden is dat deze keuze strijd opleverde. Muzikanten die wél muziek wilden maken, onder welke voorwaarde dan ook, en leden die liever geen muziek wilden maken onder de voorwaarden van de Duitsers.
Angst en onzekerheid overheersten: ga je uit liefde voor muziek door, ondanks alle risico’s? Tegelijkertijd was het ook een periode van saamhorigheid en lichtheid. Direct na de bevrijding trokken de muzikanten weer de straat op. De verhalen over deze eerste optredens leven nog altijd voort, vooral dat ene optreden in het bos Abelstok. Tijdens dat optreden sloeg het paard voor de wagen waarop de Bazuin zat te spelen plots op hol! Het jongerenorkest van de Bazuin en jonge acteurs laten de vele verhalen en tot leven komen in Als de straten spreken.
Reserveren voor Als de straten spreken is niet nodig. Mail voor vragen naar alsdestratenspreken@gmail.com.
Hoe wordt je leven bepaald door de herinneringen die je bij je draagt?
Handen vast volgt het leven van drie hartsvriendinnen vanaf de Tweede Wereldoorlog tot nu tegen de achtergrond van de ontstaansgeschiedenis van Flevoland.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog sluiten de jonge Sien, Lia, en Diana een bijzondere en geheime vriendschap. De oorlog heeft hun leven getekend. We volgen het leven van de drie meisjes aan de hand van hun herinneringen op drie belangrijke momenten in hun leven, als ze 6, 23 en 86 jaar oud zijn. Het zijn jaren waarin ze opgroeien, de oorlog achter zich proberen te laten, de wereld om hen heen verandert en Flevoland ontstaat. Een vertelling over drie generaties vrouwen gekoppeld aan de geschiedenis van Flevoland; van 1942 toen er nog zee was, de inpoldering van Oostelijk Flevoland in de jaren 50 en de grote acties voor de dieren in de Oostvaarderplassen in 2019.
Speciaal voor Theater na de Dam en in het kader van 50 jaar Almere presenteert jeugdtheatergezelschap BonteHond in samenwerking met Almere Theaterschool Handen vast.
Hitler had geen kinderen, maar stel dat hij ze wel had gehad. Wat hadden ze dan gezegd tegen hun vader? En tegen de wereld? Hij had wel een hond, Blondi.
11 kinderen, een actrice en een drummer duiken in hun eigen geschiedenis en proberen zich in allerlei fysieke pogingen te verhouden tot de daden van de volwassenen die voor ze kwamen, om grip te krijgen op de toekomst waar ze nu middenin zitten. Ze stampen, rennen, vragen zich af, maken zich kwaad, willen geaaid worden en dansen zich los van verwachtingen.
Want ben je altijd verantwoordelijk voor dat wat je familie heeft gedaan, ook als je ze nooit hebt gekend? En moeten kinderen altijd de toekomst redden en alles wat daartussen zit? Want laten we het eens hebben over wie de puinhoop echt gemaakt heeft.
Lees het interview met Marleen Scholten over de voorstelling.
Sara Giampaolo
Sara Giampaolo studeerde in 2013 af aan de ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem als docerend theatermaker. Sara is programmeur, theatermaker en lid van het artistieke team bij Maas theater en dans. Ze maakte bij Maas jongerenvoorstellingen in het kader van Theater Na de Dam, jeugdvoorstellingen als Een kleine brief aan de grote stad (2016), Doe eens lief (2020) beide met Anne Fé de Boer en Prrrt Prrrt Flap Flap (2024) met Esther Schouten. Ook werkte Sara voor Wunderbaum, Wat We Doen en het Jeugdtheaterhuis Zuid-Holland. In haar werk probeert ze de verbeelding, zowel bij spelers als bij publiek, aan te wakkeren.
Marleen Scholten
Marleen Scholten is actrice en theatermaker bij acteurscollectief Wunderbaum sinds 2001. In de afgelopen 25 jaar maakte het collectief meer dan 70 voorstellingen en speelden op verschillende plekken in Europa, Iran, Brazilië en de VS. Het werk van Wunderbaum is sociaal maatschappelijk, humorvol en muzikaal. Ze wonnen nationale en internationale prijzen, waaronder The Total Theatre Award (UK), Martin Linzer Preis (DU) en de Proscenium prijs (NL) voor hun oeuvre. Marleen woont en werkt sinds 2016 in Milaan. Ze maakte daar verschillende voorstellingen waaronder La codista. Voor de tekst ontving ze in Italië een nationale toneelschrijfprijs en de voorstelling werd in 2022 geselecteerd voor het Nederlandse Theaterfestival.
Sara en Marleen
Sara Giampaolo en Marleen Scholten werkten eerder samen, onder andere bij de voorstellingen Het nationale lied, Wie is de echte Italiaan? en Il disperato. Ook maakten ze in 2020 met theatermaker Antonio Bertusi een clownsproject in Carrara (IT). In dit project stonden asielzoekers en lokale jongeren samen op de vloer op zoek naar gemeenschappelijke humor en gaven ze antwoord op de vraag: Waar is je huis?
Theater Na de Dam is een theatermanifestatie op 4 mei. Voor de gelegenheid hebben theatermakers door heel het land zich ingezet om in korte tijd voorstellingen voor deze avond te verzorgen.
Terwijl we sliepen is een theatrale installatie in de vorm van een driedimensionale film die het publiek onderdompelt in een betoverende wereld waarin (kinder)tekeningen, filmbeelden, interviews en optische illusies op een unieke manier samenkomen. Terwijl we sliepen gaat over vrijheid, het ontbreken ervan en over vluchten en onderduiken in oorlogstijd, gezien door de ogen van het kind: kinderen zoals onze (over)grootouders gedurende de Tweede Wereldoorlog en kinderen die opgroeien op dit moment, veilig op een basisschool of onzeker als nieuwkomer in Nederland.
Deze voorstelling is geschikt voor bezoekers vanaf 8 jaar.
“In een prachtig poëtische filmische voorstelling geeft de kunstenaar kinderen een stem”
– Scènes
In Transport 38 nemen 12 jongeren je mee op route door Nijmegen. We starten op Plein 1944.
Interviews met nabestaanden, eigen materiaal, onderzoek en een reis naar Auzchwitz vormen de ingrediënten voor deze 10e Theater Na de Dam JONG voorstelling in Nijmegen.
Theater Na de Dam JONG
Tijdens de zestiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in ruim 50 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken vormen, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, de basis van de jongerenvoorstellingen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog stonden enkelen op waar velen zwegen.
Ze stelden vragen, keken verder of weigerden de norm te volgen.
Een collage van verhalen van verzet – groot én klein, individueel en collectief – vormen het vertrekpunt van de voorstelling die we maken voor Theater Na de Dam jong.
Verteld door een generatie die opgroeit in een tijd gekenmerkt door een overvloed aan informatie, meningen en waarheden. Zoveel soms, dat je je het liefst zou willen afsluiten.
In tijden van crisis verschuift de waarheid. Soms langzaam, bijna onmerkbaar. Soms met veel lawaai en geweld.
Maar juist in onzekere tijden wordt kritisch denken belangrijker dan ooit. Juist als niets meer vanzelfsprekend lijkt, moet je zelf leren kijken. Wie bepaalt wat waar is? Hoe herken je ruis, framing of manipulatie? En hoe vind je elkaar dan nog in een gedeelde waarheid?
Theater Na de Dam JONG
Tijdens de zestiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in ruim 50 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken vormen, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, de basis van de jongerenvoorstellingen.
Gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Elizabeth. Drie jonge spelers (12, 14 en 14 jaar) vertellen hoe Elizabeth van der Windt als kind de Tweede Wereldoorlog en de nasleep ervan beleefde: een leven van verlies, veerkracht en de troost van dans.
Theater Na de Dam JONG
Tijdens de zestiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in ruim 50 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken vormen, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, de basis van de jongerenvoorstellingen.
De Maliebaan, kroonjuweel van Utrecht:
Een prachtige, brede laan van precies een kilometer lang, met aan beide kanten fraaie herenhuizen en stadspaleizen. Het is een van de meest geliefde plekken van Utrecht, maar ook een plek met een weerbarstige geschiedenis.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte de Nederlandse ‘Unter den Linden’ als een magneet op de Duitse bezetter en de NSB. Musserts hoofdkwartier was er al in 1937 gevestigd, na 1940 volgden nog zeker vijftien nazi-instituten. Er vonden parades plaats, hooggeplaatste nazi’s maakten er hun opwachting, er werd vergaderd, gespioneerd, geroddeld en samengezworen.
Maar pal naast de gevreesde verhoorkamers van de Sicherhetspolizei woonde Dr. Max, ofwel Marie-Anne Tellegen, een spilfiguur in het verzet. En schuin tegenover Mussert resideerde ferm anti-Duitse rooms-katholieke aartsbisschop Jan de Jong, die zijn rug rechthield tegenover het nazi-geweld.
Tegelijkertijd ging het gewone leven door: er werden kinderen geboren, er gingen mensen dood, er werden spelletjes gespeeld. Behalve de prominente figuren duiken 18 jongeren uit het tussenjaar van de Theaterschool Utrecht samen met regisseur Gilles Groot in de wereld van diverse andere bewoners aan de Maliebaan.
Wat deed de rancune die zich tentoonspreiden op de Maliebaan met de gezinnen die er woonde? Werd de rechts-nationalistische krant Volk en Vaderland uit angst gelezen? Wie was er op de hoogte van de verzetskrant Vrij Nederland die onder Garage Grund op nummer 71 werd gedrukt?
Het is tijd dat het tijd was stelt vragen over hoe wij waakzaam en kritisch kunnen blijven in tijden van haat en desinformatie.
Nagesprek met Joke Hermsen
Aansluitend op deze voorstelling nodigen we je uit voor een verdiepend nagesprek met regisseur Gilles Groot, twee spelers en de invloedrijke schrijver en filosofe Joke Hermsen.
In de voorstelling dreigen de bewoners van de Maliebaan hun houvast te verliezen. Sommigen kiezen radicaal, anderen raken verstrikt in stilstand. Hoe herkenbaar is hun strijd voor jongeren vandaag? Tijdens het nagesprek reflecteren de spelers op hun personages en leggen zij verrassende verbindingen met het nu. Wat betekent hoop in een tijd waarin zoveel onzeker lijkt?
Joke Hermsen laat in haar nieuwe uitgave ‘Tijd is Hoop’ zien dat de hoop zélf zich verscholen houdt in onze ervaring van tijd. Haar werk ontvouwt een moedig en hoopvol denken, waarin filosofie kunst en politiek gezamenlijk optrekken om het dreigend onheil te bezweren. Wat is er voor nodig om moedig te zijn?
Een unieke kans om de thematiek van de voorstelling verder uit te diepen.
Theater Na de Dam JONG
Tijdens de zestiende editie van Theater Na de Dam zetten bijna 400 jongeren in ruim 50 projecten door heel Nederland zich in om de herdenking op 4 mei van extra betekenis te voorzien. Onder begeleiding van een professionele theatermaker gaan de jongeren in gesprek met (familieleden van) ooggetuigen, over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Deze gesprekken vormen, samen met andere bronmaterialen over de Tweede Wereldoorlog, de basis van de jongerenvoorstellingen.